Болатын бұзау өгіз болмас.
Ойшылдардың нақыл сөздері
- Басым көкке жетсін десең армандап, Әр жұмысты біліп істе, қарма ондап. Әдіс-айла қолданып жүр қайда да, Өзі келер сонда құт та, пайда да. Барлық істі сарапқа сап істегін, Қисаппенен қазынаңды үстегін.
- Басыңды бұл білімің қорғап, ақтар, Білмеген өз-өзінен қорғалақтар.
- Бауырмал адамға бауырыңды бер: Тауып айтқан зейінділер жөн берген: «Артық емес бауырмалға жан берген».
- Бәлеқорды – байытпа, Тәкаппарды – көтерме.
- «Бидай көрсетіп, арпа сатады» деген бар.
- «Бойың қисық болса да ақылың түзу болсын» – депті бір дана кісі.
- Болмаса бұл әлемде ғалым дана – Бітпес ед жерге түк те қасақана.
- Бос қалмайды ізгіліктің сауабы, Ізгілікке – ізгілік қой жауабы, Ісіне сай жайсаң менен қасқаның, Кісілік қыл мәрттігіне басқаның. Қарым қайтар қызметі асқанға, Болып әділ атың шықсын аспанға, Ей, падишам, жақсылықтан жалықпа – Соған орай ізгі болар халық та. Ей, падишам, елден еңбек аяма, Елді сақтап, ақыл-оймен аяла.
- Бұ дүние – өнерліге өгей-ді, Қамсыз адам өнері жоқ көбейді. Өнер дәулет әкелмейді кісіге, Сол-ақ қиын, сонда кімдер жебейді?
- Бұ дүние опасыз ғой бәрінен, Рахаты тез айрылар әрінен. Қайда балы – сонда арасы бір жүрер: Балдан бұрын татып көрші зәрінен.
- Бұ сараңнан түк дәметпе – көнбейді, Сотаң жерге еккен бидай өнбейді.
- «Бұл дүниені ұстап тұрған – махаббат, егер сүю болмаса, Адам да болмас еді» депті біреу.
Ұқсас мақал-мәтелдер
- Болатын елдің баласы Бірін бірі: «Батыр!» дер. Болмайтын елдің баласы Бірін бірі: «Қатын!» дер.
- Болатын бала – пысық, Жауатын күн – ыстық.
- Болатын бала бесікте белгілі.
- Болатын біз қап түбінде жатпайды.
- Болатын өгіз бұзауынан белгілі.
- Болатын жігіт епшіл, Болмайтын жігіт кекшіл.
- Болатын елдің баласы, Бірін-бірі «батыр» дейді. Болмайтын елдің баласы, Бірін-бірі «қатын» дейді.
Мақал-мәтелдер тақырыптары
Ағайын-туыс
Ағаш, орман
Адалдық-арамдық
Адам
Адамгершілік
Азамат, жігіт, ер
Азшылық-көпшілік
Ақыл-парасат
Ақылды мен ақымақ
Ақындық
Алғыс-қарғыс
Алыс-жақын
Амал-айла
Аман-сәлем
Ант беру, серттесу
Аңшылық
Ар-ұят
Арақ-шарап
Арман
Арық-семіз
Ас-ауқат
Аспан
Асығыстық
Ат әбзелдері
Ат-атақ
Ата-ана
Ауыл-қоныс
Ашу-ыза
Әдемілік, сұлулық
Әділдік
Әзіл, күлкі
Әр түрлі мақал-мәтелдер
Байлық
Бақсылық
Бақыт
Бал
Бала, ұрпақ
Балық
Бата
Батырлық
Бау-бақша
Бесік
Би, билік, шешендік
Биік-аласа
Бірлік
Бұйым
Бұл-мата
Гүл
Дау-жанжал
Демалыс
Дене мүшелері
Денсаулық
Дос-дұшпан
Достық
Егіншілік
Егіс
Ел
Еңбек
Ер-әйел
Есек
Ескі-жаңа
Жазмыш
Жақсы-жаман
Жалғыздық
Жан-жануарлар
Жастық-кәрілік
Жәндіктер
Жел
Жеміс-жидек
Жеңіс-жеңіліс
Жер, табиғат
Жетімдік
Жігіт
Жоқшылық
Жол, сапар
Жомарттық, мырзалық
Жыл, мезгіл, ғасыр
Заң, құқық
Имандылық
Ит
Кешірім
Киіз үй
Киім-кешек
Кітап
Көлік
Көмек, асар
Көңіл-күй
Көпшілік қауым
Көші-қон
Күншілдік, қызғаныш
Күш-қуат
Қала, шаһар
Қалау, сұрау
Қан, қатігездік
Қанағатшылдық
Қару-жарақ
Қарыз-несие
Қасқыр, бөрі
Қателік, дұрыстық
Қожа, молда
Қол өнері
Қонақ, қонақжайлылық
Қорқыныш, үрей
Қуаныш, шаттық
Құда-жегжат
Құдай, дін
Құлдық
Құрал-сайман
Құс
Қыздар
Мал, малшылық
Мансап, басқарушылық
Махаббат, ғашықтық
Мемлекеттік рәміздер
Менмендік, тәкаппарлық
Металл
Мінез-құлық
Мұң-шер, қайғы
Мұра, жәдігер
Нан
Наным-сенім
Нәпсі
Ой
Ойшылдардың нақыл сөздері
Ойшылдық
Ойын
Оқу, білім, ғылым
Олжа, пайда
Отан
Отбасы
Өлім
Өлшем
Өнер
Өң-түс
Өртену, өрт
Өсиет
Өсімдіктер
Өсу, өну
Парақорлық, жемқорлық
Пендешілік көлеңкелері
Пікір, көзқарас
Ру
Сабыр
Сағыныш
Сақтық
Салт-дәстүр
Сандар
Сауда-базар
Сор мен бақ
Су
Сыйластық, құрмет
Тазалық
Татулық пен араздық
Тау-тас
Тәрбие
Терең-таяз
Тіл, сөз
Тіршілік
Той, мереке
Туыс-туған, көрші-қолаң
Түрме
Тұз
Уақыт, заман
Үміт
Үнемшілдік, үнемсіздік
Ұйқы
Ұрлық-барымта
Ұста-шебер
Халық
Хандық, патшалық
Шайтан, жын
Шындық-жалғандық
Ыдыс-аяқ