Қазақ жұмбақтары шешуімен
Қазақ халқының жұмбақтары шешуімен: табиғат, жан-жануар, үй бұйымдары, адам туралы. Әр жұмбақтың жеке беті бар — алдымен өзіңіз ойланып, сосын шешуін ашыңыз. Барлығы: 2 264. 4-бет, барлығы 23 бет.
- Жерде жатып желіндейді, / Күзге дейін желінбейді. / Үндеместен төлдеп жатыр, / Су бермесең, шөлдеп жатыр.
- Көкала бешпет киеді, / Күннің көзін сүйеді.
- Ара-арасы ақпа тіл, / Арасынан тастап тіл.
- Қолымда сақинам бар алшығарай, / Қойды қасқыр жейді екен қан шығармай. / Бұл жұмбақты қайсы жігіт табады, / Сол жігітке тиемін мал шығармай.
- Алуан түрлі түсі бар, сырты қатты, / Адамзат жеуге құмар, өзі тәтті. / Тоқсан күнде толықсып, күні бітіп, / Есепсіз ақты-қара бала тапты.
- Көктемде тұзақ құрғанмын, / Қолайлы деген қырға бір. / Тамызда барып жинадым, / Бір арба қызыл қырғауыл.
- Байлап қойдым қойымды, / Желіде жатып тойынды.
- Сусыз піскен ас көрдім, / Домаланған бас көрдім. / Бауыздасаң, қан орнына су ағар.
- Бір арқанда отыз қой байлаулы жатыр.
- Атасынан бұрын баласы базарға барады.
- Құдай-ай, құдіретіңнің панасынан, / Таңым бар мен Құдайдың бар күшіне, / Анасы туады екен баласынан.
- Ұзын-ұзын әулие, / Онан да ұзын әулие. / Тораңғылдың түбінде / Теңкиіп жатқан әулие.
- Атан түйе тұралап, / Аштан қатып қалған ба? / Бір-ақ уыс құмалақ / Шықты қарнын жарғанда.
- Кіп-кішкене қазан, / Іші толы тағам.
- Ояғы тау, бұяғы тау, / Ортасында бұжыр тау.
- Сырты тас, іші қуыс бөлек-бөлек, / Базардан оны сатып алса керек. / Алған жанға тағамдық пайдасы бар, / Шешіп бер, жұмбағымды болсаң зерек.
- Асты тас, үсті тас, / Шағып жесең, піскен ас.
- Алыстан қарасам, әңгір-күңгір, / Қасына келсем, қаптаулы темір, / Ашып қарасам, аппақ, / Жеп қарасам, тәп-тәтті.
- Кішкене қозымның асы дәмді.
- Қозыларым көгендеулі күн ұзын, / Су ішкенмен шөп жемейді бір үзім.
- Мәуе ішінде тас, / Тас ішінде ас.
- Ас, / Астың ішінде тас, / Тастың ішінде және ас.
- Бар еді бір жұмбағым аты бүрлен, / Шіркінді нәпсі қойып шешіндірген. / Ішінде бір нәрсе бар дүмбірлеген, / Оны аламыз деп қылдық талап. / Алалмай бір қыдыру тұрдық қарап, / Отыз кісі жиылып алсақ қарап, / Нәрсесі ішіндегі доп-домалақ.
- Домалақ қана албар, / Ішінде қатты дәні бар.
- Кішкентай ғана құтша, / Іші толы мықша.
- Алма дерсің, түсіне қарап, / Жүгері дерсің, ішіне қарап, / Татсаң, тәтті, бал шәрбәтті.
- Қышқыл қызыл бытыра / Тығып алып ұртына. / Тымырайып тұрғаны, / Түк шығармай сыртына.
- Үлкендігі алмадай, / Сырты жанған қызыл от, / Ішін жарып қарасаң— / Майда, майда қызыл шоқ.
- Өзі қызыл, өзі қызық, / Ортасында бір сызық.
- Үстіне тігіп көк шатыр, / Астында қызғылт дәу жатыр.
