Мазмұнға өту
Мақала жариялау
academ.kz онлайн сабақ беріп, қосымша табыс табыңыз·оқушы Kaspi арқылы тікелей сізге төлейді·комиссия 0% academ.kz қосымша табыс табыңыз·14 күн тегін 14 күн тегін Тегін бастау

: «» · ₸

Қобыланды батыр (31-бөлім)

Қобыланды · Мергенбай нұсқасы · 3 мин оқу

Дауысын танып тұлпардың,
Келгенін біліп сұңқардың,
Артық туған қыз Құртқа
Ақсұңқар құстай түледі.
Сол бетімен сұлудың
Көңілі тасып шат болып,
Алшағыр ханға келеді.
Енді қойып күлкісін,
Тілеп алды күн шықпай
Алшағыр ханның ұйқысын.
Арызым бар деп сөз айтты:
Елімді шапқан, Алшағыр,
Сөзіме құлақ сал, Шағыр,
Сақтағаны Құданың
Сен итке де бар шығар!
Мінген атың кер ме еді?
Сұлтанымның барында
Сырттан келген дұшманға
Намысымды бермеді.
Сұлтанымның жоғында
Сен болдың менің ергенім.
Әкелдің де қамадың,
Жарық сәуле көрмедім,
Далаға шығып қыз Құртқа,
Бойын жазсын демедің.
Рұқсат берсең, Алшағыр.
Далаға шығып, азырақ
Бой жазайын деп едім.
Ала қапты алайын,
Беліме арқан шалайын.
Тезек теріп, бой жазып,
Шаһардың шығып сыртына,
Бойымды жазып келейін.
Алшағыр да ер еді,
Аламын деп қашаннан
Дәмеленіп жүр еді,
Сұрағасын сұлуға,
Үмітпен жүрген Алшағыр
Мақұл көріп бұл сөзін
Барсаң, бар деп ендеше,
Рұқсатын береді.
Ала қапты алады,
Беліне арқан шалады.
Сенбегесін қашар деп
Екі құл мен екі күң
Бақташыға салады.
Және де Құртқа сұрады
Алшағыр ханның сатысын.
Сұраған соң қыз Құртқа
Хан сатысын береді,
«Мені қабыл көрді» деп,
Жауабына ереді.
Артық туған қыз Құртқа
Сатыны қолға алады.
Баспалдақты көтеріп,
Тамға сүйеп салады.
Баспалдақпен өрмелеп,
Жоғары шығып қарады,
Жан-жаққа көзін салады.
Бір тоғайдың ішінде
Тұлпарды байлап терекке,
Отырғанын батырдың
Сұлудың көзі шалады.
Бір дуадақ атып ап
Шала піскен кезінде,
Қанды көбік тарқамай,
Ортасынан бір кесіп,
Дәм көрмеген көп күннен
Артық туған батырың
Ауызына салады.
Көріп сұлу сөйлейді:
Қолыңдағы дуадақ
Жүнін үйтіп, тазалап,
Пісіріп жесең болмай ма?
Әуелі алла, әл-халім,
Атып мылтық өткізбес,
Басыңда тіллә қалқаның.
Кеткен жері қуарған,
Келген жері қуанған,
Тұлпар мініп, ту алған,
Туын қанға суарған,
Дұшпан іздеп жол шеккен—
Келген екен салқамым.

Артық туған қыз Құртқа
Рұқсатты алғасын
Ала қапты алады,
Беліне арқан шалады.
Шаһардың шығып сыртына,
Бақташысы қасында
Құртқа кетіп барады.
Келді бір сайдың басына,
Сайдың кіріп тасына,
Төрт бақташы қасында
Отырып кеңес бастайды,
Күң мен құл сөзін қостайды.
Бір күң менен бір құлын
«Ойнай тұр» деп тастайды.
Ол сайдан да өтеді,
Және бір сайға жетеді.
Отырып кеңес бастайды,
Күң мен құл сөзін қостайды.
Бір күң менен бір құлын
«Ойнай тұр» деп тастайды.
Бұлардан қалас болғансын,
Бойын жазып алғансын,
Мінген аты қылаң-ақ,
Ала қапты төрт бүктеп
Ішіне тықты қыз Құртқа—
Қобыланды ерді сынамақ,
Қатын, қыздар жағады,
Қарағайдан шайырды,
Үлкен-кіші жігіттер,
Тіріде бер қайырды.
Тоғайым көрген осы деп,
Не болмаса тұсы деп,
Бір тоғайға қайрылды.
Тоғайға келіп енеді
Келе жатып қыз Құртқа
Терекке басын байлаған,
Шиыршық атып ойнаған,
Бурылды сұлу көреді.
Бұлаңдаған Құртқаны
Бурыл ат та көреді,
Анасын танып Тайбурыл
Теректегі шылбырын
Үзіп ала жөнелді.
Ат қашқасын, тәк-тәк деп
Артынан Қобылан жүгірді.
Ұмтылғанда Тайбурыл
Шыдай алмай қыз Құртқа
Омыраудағы он түйме
Ағытып бәрін жіберді.
Есіктің алды ағын-ды,
Бола жазды шығын-ды.
Шығын емей немене
Екпіндеген Бурыл ат
Омырауына Құртқаның
Тұмсығын тыға жығылды.
Ат жығылған мезгілде,
Бұлаңдаған Құртқаны
Қобыланды батыр көреді.
Келе жатқан батырды
Қыз Құртқа да көреді.
Танығасын батырды
Қол қусырып алдынан
Иіліп сәлем береді.

Тағы оқыңыз