Мазмұнға өту
bilimger.kz
Мақала жариялау
academ.kz онлайн сабақ беріп, қосымша табыс табыңыз·оқушы Kaspi арқылы тікелей сізге төлейді·комиссия 0% academ.kz қосымша табыс табыңыз·14 күн тегін 14 күн тегін Тегін бастау

: «» · ₸

Қайта төлеу

Тіл, сөз туралы мақал-мәтелдер

«Тіл, сөз» тақырыбындағы 1154 қазақ мақал-мәтелі әліпби ретімен берілген (1-бет, барлығы 12 бет). Мақалды басып, оның жеке бетін ашыңыз — онда тақырыптас және мағынасы ұқсас мақалдар бар.

  1. «А, Құдай! А, Құдай!» – Сыйынғанның белгісі. «Тек!», «Тәйт!», «Шәйт!» – Бұйырғанның белгісі.
  2. Абайламай сөйлеген ауырмай өледі.
  3. Абайлап сөзіңді, Қабырғаның да құлағы бар.
  4. Абайлап сөйле сөзіңді, Қабырғаның да құлағы бар.
  5. Ағаштың жаманы – қисық, Сөздің жаманы – қырсық.
  6. Адал сөз айнымайды.
  7. Адам аласынан сөз аласы жаман, Ой шаласынан сөз шаласы жаман.
  8. Адам аласынан сөз аласы жаман, От шаласынан сөз шаласы жаман.
  9. Адам аласынан сөз аласы жаман, Оттың шаласына сөз таласы жаман.
  10. Адам аласынан сөз аласы жаман.
  11. Адам болатын баланы сөзінен біл, Ат болатын құлынды көзінен біл.
  12. Адам болатын баланың сөзіне қара, Ат болатын құлынның көзіне қара.
  13. Адам бір сөйлескенде – жылан, Екі сөйлескенде – құлан, Үшінші сөйлескенде – адам.
  14. Адам деген ардақты сөз.
  15. Адам жақсысын лебізінен танисың, Ат жақсысын семізінен танисың.
  16. Адам көңілінен азады, Тілінен жазады.
  17. Адам құрсақтан арымайды, Құлақтан ариды.
  18. Адам мен адамды сөзі мен көркі теңейді.
  19. Адам сөзге, ат жемге тоқтар.
  20. Адам сөзінен жазады, Сиыр мүйізінен жазады.
  21. Адам сөйлескенше, Жылқы кісінескенше.
  22. Адам сөйлесіп танысады, Аю иіскесіп танысады.
  23. Адам тілден табады, Сиыр мүйізінен табады.
  24. Адам тілі тас жарады, Тас жармаса, бас жарады.
  25. Адам тілінен байланар, Ат басынан байланар.
  26. Адам тілінен байланар, Мал басынан байланар.
  27. Адам тілінен жазады.
  28. Адам тілінен ұсталады, Ат тезегінен ұсталады.
  29. Адам тілінен, Ат аяғынан жазады.
  30. Адам уағдада тұрса, сөз қадірін білгені, Уағдада тұрмаса, ол адамның өлгені.
  31. Адамгершілік белгісі – иіліп сәлем бергені. Шын достықтың белгісі – көп кешікпей келгені.
  32. Адамға екі нәрсе тірек тегі: Бірі – тіл, бірі – ділің жүректегі.
  33. Адамға келген он пәленің тоғызы – тілден.
  34. Адамға тілінен, сиырға мүйізінен.
  35. Адамды – тілі, Атты жүгі асырайды.
  36. Адамды екі нәрсе қартайтпайды: Бірі – жақсы мінез, бірі – жақсы сөз.
  37. Адамды сөз бұзады, Қаңбақты жел бұзады.
  38. Адамзат бөз бермейді, сөз береді.
  39. Адамнан адамның несі артық? Бір-ақ ауыз сөзі артық; Малдан малдың несі артық? Бір-ақ асым еті артық.
  40. Адамның бір жақсысы көзінен, Бір жаманы сөзінен білінеді.
  41. Адамның жанын сақтайтын да, Құртатын да – тіл.
  42. Адамның жүзіне қарама, сөзіне қара.