- Жер бетінде селдір шаш, / Жер астында жұмыр бас.
- Үлпершекке қан құйып, / Үріп талға байладым.
- Қыналы бармақ, / Жез оймақ.
- Болған соң түсі қызыл, түсі шұбар, / Адамзат жеп көруге оны құмар. / Тегінде өне бойы болып тұрмас, / Біраз ғана боп тұрар уақтысы бар.
- Біз, біз, біз едік, / Біз де бір топ қыз едік. / Бізді бізіп қойды, / Бір жіпке тізіп қойды.
- Ирек-ирек әкесі бар, / Желбіреген шешесі бар, / Тәттібике деген қызы бар.
- Түрі шар сияқты, / Түсі қан сияқты, / Дәмі бал сияқты.
- Арбайған әкесі бар, / Тарбайған шешесі бар.
- Атасы бүкір қожа, / Анасы жайма шелпек. / Баласы шырын, шекер, / Бір сабақта ғұж-ғұж жентек.
- Бір анадан жүз бала, / Жүзі де боз бала.
- Бұты, бұты ұзын, / Бұтынан да қолы ұзын.
- Қыста – мазар, / Жазда – базар.
- Азар, азар кетті, / Әкесі мазар кетті, / Баласы базар кетті.
- Аспай піскен, / Қайнамай түскен.
- Отырған мекен етіп жапан дала, / Бір талай мақұлыққа болған ана. / Мезгілі жеткен шақта жүкті болып, / Алты айда табады екен сансыз бала.
- Түсі бар ақты, көкті, қызыл ала, / Пайдасы адамзатқа тиген жаңа. / Қойыпты ортасына қазық қағып, / Сүйкімді көреді екен бала-шаға.
- Әрі қызыл әрі тәтті, / Татқан жанды таңырқатты.
- Ортасында қазығы, / Бұтағында азығы.
- Гүлсіз миуа піседі, / Көп жесең, тіл жарады. / Ай сияқты дөңгелек, / Бұны кім табады?
- Сырты қызыл, іші ақ, / Ортасында бір таяқ.
- Сары қапта бір қап ұн, / Ұн ішінде бір ұстұн.
- Болат жапырақ шешесі бар, / Тәтті бике қызы бар, / Тастай қатты баласы бар.
- Әңкүр-мәңкүр әкесі бар, / Жайлы шыбық шешесі бар, / Сұлу бикеш қызы бар, / Арамзада ұлы бар.
- Жер астында темір қазық.
- Жер астында қызыл қыз отыр.
- Жер астында жез қазық, / Жеуге болар ас қазық.
- Жаздай інге тығылып, / Жатқан қызыл түлкіні / Құйрығынан суырып, / Әкелді әжем бір күні.
- Сары балам ішкері, / Сақалдары тысқары.
- Өзі жерде бұғып жатыр, / Сақалы сыртқа шығып жатыр.
- Қызыл, қызыл, қызыл қыз, / Бұрымы кеткен ұзын қыз. / Өзі ұйқыға батады, / Бұрымы сыртта жатады.
- Жерге қазық қақтым, / Басына айдар тақтым.
- Жер астына түседі, / Сап-сары боп өседі.
- Тоғыз қабат қызыл торқасында, / Өседі екен ақ сүйрік ішінде.
- Аласа ғана бойы бар, / Тоғыз қабат тоны бар.
- Қанттан ақ, бүйірі тоқ, / Жерден алар керегі көп. / Киетіні қызыл, жасыл көйлектер / Ол не екен, кәне, достар, ойлап көр?
- Қалың киімді ұнатады, / Шешіндірсең жылатады.
- Жер астында ақбоз ат, / Терісі бар он қабат. / Жалынан ұстап соярсың, / Жей бастасаң, жыларсың.
- Бар екен жер астында түйме басты, / Мәнісін адам тауып айта алмасты. / Өзінің кемеліне әбден келіп, / Басына көріктей ғып ығыр шашты.
