Қазақ мақал-мәтелдері
Халқымыздың ғасырлар бойы жинақтаған даналығы — 18 945 мақал-мәтел 173 тақырыпқа бөлінген. Ата-ана, еңбек, білім, достық, Отан, тіл мен сөз туралы мақалдарды тақырып бойынша оқыңыз. Әр мақалдың жеке беті бар: оны көшіріп, сабаққа, шығармаға не тәрбие сағатына пайдалана аласыз.
Тақырыптар
- Ағайын-туыс
- Ағаш, орман
- Адалдық-арамдық
- Адам
- Адамгершілік
- Азамат, жігіт, ер
- Азшылық-көпшілік
- Ақыл-парасат
- Ақылды мен ақымақ
- Ақындық
- Алғыс-қарғыс
- Алыс-жақын
- Амал-айла
- Аман-сәлем
- Ант беру, серттесу
- Аңшылық
- Ар-ұят
- Арақ-шарап
- Арман
- Арық-семіз
- Ас-ауқат
- Аспан
- Асығыстық
- Ат әбзелдері
- Ат-атақ
- Ата-ана
- Ауыл-қоныс
- Ашу-ыза
- Әдемілік, сұлулық
- Әділдік
- Әзіл, күлкі
- Әр түрлі мақал-мәтелдер
- Байлық
- Бақсылық
- Бақыт
- Бал
- Бала, ұрпақ
- Балық
- Бата
- Батырлық
- Бау-бақша
- Бесік
- Би, билік, шешендік
- Биік-аласа
- Бірлік
- Бұйым
- Бұл-мата
- Гүл
- Дау-жанжал
- Демалыс
- Дене мүшелері
- Денсаулық
- Дос-дұшпан
- Достық
- Егіншілік
- Егіс
- Ел
- Еңбек
- Ер-әйел
- Есек
- Ескі-жаңа
- Жазмыш
- Жақсы-жаман
- Жалғыздық
- Жан-жануарлар
- Жастық-кәрілік
- Жәндіктер
- Жел
- Жеміс-жидек
- Жеңіс-жеңіліс
- Жер, табиғат
- Жетімдік
- Жігіт
- Жоқшылық
- Жол, сапар
- Жомарттық, мырзалық
- Жыл, мезгіл, ғасыр
- Заң, құқық
- Имандылық
- Ит
- Кешірім
- Киіз үй
- Киім-кешек
- Кітап
- Көлік
- Көмек, асар
- Көңіл-күй
- Көпшілік қауым
- Көші-қон
- Күншілдік, қызғаныш
- Күш-қуат
- Қала, шаһар
- Қалау, сұрау
- Қан, қатігездік
- Қанағатшылдық
- Қару-жарақ
- Қарыз-несие
- Қасқыр, бөрі
- Қателік, дұрыстық
- Қожа, молда
- Қол өнері
- Қонақ, қонақжайлылық
- Қорқыныш, үрей
- Қуаныш, шаттық
- Құда-жегжат
- Құдай, дін
- Құлдық
- Құрал-сайман
- Құс
- Қыздар
- Мал, малшылық
- Мансап, басқарушылық
- Махаббат, ғашықтық
- Мемлекеттік рәміздер
- Менмендік, тәкаппарлық
- Металл
- Мінез-құлық
- Мұң-шер, қайғы
- Мұра, жәдігер
- Нан
- Наным-сенім
- Нәпсі
- Ой
- Ойшылдардың нақыл сөздері
- Ойшылдық
- Ойын
- Оқу, білім, ғылым
- Олжа, пайда
- Отан
- Отбасы
- Өлім
- Өлшем
- Өнер
- Өң-түс
- Өртену, өрт
- Өсиет
- Өсімдіктер
- Өсу, өну
- Парақорлық, жемқорлық
- Пендешілік көлеңкелері
- Пікір, көзқарас
- Ру
- Сабыр
- Сағыныш
- Сақтық
- Салт-дәстүр
- Сандар
- Сауда-базар
- Сор мен бақ
- Су
- Сыйластық, құрмет
- Тазалық
- Татулық пен араздық
- Тау-тас
- Тәрбие
- Терең-таяз
- Тіл, сөз
- Тіршілік
- Той, мереке
- Туыс-туған, көрші-қолаң
- Түрме
- Тұз
- Уақыт, заман
- Үміт
- Үнемшілдік, үнемсіздік
- Ұйқы
- Ұрлық-барымта
- Ұста-шебер
- Халық
- Хандық, патшалық
- Шайтан, жын
- Шындық-жалғандық
- Ыдыс-аяқ
Танымал тақырыптардан
- Абзал арын ойлайды, Надан дүниеге тоймайды.
- Абырой – ердің қанаты, Ақыл – ойдың суаты.
- Абысынның аразы, Ағайынның сәнін кетірер. Ағайынның аразы, Елдің сәнін кетірер.
- Абырой – ар еңбегі.
- Азу тісі балғадай.
- ... Өз аузына ие болмаған: Астындағы биесінен айрылған, Жетегіндегі түйесінен айрылған.
- Аға өлсе, жеңге мұра, Ат өлсе, сауыры мұра.
- Абайлап ұшпаған құс қанатын қайырады.
- Ағайында алтау босаң, адам тимейді, Тура жүрсең, лебізің күймейді.
- Ағаш тамырынан су ішер.
- Абада мал қалса, қатын қарар, Ниеті бар болса, жанын салар.
- «А, Құдай! А, Құдай!» – Сыйынғанның белгісі. «Тек!», «Тәйт!», «Шәйт!» – Бұйырғанның белгісі.
Қазақ ақындарының өлеңдері — Абай, Мағжан, Жамбыл және басқа ақындардың шығармалары толық мәтінімен.
Жиі қойылатын сұрақтар
Мақал мен мәтелдің айырмасы неде?
Мақал — толық ойды білдіретін, ақыл-кеңес, қорытынды айтатын тұрақты сөз тіркесі. Мәтел — ойды тұспалдап, астарлап жеткізеді, көбіне қорытындысы ашық айтылмайды. Екеуі қатар қолданылғандықтан «мақал-мәтел» деп аталады.
Мақал-мәтелдер не үшін қажет?
Мақал-мәтелдер халықтың ғасырлар бойғы өмір тәжірибесін, салт-дәстүрі мен дүниетанымын қысқа да нұсқа түрде жеткізеді. Олар сөйлеу мәдениетін байытады, тәрбие мен оқу-ағарту ісінде жиі қолданылады.
Мақал-мәтелдерді сабақта қалай пайдалануға болады?
Сабақтың тақырыбына сай мақалды эпиграф ретінде алуға, оқушыларға мағынасын түсіндіртуге, тақырыптас мақалдарды топтастыруға және шығарма жазуда дәлел ретінде пайдалануға болады. Бұл бетте мақалдар тақырып бойынша топталған.