Мазмұнға өту
bilimger.kz
Мақала жариялау
academ.kz онлайн сабақ беріп, қосымша табыс табыңыз·оқушы Kaspi арқылы тікелей сізге төлейді·комиссия 0% academ.kz қосымша табыс табыңыз·14 күн тегін 14 күн тегін Тегін бастау

: «» · ₸

Қайта төлеу

Тіл, сөз туралы мақал-мәтелдер

«Тіл, сөз» тақырыбындағы 1154 қазақ мақал-мәтелі әліпби ретімен берілген (3-бет, барлығы 12 бет). Мақалды басып, оның жеке бетін ашыңыз — онда тақырыптас және мағынасы ұқсас мақалдар бар.

  1. Аңқаудың аузы ашық.
  2. Ара бізімен шағады. Адам сөзімен шағады.
  3. Арадағы бозбайтал (өсекші): андағыны мұнда айтар, мұндағыны анда айтар.
  4. Арадағы сөздің аттамасы көп.
  5. Арғымақ ат жақсы шаппаса да, Жаман ат шаба алмайды баптаса да. Ақымаққа айтқан сөзің ағып кетер, Өзін тігіп сыртынан қаптаса да.
  6. Арғымақ аттың белгісі – Аз ғана оттап көп жусар. Азамат ердің белгісі – Аз ғана сөйлеп көп тыңдар.
  7. Арғымаққа оқ тисе, Мәстектей боп туламас, Сыпайыға сөз тисе, Жамандай боп шуламас.
  8. Арғымақтың баласы Аз ғана оттап, көп жусар. Азаматтың баласы Аз ғана сөйлеп, көп тыңдар.
  9. Арғымақтың жақсысы Аз ғана оттап, көп жусайды. Адамзатың жақсысы Аз ғана сөйлеп, көп тыңдайды.
  10. Арғынның сөзі сұлу, Найманның аты сұлу, Қыпшақтың қызы сұлу.
  11. Арқанның ұзыны, сөздің қысқасы жақсы.
  12. Арсызға сәлем – борыш, сөз – қулық.
  13. Арсыздың сөзінде тұрақ жоқ, Көзі бар да құлақ жоқ.
  14. Артық сөз апат келтіреді.
  15. Артық сөз ойға зиян, Артық ас бойға зиян.
  16. Артық сөйле, кем сөйле, Таразыдай тең сөйле.
  17. Артық сөйле, кем сөйле, Таразылай тең сөйле.
  18. Артында баласы қалса – Көзі қалды де, Артында сөзі қалса – Өзі қалды де.
  19. Артыңа жаман жұраттан гөрі, Жақсы сөз қалдыр.
  20. Артыңа ұрпақ қалдыру – Құдайдың ісі, Сөз бен іс қалдыру – өзіңнің ісің.
  21. Арық айтып семіз шық.
  22. Арық сөйлеп, семіз шық.
  23. Арықтың сорпасында дәм болмайды, ақылсыздың сөзінде мән болмайды.
  24. Арықтың сорпасында дәм болмайды, Ақымақтың сөзінде мән болмайды.
  25. Ас атасы – нан, Сөз атасы – абыз.
  26. Ас атасын – нан дейді, Сөз атасын – «шал» дейді.
  27. Астың ыстығы жақсы, Сөздің пысығы жақсы.
  28. Асыға айтсаң да, асыра айтпа.
  29. Асығын ата алмаған, Сақасынан көреді. Сөзін сөйлей алмаған, Атасынан көреді.
  30. Асыл адам аз сөйлеп, көп тыңдайды.
  31. Асыл ердің баласы, аз сөйлер де көп тыңдар.
  32. Асыл сөзге өлім жоқ.
  33. Ат айналып иесін табар, Сөз айналып жүйесін табар.
  34. Ат аяғы ақсауық, Ақын тілі қақсауық.
  35. Ат болатын құлынның басы кез болады, Адам болатын баланың аңдығаны сөз болады, Қошқар болатын тоқтының тұмсығы дөң болады.
  36. Ат жүйрігі – Азаптан құтқарады. Тіл жүйрігі – Мазақтан құтқарады.
  37. Ат жүйрігі айырады, Тіл жүйрігі қайырады.
  38. Ата тұрып, ұл сөйлегеннен без, Ана тұрып, қыз сөйлегеннен без.
  39. Ата тілін алмаған антұрғанның Ат үстінен аяғын ит қабады.
  40. Ата тілін алмаған ұлдан без, Ана тілін алмаған қыздан без.
  41. Ата тілін алмаған, аман болып көп жүрмес.
  42. Ата ұлы аталықтың сөзін айтар, Асылсыз жолдас болса, кері қайтар. Қасыңа жолдас болып ере қалса, Дұспанға құпиялап сырыңды айтар.
