Қисса Нәрікбай-Шора (11-бөлім)

Және барсаң сәлем айт,
Қырық қақпалы Қазанға,
Ноғайлы менен тамаға,
Келін, жеңге балаға,
Жасы үлкен ағаға,
Жасы құрбы жарандар,
Біздерді білген адамға.
Тумаса да туғандай
Алдымда өскен балаға.
Ақ сүйектің баласы
Әлімзада қожаға,
Ел ішіндегі төреге,
Сүйегі бізден тазаға.
Бізден сәлем дегейсің,
Сонша жұрттың ішінде,
Нәрікбай атты пәндені
Салды мұндай сазаға.
Қазанда жетіп ажалым,
Іліндірмей қазаға,
Көре алмай кетсем Есімді,
Мені десе бір шапсын,
Қайрақты мен түрікпенді,
Аққала деген қалаға.
Шалмай шақтым беліме
Аспаһанның алмасын,
Маған салған бұ күнді
Еш пендеге салмасын.
Бір перзенттің дертінен,
Тентіреп кетіп барамын,
Талауға түсті қайтейін,
Тырнақтап жиған мал-басым.
Әлібидің дертінен
Арманда кетіп барамын,
Үзілмей менің көз жасым.
Қазанның сырлы ордасын,
Жана түсті есіме
Қазандағы жолдасым,
Жолдасымның жолбарысын,
Есім тілін алмадым.
Енді білдім Есімнің
Бұдан былай оңбасын.
Әлібиге кез болдым,
Бір перзенттің зарынан
Тентіреп жүріп сор басым.
Ел менен жұртқа сәлем де,
Көремін бе білмеймін,
Көрмеймін бе білмеймін.
Тыйылмай кетіп барады,
Сірә да, менің көз жасым.
Мінген атым керлерім,
Кекілден аққан терлерім,
Бір көрерге зар болдым,
Өсіп-өнген жерлерім.
Артымнан іздеп келмеді,
Сүйек еді демеді,
Тірлікті бір көрмедім,
Қазанда жатқан ерлерім.
Мінген атым шабдарым,
Сауырысы құшақ сандарым.
Жамандықты көрмеген,
Дұшпанға тізгін бермеген,
Ерте жатып кеш тұрған,
Өңкей сырбаз ерлерім.
Алмас болат, ақ қылыш,
Қиясынан сермедің.
Кең өрісте жай малым,
Күмістен соққан сайманым.
Алдына дабыл өңгеріп,
Артына сауыт бөктеріп,
Қияқты найза қолға алып,
Лашын құстай толғанып,
Артымнан келер деуші едім,
Қазанда жатқан ерлерім.
Қысылғанда тимеді
Сендердің қайрат, еңбегің.
Айбалта, қылыш, жарақтым,
Кең шалбарлы балақтым,
Рүстемдей талаптым,
Қысылған жерде көзіме
Бір көрінбей біреуің,
Жолыңа мұнша қараттың.
Қыршаңқы атты сартыңды,
Соқтықса, жығар деуші едім,
Тұмар мойын торы атым,
Ниязын беріп, жат етіп,
Қожа, ишанды пір қылып,
Бергенім қабыл болмады,
Малымды бекер кір қылдым.
Ол Қазанда хан қылып,
Қанша дәурен сүргіздің?
Құдіреті бар, еркі бар,
Айналайын, Құдай-ай,
Өртедің де күйдірдің.
Ол Қазанда жүргенде,
Жауған қардай борадым,
Дұшпанның алдын орадым.
Ақырында Құдай-ай,
Түрікпеннен ақыл сұрадым,
Мал мен жанды тәрік қылып,
Тентіреп кетіп барамын.
Тәңрінің өзі оңғарғай,
Осы қылған талабым.
Сендерге айтқан сөзім бұл,
Қой-қой, тама, аман бол,
Қазанға жеткін, қарағым.

Өстіп Нәрік жөнеді,
Баратұғын жолына,
Тоғытқан қойдай шуылдап,
Тамалар ерді соңына.
Қалмайын деп айрылып,
Бала-шаға зар қылып,
Нәрікбай безіп жөнелді.
Таманы кейін қайырып,
Ай мүйізді ақ қошқар,
Бөрі тартты қоңынан.
Құлағының тынышы екен,
Құтылмақтың оңынан,
Алтынды күмбез ақ орда,
Аңырап қалды орнынан.
Хан Нәрікті жөнелтіп,
Қайтты тама соңынан.
Басқан ізін тауап қып,
Отырған сүйді орнынан.
Тамақ ішіп, ұйқы жоқ,
Неше күн жылау көңлі жоқ,
Бізді қылма ойын деп,
Жас балалар шуылдап,
Қариялар зар жылап.
Құс шақырып, ит үрмей
Аза тұтып Нәрікке,
Неше күн жатты зарланып,
Қара жерді бауырлап.
Ендігі Нәрік сөзі бұл:
—Мінген атым шалқасқа,
Қамшы салдым жамбасқа.
Батырлық, байлық кімде жоқ,
Бектердің жолы бір басқа.