  43. Адамның көркі – ақыл, Сөздің көркі – мақал.
  44. Адамның өзі жетпеген жерге Сөзі жетеді.
  45. Адамның өзі өледі, сөзі қалады.
  46. Адамның сөзі адам өлтірер.
  47. Ажал келмей жан шықпас, Қысыр сөзден мән шықпас.
  48. Ажалдан қашып құтылмайды, Жаманның сөзі тұтылмайды. Жақсыдан алған ғибрат Өле-өлгенше ұмытылмайды.
  49. Ажалсыз жан шықпайды, Құр сөзден май шықпайды.
  50. Аз сөз – ишарат, Көп сөз – кінәрат.
  51. Аз сөйле, көп тыңда.
  52. Аз сөйлеген – ақылды.
  53. Аз сөйлеген – даналық, Көп сөйлеген – надандық.
  54. Аз сөйлеп, көп ойла.
  55. Аз сөйлесең де, саз сөйле.
  56. Айбалта тәнді жаралар, Бейпіл сөз жанды жаралар.
  57. Айқай әділдіктің белгісі емес.
  58. Айқайы көптің айтары жоқ.
  59. Айлалыға амал жоқ, Сөз тапқанға қолқа жоқ.
  60. Айт сөзді ұққанға, Айтып-айтпа құлағына мақта тыққанға.
  61. Айт та, сөзіңе жет, Мінгес те, үйіңе жет.
  62. Айта берме сөз біткеннің бәрін де, Ойлап сөйле, таңдап дәмін, нәрін де.
  63. Айта берсең сөздерді, балшық басар көздерді.
  64. Айта білген сөз маржан, Қосылмасын сөз арзан.
  65. Айта білмесең, Мақалдың мәні болмайды. Жасай білмесең, Астың дәмі болмайды.
  66. Айтар ақылы жоқтың, Табар ақылы жоқ.
  67. Айтар нақылы жоқтың, Табар ақылы жоқ.
  68. Айтар сөзді айт, Айтпас сөзден қайт.
  69. Айтар сөзді алдымен ойлап ал.
  70. Айтар сөзін білмесе Адамдықтан не пайда. Артқан жүгін тартпаса Атандықтан не пайда.
  71. Айтарың болмаса, ауыз ашпаған айып емес.
  72. Айтатын сөзіңді айтып қал, Айтпайтын болсаң, қайтып ал.
  73. Айтқан ауыз, жылаған көз жаман.
  74. Айтқан екен жайған адам атағын, Сабыр еткен түзер істің шатағын.
  75. Айтқан сөз – атқан оқ.
  76. Айтқан сөз атылған оқпен тең.
  77. Айтқан сөз, атқан оқ – қайтпайды.
  78. Айтқаны өтіп, айтқаны жетіп.
  79. Айтқаныңды қайталама, Алуаны да бір-ақ рет жейді.
  80. Айтқызған жаманның ісі, Қамшылатқан шабанның ісі.
  81. Айтқыштың сөзі – атқыштың оғы.
  82. Айтпай білмес, Ашпай көрмес.
  83. Айтпайын десем аузым бар, Көрмейін десем көзім бар.
  84. Айтпақ бар да, қайтпақ жоқ.
  85. Айтпас жерде аузыңды жап.
  86. Айтпас жерде тілің тарт.
  87. Айтпас жерде тіліңді тарт, атпас жерде қолыңды тарт.
  88. Айтпас жерде тіліңді тарт, Ашуың келсе, қолың тарт.
  89. Айтпаса білмейді, ашпаса көрмейді.
  90. Айтпаса, кім білер, Ашпаса, кім көрер?
  91. Айтпасаң, білмейді, Ашпасаң, көрмейді.
  92. Айтса болар ұққанға, Айтып-айтпай немене Құлағына мақта тыққанға.
  93. Айтса болар, ақылды алып ұққанға, Айтып-айтпай немене, Екі құлағын мақтамен тыққанға.
  94. Айтсам – ұят, айтпасам – қиянат.
  95. Айтсам тілім күйеді, Айтпасам дінім күйеді.
  96. Айтсам, тілім күйеді, Айтпасам, ділім күйеді.
  97. Айтсаң сөзіңе жет, Мінгес те, үйіңе жет.
  98. Айтсаң ұғар кереңге, Не айтайын береңге.
  99. Айтсаң ұғар тереңге, не айтайын кереңге.
  100. Айтсаң, сөзіңде тұр.

