Қисса Нәрікбай-Шора (18-бөлім)

Қасиетті жер екен,
Осы жерде жатам деп,
Қалың ағашты аралай,
Кетті суды жағалай.
Әуре болған неше күн,
Іздеген пірін таба алмай,
Екі жерде екеуі
Жатып қалды сормаңдай.
Ай мүйізді ақ қошқар,
Шыққан айтып жолына.
Піріне айтып шалды енді,
Шамшырақты-ай қояды,
Мұсылмандар ішіп-жеп,
Түн ортасы болғанда,
Зар қылып жылай береді.
Қапілет ұйқы, қам кеуде,
Кеудесіне енеді.
Түн ортасы болғанда,
Ұйқыға көзі барғанда,
Жалаң аяқ, жалаң бас,
Бетінде нұры аралас,
Етегі өрім өрілген,
Бір түрлі адам көрінген.
Кәлем Алла қойнында,
Сары таспық қолында,
Өзі ақтың жолында,
Ақ шалмалы пір болып,
Бір диуана келеді.
Көніп тағдыр ісіне,
Қуаныш еніп ішіне,
—Жатқан жерің көл,—деді,
Жүрген жерің шөл,—деді,
Отырушы едің арманда.
Мен енді бұған келгенше,
Ұйықтап жатыр бейқам боп,
Жетіскен екен шерменде,–
Деп ашуланып жөнелді.
Ұлық дәргей емес пе,
Тағы да қалып енеді.
«Үш күн қарны ашқаннан,
Үш күн жаяу басқаннан
Сұрама ақыл деп еді.
Бейшарада не ес бар»,—деп,
Жана қайтып келеді.
Оятуға есіркеп,
Түсінде хабар береді:
—Жүрген жерің шөл,—деді,
Өміріңше еңіредің,
Тәңірім тілек бермеді.
Қайтқан жерін Қызырдың,
Дұғасымен солардың,
Сен бермен қарап жүргелі,
Аузыңа атым кіргелі,
Қырық мәртебе жыладым
Сенің үшін бәрі де,
Тілегін айтып зар қылып,
Арызыңды айтып еңіреді,
Соларға да бермеді.
Сүймеген пенде сен балам,
Сенің үшін зар еңіреп,
Тілеп еді солар да,
Бәріне де бермеген.
Ал Нәрікбай кетті деп,
Сізден талап етті деп,
Құдайдан тілеп көргін деп,
Берсе алып бұған бергін деп,
Дұғасымен Қызырдың
Тілеп едім Құдайдан.
Қырық перзент алып келдім деп,
Берді Тәңірің кеңдікті,
Кесірің кетіп жөндікті,
Жөнелгін ғаріп сен енді.

Ендігі сөздің қысқасы,
Айтушы ердің нұсқасы,
Қырық күн жүрген жолына,
Қарсы, Құзар шөліне,
Сегіз күн тынбай жол жүріп,
Жетіп келген секілді,
Жонды обаның дөңіне.
Ақша бір жауған қар еді,
Ғаріптің көңілі тар еді.
Жонды обаның бауырында
Шыңбұлақ бастау бар еді.
Шыңбұлақтың қасында
Бір күн жатып тынықты.
Күлқаныс сынды бәйбіше
Бейнетін көрген ұмытты.

Ал сонда Нәрікбай Шыңбұлақтың басында дәрет алып отырып, есін жиған соң, баласындай болған Шұбар ат ойына түсіп, Күлқаныс екеуі жонды обаның басына шығып, ашты дауыспен Шұбар атты шақырып айтқаны:

—Біз шыққанда ауылдан
Ат бауырынан саз еді,
Суы шыққан саз еді.
Біздер зарлап жүргенде,
Жаһанның бәрі мәз еді.
Балам едің, жануар,
Бар болсаң, келші тез енді.
Бар болсаң, келгін, Байшұбар,
Көрмекке Нәрік ынтызар.
Ынтық болып мен тұрмын,
Бір көрмекке бой құмар.
Бар болсаң, келші, жануар,
Адамға сені балаушы ем.
Демеуші едім сені мал,
Перзентім едің, Шұбар ат.

Нәрікбай жылап қылды зар,
Бір көрмекке боп құмар.
Осылай деп айқай салады,
Нәрікке Шұбар бала еді,
Есітпей Шұбар елде жүр.
Нәрікбай жылар далада,
Нәрікбайдың дауысын
Шұбар аттың құлағы
Он мың жылқы ішінен
Анықтай естіп қалады.
Тілеуді қайдан берді деп,
Нәрекем қайдан келді деп,
Көтеріп басын алады.
Азаншының дауысындай
Нәріктің шыққан дауысын
Әбден естіп алады.
Құйрығын салып сыртына,
Жылқының шығып шетіне,
Құлыннан жаман шыңғырып,
Ақ төбені бетке алып,
Шұбар ат ойнап барады.
Шұбар атты көрген соң,
Нәрікбай мен Күлқаныс
Еш дәрмені қалмады.
Жер бауырлап зар жылап,
«Ой, Шұбар»,—деп жылады.
Анда Шұбар жетіп кеп,
Кішілік істі қылады.
«Қайрақтының бірі ме,—деп,
Мені атқалы жүр ме»,—деп,
Көлденеңдеп тұрады.
«Айуандыққа бастың,—деп,
Бөтенді қайдан таптың»,—деп,
Дауысын естіп Нәріктің,
Ық жағына шығады,
Жел жағына шығады.
Адамнан есті жануар
Иісін алып бұлардың,
Жетіп келіп алдына,
Қояннан жаман бұғады.
Омырауының астына
Тұмсығын ап кеп сұғады.
Перзенті болған жануар
Перзенттігін қылады.
Мейірі түсіп Күлқаныс,
Кішкентайдан үйренген
Ақ мамасын шығарды.
Сөйлейтұғын тілі жоқ,
Балалықтан міні жоқ,
Кезек-кезек иіскелеп,
Солқылдап Шұбар жылады.
—Айналайын, Шұбарым,
Перзентім болған мұндарым.
Сенсіз менің күнім жоқ,
Менсіз сенің күнің жоқ.
Қашан Құдай бергенше,
Өзімнен бала туғанша,
Сенен басқа ұлым жоқ.
Бұл замана қағынды,
Қағынбаса не қылды.
Зар жылапсың шырылдап,
Мені көрген шағыңда.
Соған жүйем босайды,
Ішіме салып жалынды,
Айтшы маған сырыңды.
Атаңа нәлет Әліби
Не көрсетті, не қылды?
Сүйінші, Шұбар, сүйінші,
Көздің жасы, тиылшы,
Ақ жарылқар күн туып,
Саған бір ие табылды.