  43. Ата-ананың сөзі – Айдын жолдың өзі. Ақылдының сөзі – Ақ дарияның өзі.
  44. Атағыңды өсіретін де, өшіретін де – тіл.
  45. Аталар сөзі – ақылдың арқауы.
  46. Аталар сөзі – ақылдың көзі.
  47. Аталы сөз – ақылға көз.
  48. Аталы сөз айтпастың – аузы жабылмас.
  49. Аталы сөз атан түйеге татиды.
  50. Аталы сөзге арсыз ғана бас имейді.
  51. Аталы сөзге Арсыз ғана жауап қайырады.
  52. Аталы сөзді арсыз қайырады.
  53. Аталыдан би болса, Аузы кетпес турадан. Бас қосылған әр істе Сөзі кетпес жорадан. Атасыздан би болса, Аузы кетпес парадан. Қайда болса шіркіннің Арты кетпес жаладан.
  54. Атан түйеден аталы сөз артық.
  55. Атаңнан қалған сөз жоқ па, Анаңнан қалған бөз жоқ па?
  56. Атаңның сақалына қарама, Айтқан мақалына қара.
  57. Атасы тұрып, ұлы сөйлегеннен без, Анасы тұрып, қызы сөйлегеннен без.
  58. Атқан жерде оқ қалар, Айтқан жерде сөз қалар.
  59. Атлас – қымбат, бөз – арзан, Көп сөйлеген сөз – арзан.
  60. Аттан аттың несі артық, Адымдап басқан ізі артық. Ерден ердің несі артық, Ептеп айтқан сөзі артық.
  61. Аттыға жол бермейтін, Жаяуға сөз бермейтін.
  62. Аттылыға жол, ауыздыға сөз бермейді.
  63. Атыңа ауыр жүк артпа, Анаңа ауыр сөз айтпа.
  64. Аузы алты қарыс.
  65. Аузы қисық болса да, бай баласы сөйлесін.
  66. Аузы қисық болса да, байдың ұлы сөйлесін.
  67. Аузы құлып сандықты тіс ашпаса, тіл ашады.
  68. Аузы құлып сандықты, Тіс ашпаса, тіл ашар. Түйін-түйін сырыңды, Түбінде келіп шын ашар.
  69. Аузы ыңғайсыз жерден тесілген.
  70. Аузын ашса, қолы бірге қимылдайды.
  71. Аузын ашса, сыры көрінеді, Есігін ашса, төрі көрінеді.
  72. Аузын бағып айтқанның – аузы күймес, Отын бағып жаққанның жеңі күймес.
  73. Аузын бағып айтқанның – аузы күймес. Отын бағып жатқанның жеңі күймес.
  74. Аузына ақ ит кіріп, қара ит шығады.
  75. Аузына әлі келмеген мылжың, Айтар сөзінен адасады.
  76. Аузына келгенді сөйлеу, Ақымақтың ісі. Алдына келгенді жеу, Хайуанның ісі.
  77. Аузына келгенін сөйлеу – ақымақтың ісі. Алдына келгенін жеу – айуанның ісі.
  78. Аузынан мәйегі түскен.
  79. Аузынан сөзі түскен, Қойнынан бөзі түскен.
  80. Аузынан сөзі түскеннің Қолынан бөзі түседі.
  81. Аузында әзілі жоқтың Қолында қол шоқпары бар.
  82. Аузында әзілі жоқтың, Қолында шоқпары болар.
  83. Аузында сөзі тұрмастың Бір жерде өзі тұрмас.
  84. Аузың айтқанды қолмен істе.
  85. Аузың не айтса, Құлағың соны есітер.
  86. Аузыңды аша алмассың, Аяғыңды баса алмассың.
  87. Аузыңменен сөйлеген сөз құлағыңды есітпейді.
  88. Ауыз – дарбаза, сөз – самал, Құдай ұрғанға не амал.
  89. Ауыз – дарбаза, сөз – самал, Құдай ұрғанда не амал?
  90. Ауыз – дарбаза, сөз – самал.
  91. Ауыз бен тілдің көркі – сөз.
  92. Ауыз көркі – тіл, Тілдің көркі – сөз.
  93. Ауыз өзімдікі деп сөйлей берме.
  94. Ауызға келген сөз арзан, Ауылға келген бөз арзан.
  95. Ауызға келген түкірік – Қайта жұтса мәкүрік.
  96. Ауызда жиек жоқ, тілде тиек жоқ.
  97. Ауыздан шыққан сөз алыстар.
  98. Ауыздан шыққан сөз Қайта орнына симайды.
  99. Ауызына сөз тұрмастың, Бір жерде өзі тұрмас.
  100. Ауызында әзілі жоқтың Қолында қол шоқпары бар.

