Қобыланды батыр (11-бөлім)

Сайым

Сонда Сайым сөйлейді:
—Қарағым Айша, қарындас,
Қобылан деген бар еді
Достым қалың жаңылмас.
Ақыреттік сол досым
Барса-келмес жеріне,
Ақ тауықты алыптың
Барайын деп өзіне.
Өзі жалғыз, өзі жас
Көмегіне шақырды.
Бармай қалсам, жарамас
Өлгенде бірге иманым,
Пірімен бірге жиғаным.
Сол сықылды досыма
Барамын десем, бұл залым
Қарсыласып сөз айтты,
Жамандықты көп айтты.
Ашуым келіп сол айтты
Өлтірмекші мен едім.
Саған барып тығылып,
Жаны қалды өзінде.
Екіншіде көрмеспін,
Ертіп итті ізіме.
Кідірме, Айша қарағым,
Телкүреңді алып кел,
Ер тоқымын салып кел,
Өз қолыңнан ертіп бер,
Күн шықпай, қалқам, жүремін.
Не салғанын Алланың
Талайымнан көремін.
Жүгіріп Айша барады,
Телкүреңді шығарып,
Сарайда тұрған алады.
Ер тұрманын жабдықтап,
Ат үстіне салады.
Жетелеп келіп күреңді,
Ағасына толғады:
—Жаным көке, сен,—деді
Күні өткен күреңмен
Жол жүрем деген нең?—деді.
Сырт буын болған жазған ғой,
Жасы келіп қалған ғой.
Жүні қашып қарыған,
Алты ай жазға мінбедің,
Көріктің белгісі
Алған еті мынау ғой.
Тіл алсаң мінбе, жан көке,
Алыс жолға жарамас,
Жүрмей қалса, мінген ат
Көңіліңе қарамас,
Бөтенді тауып мін деді.
Ат барма басқа, қарағым,
Көптен мінген атым ет.
Осыдан бөтен жылқыға
Сенім[ім] жоқ, қарағым.
Қапелімде ат болмас,
Іздегенмен бөтен ат.
Тездетіп тауып беретін
Табылып тұр ма қолқанат.
Жан серігім қашан[нан]
Кәрі де болса күрең ат,
Ат керек деп бөтеннен
Сұрап жүру бізге ұят.

Айша

Сонда Айша сөйледі:
—Терлікбайдың Кершабақ
Білмейтінін көкесі
Осы арада біледі.
Салшы, көке, құлағың,
Терлікбай жан шырағың
Жалшы аты бар бағулы.
Жеті жасар Кершабақ
Алаулы қалмақ елінен
Тай күнінде әкелдің,
Енші қыл деп балаларға.
Ұмытпадың сен, көке,
Әкеліп соны берейін.
Қуанып кетті ер сонда:
Бар екен ғой ат қолда.
Есіңде бар ма еді, қарағым,
Алып кел мінем, шырағым.
Жүгіріп Айша жөнелді,
Жеңгесіне барады:
—Кілтті бер,—деп сұрады.
Кілтті Бике бермеді,
—Жаяу кетсін, бермеймін,
Баланың енші бір атын
Қартайғанда қаңғыртып,
Ала ма мұны Құдайым.
Жүре берсін атымен,
Не болғанын қарайын.
Ашуланды Айша қыз:
—Жігіт болса Терлікбай,
Ат табылмас деп пе едің?!
Құдай қосқан жарыңның
Қатты сөзін кектедің.
Кершабақтай тұлпарды
Естіген соң, хан көкем
Мінбей кетер деп пе едің.
Осыны айтып Айша қыз
Үйден шығып барады,
Тұлпар тұрған сарайдың
Есігін бұзып алады.
Алпыс құлаш ала арқан
Ішін жібектен иірген
Мойнына аттың тағулы.
Тайынан бері бапталып,
Бұл кершабақ бағулы.
Болаттан таға қақтырған
Сауры күнге күйер деп,
Біреудің көзі тиер деп,
Құлақ пенен құйрықтан
Басқа жерін жаптырған.
Ерігіп тұрған тұлпарды
Шығарып сыртқа қарады.
Күн көрмеген жануар
Көтеріп қызды көкке алып,
Ерік бермей барады.
Екі алып жерге түсірді,
Қаңбақтай қызды ұшырып.
Айрылып қалам деп састы
Айша сонда қысылып.
Далада көріп тұр екен,
Батыр да келді жүгіріп,
Арқаннан ұстап алады.
«Иә, Алла!» деп басына
Аттың жүген салады.
Алып келіп ерттеді,
Шудаменен желдіктеп,
Мақпалменен терліктеп,
Түзулеп ерттеп қарады.
Сапарым оңға келер деп,
Атты көзі көрген соң
Сүйініп батыр тұрады.
Сымбаты сұлу Кершабақ
Ер көңіліне ұнады.
Ұйықтап жатқан баласын
Оятып алып Ерсайым,
Бұрынғыдан бірім деп,
Тәуекел өзің мінің деп,
Баланы сүйеп мінгізіп,
Олай-бұлай жүргізіп,
Ел қыдыртып жүреді.
Жасырынып есікте
Бике мұны көреді.
Іштегі сырын білген соң,
Көзінің жасын төгеді.
Шақырып алып Айшаны
Табыстыр деп ерменен,
Кінәмді кеш деп тіледі.
Шыдамды Айша қыз
Көкесіне келеді,
Келе сөйлей береді:
—Құтты болсын, жан көке,
Кершабақтай тұлпарың.
Алыс жерге барасың,
Тағы да барма іңкәрің.
Көрсе көзің сүйінген,
Жеті жасар кер атқа
Емес пе шайқас, жан көке,
Қырық аршын семсер болатқа
Нағып мініп жүр демес.
Еш мүшесі кем де емес,
Көрген адам сүйінер
Құтты болсын бұл атқа.
Күнәсін кеш, ғафу ет
Жан жеңгемді жылатпа.
Терлікбаймен мен үшін
Ашуыңды тарат та.
Амалсыз көнді Ерсайым
Айшаның айтқан сөзіне.
Хан қосылған қашаннан
Ит те болса жолдасын,
Келсін деді өзі де.
Кештім деді күнәсін,
Өтіп еді айтқан сөзі де.
Аюбике келеді
Аяғына жығылып,
Күнәмді кеш деп тіледі.
Батыр кешті күнәсін,
Түсіріп аттан отырды,
Терлікбайдай баласын.
Жиналып келді халқы да
Жанға өлшеген қырық жігіт
Әзірленіп бұлар да
Түгел келіп көрінді.