Басқа тақырыптар

Ағайын-туыс Ағаш, орман Адалдық-арамдық Адам Адамгершілік Азамат, жігіт, ер Азшылық-көпшілік Ақыл-парасат Ақылды мен ақымақ Ақындық Алғыс-қарғыс Алыс-жақын Амал-айла Аман-сәлем Ант беру, серттесу Аңшылық Ар-ұят Арақ-шарап Арман Арық-семіз Ас-ауқат Аспан Асығыстық Ат әбзелдері Ат-атақ Ата-ана Ауыл-қоныс Ашу-ыза Әдемілік, сұлулық Әділдік Әзіл, күлкі Әр түрлі мақал-мәтелдер Байлық Бақсылық Бақыт Бал Бала, ұрпақ Балық Бата Батырлық Бау-бақша Бесік Би, билік, шешендік Биік-аласа Бірлік Бұйым Бұл-мата Гүл Дау-жанжал Демалыс Дене мүшелері Денсаулық Дос-дұшпан Достық Егіншілік Егіс Ел Еңбек Ер-әйел Есек Ескі-жаңа Жазмыш Жақсы-жаман Жалғыздық Жан-жануарлар Жастық-кәрілік Жәндіктер Жел Жеміс-жидек Жеңіс-жеңіліс Жер, табиғат Жетімдік Жігіт Жоқшылық Жол, сапар Жомарттық, мырзалық Жыл, мезгіл, ғасыр Заң, құқық Имандылық Ит Кешірім Киіз үй Киім-кешек Кітап Көлік Көмек, асар Көңіл-күй Көпшілік қауым Көші-қон Күншілдік, қызғаныш Күш-қуат Қала, шаһар Қалау, сұрау Қан, қатігездік Қанағатшылдық Қару-жарақ Қарыз-несие Қасқыр, бөрі Қателік, дұрыстық Қожа, молда Қол өнері Қонақ, қонақжайлылық Қорқыныш, үрей Қуаныш, шаттық Құда-жегжат Құдай, дін Құлдық Құрал-сайман Құс Қыздар Мал, малшылық Мансап, басқарушылық Махаббат, ғашықтық Мемлекеттік рәміздер Менмендік, тәкаппарлық Металл Мінез-құлық Мұң-шер, қайғы Мұра, жәдігер Нан Наным-сенім Нәпсі Ой Ойшылдардың нақыл сөздері Ойшылдық Ойын Оқу, білім, ғылым Олжа, пайда Отан Отбасы Өлім Өлшем Өнер Өң-түс Өртену, өрт Өсиет Өсімдіктер Өсу, өну Парақорлық, жемқорлық Пендешілік көлеңкелері Пікір, көзқарас Ру Сабыр Сағыныш Сақтық Салт-дәстүр Сандар Сауда-базар Сор мен бақ Су Сыйластық, құрмет Тазалық Татулық пен араздық Тау-тас Тәрбие Терең-таяз Тіршілік Той, мереке Туыс-туған, көрші-қолаң Түрме Тұз Уақыт, заман Үміт Үнемшілдік, үнемсіздік Ұйқы Ұрлық-барымта Ұста-шебер Халық Хандық, патшалық Шайтан, жын Шындық-жалғандық Ыдыс-аяқ