Басқа тақырыптар

Ағайын-туыс Ағаш, орман Адалдық-арамдық Адам Адамгершілік Азамат, жігіт, ер Азшылық-көпшілік Ақыл-парасат Ақылды мен ақымақ Ақындық Алғыс-қарғыс Алыс-жақын Амал-айла Аман-сәлем Ант беру, серттесу Аңшылық Ар-ұят Арақ-шарап Арман Арық-семіз Ас-ауқат Аспан Асығыстық Ат әбзелдері Ат-атақ Ата-ана Ауыл-қоныс Ашу-ыза Әдемілік, сұлулық Әділдік Әзіл, күлкі Әр түрлі мақал-мәтелдер Байлық Бақсылық Бақыт Бал Бала, ұрпақ Балық Бата Батырлық Бау-бақша Бесік Би, билік, шешендік Биік-аласа Бірлік Бұйым Бұл-мата Гүл Дау-жанжал Демалыс Дене мүшелері Денсаулық Дос-дұшпан Достық Егіншілік Егіс Ел Еңбек Ер-әйел Есек Ескі-жаңа Жазмыш Жақсы-жаман Жалғыздық Жан-жануарлар Жастық-кәрілік Жәндіктер Жел Жеміс-жидек Жеңіс-жеңіліс Жер, табиғат Жетімдік Жігіт Жоқшылық Жол, сапар Жомарттық, мырзалық Жыл, мезгіл, ғасыр Заң, құқық Имандылық Ит Кешірім Киіз үй Киім-кешек Кітап Көлік Көмек, асар Көңіл-күй Көпшілік қауым Көші-қон Күншілдік, қызғаныш Күш-қуат Қала, шаһар Қалау, сұрау Қан, қатігездік Қанағатшылдық Қару-жарақ Қарыз-несие Қасқыр, бөрі Қателік, дұрыстық Қожа, молда Қол өнері Қонақ, қонақжайлылық Қорқыныш, үрей Қуаныш, шаттық Құда-жегжат Құдай, дін Құлдық Құрал-сайман Құс Қыздар Мал, малшылық Мансап, басқарушылық Махаббат, ғашықтық Мемлекеттік рәміздер Менмендік, тәкаппарлық Металл Мінез-құлық Мұң-шер, қайғы Мұра, жәдігер Нан Наным-сенім Нәпсі Ой Ойшылдардың нақыл сөздері Ойшылдық Ойын Оқу, білім, ғылым Олжа, пайда Отан Отбасы Өлім Өлшем Өнер Өң-түс Өртену, өрт Өсиет Өсімдіктер Өсу, өну Парақорлық, жемқорлық Пендешілік көлеңкелері Пікір, көзқарас Ру Сабыр Сағыныш Сақтық Салт-дәстүр Сандар Сауда-базар Сор мен бақ Су Сыйластық, құрмет Тазалық Татулық пен араздық Тау-тас Тәрбие Терең-таяз Тіршілік Той, мереке Туыс-туған, көрші-қолаң Түрме Тұз Уақыт, заман Үміт Үнемшілдік, үнемсіздік Ұйқы Ұрлық-барымта Ұста-шебер Халық Хандық, патшалық Шайтан, жын Шындық-жалғандық Ыдыс-аяқ