Бұл елдің күн көргені — өтірік ант,
Қазаққа алдау деген болды ғой салт.
Шәкәрім Құдайбердіұлы туралы
Шәкәрім Құдайбердіұлы — қазақ ақыны, ойшыл-философ, тарихшы әрі ағартушы, Абай Құнанбайұлының інісі және шәкірті. Ар-ұждан, адалдық, ғылым мен еңбек туралы терең ойлы өлеңдер мен «Үш анық» атты философиялық еңбек жазды, қазақ шежіресін зерттеді. 1931 жылы қуғын-сүргін кезінде қаза тапты.
Шәкәрім Құдайбердіұлы: басқа нақыл сөздері
- Түзелер кезі жоқ, Түзетер тезі жоқ. Жер жүзі халқының Қазақтан езі жоқ.
- Жер жүзі жабылғанда ғылым жаққа, Қазақ жүр құмарланып құр атаққа.
- Ел жеген әкімдерді ақтарым жоқ.
- Өнері жоқ өсекші ел жамандар, Өтірік пе, рас па — көрмей ішін.
- Көрінгенге көз сүзбей күнін көріп, Қазақ қашан ел болар, құдайым-ай.
- Менің елден басқа қайғым жоқ.
- Ар қайда? Рахым қайда? Әдеп қайда? Быт-шыт боп неге жүрміз әрбір сайда? Көз жұмып «Көппен көрген ұлы той» деп, Береді бұл надандық кімге пайда?
- Қой, жігіттер, күн болды ойланарлық Білім, әдет, ақылды ойға аларлық. Надандықтан еліріп босқа жүрсек, Мына заман көрсетер бізге тарлық...
- Адал еңбек еткен ел-жұрттың — көңілі шат.
- Еріншектен салақтық, Салақтықтан надандық Бірінен-бірі туады, Жоғалар сөйтіп адамдық.
- Мал да аяулы, жан да аяулы болса егер, Малды аяма, жаның үшін малыңды сат! Жан да аяулы, ар да аяулы болса егер, Жанды аяма, арың үшін жанды сат!
- Еңбекке шыда, ебін тап та. «Сабырдың түбі — сары алтын». Өзімшіл болма, көпті ардақта, Адамның бәрі — өз халқың.
Ағартушылар мен Алаш зиялылары: басқа тұлғалар не деген
- Біздің халқымыздың шығыстық үлгілерден гөрі, үнді-герман эпосына жақындау бай ауыз әдебиеті бар.
- Халық мектептері үшін ең керектісі — мұғалім. Тамаша жақсы педагогика құралдары да, ең жақсы үкімет бұйрықтары да, әбден мұқият түрде жүргізілетін инспектор бақылауы да мұғалімге тең келе алмайды.
- Жігіттер, ойын арзан, күлкі қымбат, Екі түрлі нәрсе ғой сыр мен сымбат. Арзан, жалған күлмейтін, шын күлерлік Ер табылса жарайды, қылса сұхбат.
- Ұлтына, жұртына қызмет ету — білімнен емес, мінезден.
- Ұлттың сақталуына да, жоғалуына да себеп болатын нәрсенің ең қуаттысы — тіл. Сөзі жоғалған жұрттың өзі де жоғалады, өз ұлтына басқа жұртты қосамын дегендер әуелі сол жұрттың тілін аздыруға тырысады.
- Кемшіліксіз халық жоқ.
- Жалынды сөз — жалынды жүректен шығады.
- Сүйемін туған тілді — анам тілін, Бесікте жатқанымда-ақ берген білім! Шыр етіп жерге түскен минутымнан Құлағыма сіңірген таныс үнін.
Басқа тұлғалардың қанатты сөздері
Майқы би
Асан Қайғы
Шалкиіз Тіленшіұлы
Доспамбет жырау
Төле би Әлібекұлы
Қазыбек би Келдібекұлы
Әйтеке би Байбекұлы
Бұқар жырау Қалқаманұлы
Ақтамберді Сарыұлы
Сырым Датұлы
Шал ақын Құлекеұлы
Дулат Бабатайұлы
Махамбет Өтемісұлы
Шернияз Жарылғасынұлы
Сүйінбай Аронұлы
Майлықожа Сұлтанқожаұлы