- Бір күмбездің ішінде мың күмбез.
- Кіргенде жерге сыңар-ды, / Ұрпағын ертіп ол шығарды.
- Ана ауылдың кемпірі өлді деген немене, / Топыраққа томпайтып көмді деген немене. / Анасы сол күйінде өліп қалады, / Балалары шуылдап толып болады.
- Аласа ғана бойы бар, / Қабат-қабат тоны бар.
- Аласа талда алуан алма, / Алқызыл болмай аузыңа салма.
- Шақырсаң, өздігінен бара алмайды, / Сұрасаң, бірде жауап бере алмайды. / Егер де отқа салсаң, өліп кетер, / Бір жерін кесіп алсаң, қанамайды.
- Қозғалмай бір орында қарап тұрар, / Адамның қажетіне жарап тұрар. / Қаншалық жәбір көрсе, сабыр етіп, / Және де көбеймекке талап қылар.
- Жазда жасыл тон киеді, / Күзде сары тон киеді. / Қыста, суық аязда / Жалаңаш тұруды сүйеді.
- Өсіп тұрған бұл не, / Жаз болса, жайнап, / Саясында ән салып, / Құстар жүрген сайрап. / Салқын түссе, шешіліп, / Қалады өзі жайрап.
- Қыс болса, ұзын бойлы жалғыз тұрған, / Жаз болса, түрлі құстар келіп қонған. / Қысты күні киімсіз, жазда киімді, / Жыбырлап түрлі жәндік соған толған.
- Ол өзі мекен еткен жаһан дала, / Атасы, анасымен біреу ғана. / Қысында бар баласы кетіп бітсе, / Жазында қайта бітер сансыз бала.
- Айға, күнге көрінбес, / Ағашпенен тепе-тең.
- Шөлде гүлдейді, құлпырады, / Суда өмірі қырқылады.
- Ұзын-ұзын ұзарады, / Ағарады, бозарады. / Өскен сайын басын иіп, / Мұңаяды, қызарады.
- Қалтырап жап-жалаңаш, / Тұрғанда терек, қарағаш. / Көк желегін жамылып, / Құлпырар қыста қай ағаш.
- Жазы, қысы өзгермес, / Жаралған баста түрінен. / Қанша аяз болса да, / Айрылмайды гүлінен.
- Жаз кигені жаңа нәш, / Қыста жап-жалаңаш.
- Тікен, тікен тік пісте, / Қысы-жазы бір түсте.
- Кескінсіз, талдай, / Миуасы балдай.
- Күннің нұрын сүйемін, / Күнге басымды иемін. / Моншағым жоқ мойнымда, / Үлкен қалпақ киемін.
- Бір сиырым ала бас, / Жан-жағына қарамас.
- Қалпағы бар дөңгелек, / Сары гүлмен қоршаған. / Қарай-қарай күнге ерек, / Мойны талып шаршаған.
- Жиып қойсаң анасын, / Жеуге болар шикідей, / Бұл іске қайран қаласың.
- Жүзін орап гүлменен, / Күнге қарап телмірер. / Тіспен шағып, тілменен / Дәмін татқан ел білер.
- Ол күнді күзетеді, / Күн оны түзетеді.
- Күннен көзін алмайды, / Мойны бірақ талмайды.
- Бір үйде бар мың қақпа, / Бір қақпасы күн жақта.
- Сәл иіліп, сәнденіп, / Бақшада тұр сары бөрік. / Күзде жинап жаншысаң, / Сорғалайды май болып.
- Өзінің жаны жоқ, / Айға, күнге қарайды.
- Бір ел бар су ішетін тамақ емес, / Сөйлесіп бір-бірімен қылмас кеңес. / Үстіне жаздыгүні киім киер, / Қыстыгүні жалаңашы ештеңе емес.
- Көгеріп май алдында түрге келген, / Күшімен адамзаттың өсіп-өнген. / Тамыз бен қыркүйекте күні толып, / Әлеумет пайдаланар алып жерден.
- Қырға кілем жайдым.