Қарасай—Қази (18-бөлім)

Жылап тұрып Қазының,
Айтқан сөзі бұл екен:
—Ау, Жаратқан Құдайым,
Өзіңнен жәрдем сұрайын.
Өзің жәрдем бермесең,
Басыма түсті уайым.
Таудан қалай шығайын,
Тілді қайдан табайын?!
Әділге не деп барайын—
Көрінбейді адамзат,
Қалыңға қалай шабайын?!
Батыр Орақ ұлы едім,
Тәңірдің сүйген құлы едім.
Қызылбастан бір белгі
Әкелермін деп едім.
Ол тілегім болмады,
Басыма бақыт қонбады.
Талап етіп келсем де,
Бұл талабым оңбады.
Келіспеді сапарым,
Тілегім бер деп жыладым.
Өзің жәрдем бермесең,
Құрыды менің ылажым.
Қызылбастан бір белгі
Қолыма ұстап бармасам,
Әділге не деп барамын?!
Тілегімді, Алла, берсейші,
Көзімнің жасын көрсейші.
Қызылбасты алдыма,
Тәңірім, айдап келсейші.
Осыны айтып болғанда,
Күн төбеден ауғанда
Тілегін Алла береді.
Көмір артқан түйеге
Қырық көмірші келеді.
Тарығып тұрған ер Қазы
Қабағын ашып күледі.
Атына мініп алады,
Қызылбасқа барады.
Қол көтеріп бағынып,
Қызылбастар тұрады.
Қамап қойып қалмақты,
Қазы жауап сұрады.
Қызылбас сонда сөйледі,
Сөйлегенде бүй деді:
—Бұл он екі ханның елі еді,
Әр патшадан зор еді.
Мұсылманның баласы
Келе алмай жүрген жер еді.
Ноғайлының елінде
Әділ деген хан бар деп,
Қарасай-Қази ер бар деп,
Қаупі содан көп еді.
Қызылбастың балгері
«Биыл келер»,—деп еді.
Соның үшін біздің ел
Бір жылдан бері күтінген.
Алпыс мың әскер қолы бар,
Реңкі жаман түтіннен.
Он екі жерде ханы бар,
Темір тәртіп заңы бар.
Дайындалған соғысқа
Миллиондаған жаны бар.
Тұлпар мініп ту алған,
Алмасын тасқа суарған,
Жауды көрсе қуанған,
Жау көрмесе суалған,
Кеудесі темір, басы тас,
Орта жері шандырбас,
Шайқасқан жауын қалдырмас,
Он сегіз жасар талдырмаш—
Әшке деген дәуі бар.
Біздің елдің, қарағым,
Осындай мықты жауы бар.
Қалаға барып кіретін,
Әруақты ерлер жүретін
Жалғыз аяқ жолы бар.
Осы жолдың бойында,
Қарқаралы ойында
Таутайлақ бар ақырған,
Жезтырнақ бар бақырған.
Бір абжор деген аңдар бар,
Әлемет пен пәлемет,
«Мұнда кел» деп шақырған.
Айдаһар шығар алдыңнан,
Құйрығымен тау сабап,
Дария суын сапырған.
Осы жерден өткенде
Дүние жүзін шаң басып,
Аспан мен жер қарылған.
Бұдан әрі өткенде,
Қалаға барып жеткенде
Бес жүз ұста жыйдырған,
Жалғыз күнде құйдырған,
Он екі пар өгізбен,
Ашып-жауып тұратын,
Қос дарбаза және бар.
Қалмақтың салған қорғаны
Бір Құдаймен барабар.
Бұл сөзім емес асырған,
Жасыруға болмайды
Сіздей асыл батырдан.
Патша болсын, ер болсын,
Ат ізін салып келген жоқ,
Көріп жүрмін жасымнан.
Әскерлері қырағы—
Күш жинаған бір жерге,
Он екі патша сұрамы.
Биыл сізді келед деп,
Соғысу еді планы.
Біз бір жүрген пұқара,
Шыбын жанды сұраймыз,
Мұсылманның қыраны.
Осы жерде ер Қази
Қызылбасқа жолықты,
Хабарына молықты.
Төгіп тастап көмірін,
Айдап жолға салады.
Ер Әділдің алдына
Шұбыртып айдап барады.
Қызылбастан тіл алды,
Әділ көріп қуанды.
«Жолы қандай екен», деп,
Ер Қазидан сұрады:
—Қарасай, Қази ер едің,
Екі досым сен едің.
Қызылбастан бір белгі
«Әкелермін», деп едің.
Алып келдің белгіні,
Қабыл екен тілегің.