Қисса Нәрікбай-Шора (2-бөлім)
Шора · Майкөт—Ә. Сариев нұсқасы · 2 мин оқу
Нәрікбайдың мінгені
Шұбар шолақ бесті еді,
Бір перзенттің жоғынан,
Көкейін қайғы кесті енді.
—Қазандағы хан едім,
Қасиетті жан едім,
Қай-қайдағы қу сөзді
Қартайғанда есіттім,
Естімейін деп еді.
Періштелер бас қосып,
Көкте қылар жиынды.
Әр пендеге салмасын,
Перзенттің ісі қиын-ды.
Інісі «қу бас» деген соң,
Осындай сөзге күйген соң,
Нәрекемді жын ұрды.
Айрылып қалды есінен,
Мәз болып тұрсын несінен.
Әр нәрсе түсті ойына,
Алтынды белдік, ақ кісе
Алып бір салды мойнына.
Көзінің жасы көл болып,
Алды тола сел болып,
Келе берді қойнына.
Ерлер мінген қара-ды,
Бір перзент ішін жарады,
Інісі «қу бас» деген соң
Нәріктің есі қалмады.
Көзінің жасы көл болып,
Етегі тола сел болып,
Бір перзенттің зарынан
Ботасыз нардай ыңыранып,
Адасқан қаздай зарланып,
Жарылған мұздай күңіреніп,
Екі көзі қанданып,
Бір перзенттің жөнінен,
Жөнелді Нәрік арланып.
Аузынан жалын шығады,
Бір перзент деп лап ұрса.
Бір шаһардың патшасы еді,
Мүсәпір болды пақырша.
Айуандар жата алмас,
Тоғайда барыс ақырса.
Көлдегі қаздар қайғылы,
Көктен сұңқар шақырса.
Жапалақтан сескенген
Жалғыз қазда үн бар ма?
Шегірткеге талатқан
Қырғауылда жүн бар ма?
Нәрекеңнің сөзі бұл
Зар илеп сөйлеп, жылап тұр:
—Айналайын, Құдай-ай,
Менен де бір ұл туып,
Ақ жарылқап, күн туып,
Дос-дұшпанның ішінде
Жүзімді ашар күн бар ма?
Байладың, Құдай, бағымды,
Сындырдың, Құдай, сағымды,
Бір перзенттің дертінен.
Қайыптан ұшқан сұңқардың,
Қай жерде болар дайыны.
Кетер болды Қазаннан
Нәрікбай хан зайыры.
Нәріктің даусын естісе,
Үйде отырып құлағы,
Күлқаныс деген бәйбіше
Қасиетті айымыз.
Шамның жаққан шырағы,
Жақынның болмас жырағы.
Нәрікбай мен Есімді
Себеп болып айырған
Шұбар ат деген пырағы.
Нәрікбайдың дауысын
Үйінде отырып есітті
Бәйбішенің құлағы.
Кер маралдай керіліп,
Басарына ерініп,
Ішкен шайы сұлудың
Алқымынан көрініп.
Бай малындай ыңыранып,
Жібектен шұлғау шұлғанып,
Алдынан шықты бәйбіше
Нәрікбайдың сыланып.
Бәйбішенің сөзі бұл,
Шылауына оралып,
Нәрікбайға сөйлеп тұр:
—Шіркін, заман қағынды,
Қағынбаса не қылды?
Бейшара болып зарладың,
Ұл мен қызға ата боп,
Кемеңгер болар шағыңда,
Дос-дұшпанның ішінде
Қапа болып зарлансаң,
Ішіме салып жалынды,
Мұнша неге зарлайсың,
Қияметтік жолдасым,
Нәрікбай хан, не қылды,
Келдік, Нәрік, қасыңа?!
Үйрек ұшып, қаз қонды,
Көзден аққан жасына.
Қапа болған Нәрікбай
Қайқайтып тұрып бір салды
Күлқаныстың басына.
Қол ұстасып зар қылып,
Бұлар келді үйіне.
Қасиетті Күлқаныс
Тіл тигізбейді сонда да
Қияметтік піріне.
Ақ ордаға келеді,
Артықша туған ер еді.
Патшалықты талақ қып,
Үргеніш жолы қайда деп,
Қазаннан ауып жөнеді.
Нәрікбайдың кеткенін
Күллі тама көреді.
Ауыл баласы, ақсақал
Қарияның бәрі келеді.
Нәрікбайға қоштасып,
Елінің айтқан сөзі еді:
—Иесіз қалды еліңіз,
Туып-өскен жеріңіз.
Сіз кеткен соң суалар,
Аза тұтып көліңіз.
Осы жанның баршасын
Есім құрлы көріңіз.
Көрсетпелік көзіңе,
Қиямет қайым болғанда,
Есім ханды көрмесін,
Енді, тақсыр, көзіңіз.