Адамның өзі өледі, сөз қалады.
Ойшылдардың нақыл сөздері
- Ағаш кессең – ұзын кес (қысқартуға жақсы), Темір кессең – қысқа кес (ұзартуға жақсы).
- Ағын су тоқтамайды, Жүйрік тіл тоқтамайды. Бақыт тоқтап тұрмайды, Тіршілік тоқтамайды.
- Адам жүзімнің бұтағы емес, оның басын қырқып тастаудан қорқу керек.
- Адам мен адамның парқы басқа: Кісінің тегі таза қылығы – нұр, Қызығып сол қылыққа көңілді бұр. Адамнан адамдардың парқы басқа – Ұқсайды бір-біріне бөрігі құр.
- Адамға тіліне беру – ұят: тапқан наны көбейгенімен, абыройы азады: Көп тілену – жұмыс емес кәделі – Нан көбейер, бірақ азар беделі.
- «Ажалсыз адам өлмес» деп жыланның құйрығынан ұстама.
- Аз дұшпанын менсінбеген азғантай отты өшірмей кеткен адамға ұқсайды.
- Азат жанды құл қылайын десеңіз, Шүлен тарат – қайтар содан есеңіз. «Жомарт» ат берген ерге тағылады, Ел-жұрты соған қарай ағылады.
- Айтпа сырды, қара достың түсіне, Ойлап қара жанашырдың ісіне, Өз ішіңе сыймаған сыр, шырағым, Сыя ма екен сол досыңның ішіне.
- Айтты Өгдүлміш: «ойға мынау түйгенім, Бір қараса білер адам сүйгенін».
- Аққан су қайтып оралмайды.
Ұқсас мақал-мәтелдер
- Адамның білгенін адам білер.
- Адамның оңбасы – жалқауы.
- Адамның көңілі, Өгіздің тұмсығы қартаймайды.
- Адамның ақылы азса, Істемес істі істейді.
- Адамның сырты – алдамшы.
- Адамның тізгіні – ақылы.
- Адамның байыған сайын жетпегені молаймақ, Керегі таусылмас.
- Адамның баласы асатпай жемейді, Көргенсіздің баласы көріп отырса да, «мә» демейді.
Мақал-мәтелдер тақырыптары
Ағайын-туыс
Ағаш, орман
Адалдық-арамдық
Адам
Адамгершілік
Азамат, жігіт, ер
Азшылық-көпшілік
Ақыл-парасат
Ақылды мен ақымақ
Ақындық
Алғыс-қарғыс
Алыс-жақын
Амал-айла
Аман-сәлем
Ант беру, серттесу
Аңшылық
Ар-ұят
Арақ-шарап
Арман
Арық-семіз
Ас-ауқат
Аспан
Асығыстық
Ат әбзелдері
Ат-атақ
Ата-ана
Ауыл-қоныс
Ашу-ыза
Әдемілік, сұлулық
Әділдік
Әзіл, күлкі
Әр түрлі мақал-мәтелдер
Байлық
Бақсылық
Бақыт
Бал
Бала, ұрпақ
Балық
Бата
Батырлық
Бау-бақша
Бесік
Би, билік, шешендік
Биік-аласа
Бірлік
Бұйым
Бұл-мата
Гүл
Дау-жанжал
Демалыс
Дене мүшелері
Денсаулық
Дос-дұшпан
Достық
Егіншілік
Егіс
Ел
Еңбек
Ер-әйел
Есек
Ескі-жаңа
Жазмыш
Жақсы-жаман
Жалғыздық
Жан-жануарлар
Жастық-кәрілік
Жәндіктер
Жел
Жеміс-жидек
Жеңіс-жеңіліс
Жер, табиғат
Жетімдік
Жігіт
Жоқшылық
Жол, сапар
Жомарттық, мырзалық
Жыл, мезгіл, ғасыр
Заң, құқық
Имандылық
Ит
Кешірім
Киіз үй
Киім-кешек
Кітап
Көлік
Көмек, асар
Көңіл-күй
Көпшілік қауым
Көші-қон
Күншілдік, қызғаныш
Күш-қуат
Қала, шаһар
Қалау, сұрау
Қан, қатігездік
Қанағатшылдық
Қару-жарақ
Қарыз-несие
Қасқыр, бөрі
Қателік, дұрыстық
Қожа, молда
Қол өнері
Қонақ, қонақжайлылық
Қорқыныш, үрей
Қуаныш, шаттық
Құда-жегжат
Құдай, дін
Құлдық
Құрал-сайман
Құс
Қыздар
Мал, малшылық
Мансап, басқарушылық
Махаббат, ғашықтық
Мемлекеттік рәміздер
Менмендік, тәкаппарлық
Металл
Мінез-құлық
Мұң-шер, қайғы
Мұра, жәдігер
Нан
Наным-сенім
Нәпсі
Ой
Ойшылдардың нақыл сөздері
Ойшылдық
Ойын
Оқу, білім, ғылым
Олжа, пайда
Отан
Отбасы
Өлім
Өлшем
Өнер
Өң-түс
Өртену, өрт
Өсиет
Өсімдіктер
Өсу, өну
Парақорлық, жемқорлық
Пендешілік көлеңкелері
Пікір, көзқарас
Ру
Сабыр
Сағыныш
Сақтық
Салт-дәстүр
Сандар
Сауда-базар
Сор мен бақ
Су
Сыйластық, құрмет
Тазалық
Татулық пен араздық
Тау-тас
Тәрбие
Терең-таяз
Тіл, сөз
Тіршілік
Той, мереке
Туыс-туған, көрші-қолаң
Түрме
Тұз
Уақыт, заман
Үміт
Үнемшілдік, үнемсіздік
Ұйқы
Ұрлық-барымта
Ұста-шебер
Халық
Хандық, патшалық
Шайтан, жын
Шындық-жалғандық
Ыдыс-аяқ