Қобыланды батыр (9-бөлім)

Қарлығаш тағы келді үйге кіріп,
Еркелеп көкесіне көзін сүзіп,
Алдына келді дағы құлай кетті,
—Жалғызым, сағындым,—деп жасын төгіп.
—Қарағым, неге налып болдың мұндай,
Келуге күнде-күнде уақыт жоқ,
Жүремін қарауылда енді тынбай.
Ренжіп жүрмедің бе сен, шырағым,
Көтермей ойыныңды екі...
Алайын басын кесіп, шашын қиып,
Жасырмай айт сырыңды болса солай.

Қарындасы Қарлығаштың толғауы:

—Жан көке, ойлап зарығам,
Зарыққанменен не пайда.
Сағатында көрмесем,
Ақ түріңді сағынам.
Әлде артыңда таяу жоқ,
Өзің жалғыз болғансын
Өшіккен жауда аяу жоқ.
Аңдыған дұшпан көп еді,
Қайсын тапса аямас.
Жарайтын жоқта қарындас
Таңдап ерткен жігітің
Ат ерттеуге жарамас.
Алшағыр шауып алғанда,
Әкем менен әжемді
Қой көтіне салғанда,
Болып едім арманда.
Құртқа менен екеуміз
Жау қолында тұрғанда.
Мұсылманның таппадым
Ара түсер баласын,
Бұрынғыдан үдеді,
Көке, сенің бұл күнде
Қатар жатқан халықпен
Осы күнде таласың.
Жалғыздықтың зарына
Алысқа кетсең жол тартып,
Кім көз салар деп қорқамын.
Есіз қалған артыңа
Осындайды көп ойлап,
Шаршаймын көке зарығып.
Екі жеңгем не десін,
Есен сау өзің тұрғанда
Төбесі көкке тиеді.
Анда-санда барғанда
Құлағын кессем көнеді.
Құртқа—адамның данасы,
Отырса да далада
Осының бәрін біледі.
Олардан зәбір көрдім деп,
Саған айтар мен бе еді.
Жалғыз мұдда көңілімді,
Ойды бұзып тербеді.

Қобыланның қарындасына берген жауабы:

—Олай болса, Қарлығаш,
Бұл айтуың жөн,—деді.
Сөзіңе жауап берейін,
Ашуланба, жалғызым,
Бұл сөзіме сен,—деді.
Мына отырған анадан
Екеуміз бірдей туғанбыз.
Неге жалғыз боламын
Сен тұрғанда соңымда.
Жасық жаман болмасаң,
Жүрмейсің бе жорықтың,
Түн ұйқыңды төрт бөліп
Мен жоғында жолында.
Аман тұрсақ, Қарлығаш,
Мені жоқтап дұшман қори ма.
Бибатпа сиын піріңе,
Сен де осал емессің,
Екі аяқты, бір басты
Баталмас адам өзіңе.
Шамданба, жана қатты айттым,
Еркеліктің қырсығы
Шықпай жүрсін жарыққа.
Ертеде өткен Дариға
Ғалименен алысқан.
Аяғында дос болып,
Құдай қосып табысқан.
Тәжірибе үшін айтамын,
Көңілге алма, қарағым,
Сен бір аман-сау тұрсаң,
Мен бөтендік ойламан.
Арнаулы екінші атың бар,
Тұр тұлпардың енесі.
Қару сайман бәрі әзір,
Біледі жеңгең Құртқа да.
Жүре бер тас алысқа,
Қорған бол өзің жұртқа да.
Атағың шықсын, қарағым,
Мұсылман кәпір ұлтқа да,
Құр жасытпа өзіңді.
Кім екенін байқап қой,
Еркеліктен пайда жоқ,
Есітпейін екінші
Мұндай айтқан сөзіңді.

Құртқаның Қарлығаға тобылғы меңді торы тұлпарды бақ деп тапсырған толғауы:

—Қарлыға, мында кел деді,
Міндеттеймін бір жұмыс.
Бітіре алсаң сен деді,
Келмейтін болса қолыңнан
Маңнан аулақ жүр деді.
Атың әйел дегенмен
Ақылың дана сен едің,
Ат қадірін білетін
Әруақты ер едің.
Үлгер деп мұнымды,
Шырағым, саған сенемін,
Баптап бағып торы атты,
Алысқа батыр жүреді.
Сапарын Алла оңғарсын,
Үш айшылық алыс жол.
Жарауын түсір күйін тап,
Күндегі айға жарасын.
От пенен суды мұқтаж деп
Тілейтұғын болмасын.
Шырын болат нағыздан
Қақтыр аттың тағасын.
Сауыры күнге күйместей
Құбылған гүл-гүл масаты
Жаптыратын жабуын.
Кіндігінен жаратып,
Басын көкке қаратып,
Айшылық жерді алғандай.
Жарауын тауып күте алсаң,
Кетер торы ат бұдауға.
Биіктегі көз жетпес
Ертеңгі ұшқан тұрымтай
Басына шығып қоналмас,
Кездеседі сонда тау.
Сонда сырды бермесін,
Жарауында торы аттың
Жетпіс екі бабы бар.
Кеміс болып жорғасын
Көз жетпейтін дария
Шалқар алыс ені бар.
Қарғи алмай жүрмесін,
Осындай жерге сәйкестеп
Жаратудың мәні бар.
Қарлығажан, есіңе ал.
Ал жасырма ат күйін
Қатты болып ізімен сал.
Белі қатпай жүрмесін,
Қарсыласа ерменен.
Талабы мықты дауы бар,
Аударыспақ болғанға.
Белі қатпай қайысса,
Ер тарығып налыса,
Обалына қаламыз,
Осы араны есіңе ал.
Жундатып жұлынын
Омыртқаны өсірсең,
Тартса талмас жануар—
Шын тұлпардың тұқымы.
Жабайы емес нәсілі
Сонан еді асылы.
Еңбек етіп тапқанмын
Ердің серік аты деп.
Жалын сұлу қызындың—
Баласы еді бұл тұлпар.
Енесі еді кер бие,
Қасиеті тегінен.
Жолы болса батырдың,
Білінер нышан өзінен.
Әр дайымда ұйықтаса,
Шын жарауы түскенде
Кемісі жоқ, жетілсін
Төрт аяғы көсіліп.
Еш нәрседен шошынбас,
Етін кесіп алсаң да,
Қабағы қатып ашылмас.
Құйрығын жайып жалменен,
Кекілі жерге салбырап,
Қабағы тіптен ашылмас.
Осы айтқаным түгелдей
Бола қойса, төреден
Аман келет жалғызым.
Осы сапар жолынан
Ықылас етіп қарасаң
Бәрі де келет қолынан.