Құстар туралы жұмбақтар

Құстар туралы жұмбақтар — 70 жұмбақ. Әрқайсысының жеке беті бар.

1. Белестегі бес бие, / Бақылдайды, құрылдайды; / Құйрықтары қара ала, / Қанаттары сары ала.
2. Қырық қылыш, найзалы қай жануар, / Асынған және он екі қанжары бар. / Көңіл жер мен көктің арасында, / Жігіттер, мұны байқап аңғарыңдар. / Болады бұған әуес көп адамзат, / Шежіре көкірегі жазылған хат. / Қолына шынжыр арқан ұстап жүріп, / Астына мініп отыр алтыннан тақ. / Басында құрулы тұр алтын шатыр, / Ғайыптан қызығы бар бұл бір батыр. / Барғанын тіпті аман жібермейді, / Адамзатсыз болмайды әуел ақыр.
3. Үйде отырады, жатпайды, / Көзін терімен қаптайды. / Жазда бекер тұрса да, / Бергенді қыста ақтайды.
4. Далаға отау тіктім қонақ үшін, / Қонақ кісім ақылы шолақ үшін, / Қонақ қонып жатқанда үй жығылып, / Үй үстінде қалыпты қонақ кісім.
5. Япырым-ау, бір мақұлық осындай-ау, / Қасында екі сойыл емес жаяу, / Шабатын өткір оның қылышы бар, / Қолына түскен жанды болмайды аяу, / Жымқырып қиып алып шықса кәне, / Аспанның ол бір түрлі нажағайы-ау.
6. Жапанның желдей жүйрігі, / Жетеді көктің бұйрығы. / Жеткенде бұйрық, апыр-ай, / Шошаңдай берер құйрығы.
7. Қос қанатын иіп ап, / Жарға келіп қонады. / Қара киім киіп ап, / Балшықтан үй соғады.
8. Садақша мойнын иілтіп, / Көрген жанды сүйсінтіп, / Жүзгенде көлдің сәні өзі, / Судағы құстың нәні өзі. / Жердегі құстың серкесі, / Көктегі құстың еркесі.
9. Сайрайды бір талмайды, / Әнші құс бал таңдайлы.
10. Күндегі тамағы – / Балықтың шабағы. / Теңізге барғандар, / Жағадан табады.
11. Айтамын бір жұмбақты сізге нұсқап, / Басына бөрік киер, құндыз ұстап. / Үстіне ақ қамзолын киіп алып, / Жүреді екі қолын артына ұстап.
12. Сөз үйретсең қайталайды, / Өздігінен айта алмайды.
13. Алуан түсті бояудың, / Өн бойында бәрі бар.
14. Өзі сақ, өзі ұсақ, / Шықылықтап тұрмайды. / Өсекшіге ұқсап, / Құйрығы ұзын, ала. / Бұл қандай құс, бала?
15. Ұшқаны қызық жалпылдап, / Өзі сондай қарқылдақ.
16. Аяғы түйеге ұқсайды, / Құс болса да ұшпайды.
17. Еркін самғап ұшсын деп, / Мәпелейміз, баптаймыз. / Бейбітшілік құсы деп, / Қайсы құсты мақтаймыз?
18. Күндіз тіпті ұшпайды, / Түнде тышқан ұстайды, / Көзі шамға ұқсайды.
19. Судан шықса баладай, / Тәй-тәй басып қалады-ай.
20. Қық-қық етеді, / Кезіп жүріп көшені. / Жата қалса орнына, / Ақ доп тастап кетеді.
21. Өреді қайраңдап, / Келеді байпаңдап. / Қарғып түсіп өзенге, / Малтиды тайқаңдап.
22. Таудан тоқым лақтырдым.
23. Бір нәрсе екі аяқты, сегіз бармақ, / Іліксе, дүниенің бәрін алмақ. / Өзінің тілі бар да, тістері жоқ, / Жұтады көрінгенді алмап-жалмап.
24. Қара арғымақ мінгенім, / Қыр айнала жүргенім, / Сегіз найза сенгенім, / Он екі қылыш ілгенім.
25. Айуан екі аяқты, асқан батыр, / Басына о батырдың тіккен шатыр. / Шешерсің, дана болсаң, бұны біліп, / Кел-кел деп, қан майданға шығысқанда, / Бір айла адамзатта болып жатыр.
26. Елең, елең етті, / Қарға ауылға қона кетті, / Қақтың суын іше кетті.
27. Жер басқанның жүйрігі, / Аспаннан келер бұйрығы. / Бұйрығы жетіп келгенде / Шошаңдайды құйрығы.
28. Кішкене ғана бойы бар, / Тамақта ғана ойы бар. / Тіршілік құрып жүреді / Шамасы аз жануар.
29. Ерте тұрады, / Жар шақырады.
30. Таңертең тұр-тұрлайды, / Кешке жат деп жыр жырлайды.
31. Шашы жоқ, тарағы бар, / Егіні жоқ, орағы бар.
32. Басы тарақ, / Арты орақ.
33. Қызылдан киген киім, басқа қалпақ, / Саусағы төртеу болған, емес жалпақ. / Үстіне неше түрлі тон жамылып, / Басады мас адамша талтақ-талтақ.
34. Дүниеде бір молда / Уағында азан оқиды. / Мезгілінде айқайлап, / Қайтып кеп жер шұқиды.
35. Бір топ қамыс ішінде / Шақырады жанды гүл.
36. Бір топ жыңғыл ішінде, / Бір жапырақ қызыл гүл.
37. Бір мақұлық түспейді екен мұнарадан, / Бір күнде тағам татар әр қарадан. / Басында қара жылтыр кепесі бар, / Белінде белбеуі бар күлпарадан.
38. Бір құс бар жан білмейтін ішкен асын, / Адамға көрсетпейді жұмыртқасын.
39. Бар екен бір мақұлық шағын ғана, / Мекені күндіз оның биік жарда. / Ұшпайды ол мақұлық күндіз тіпті, / Ұшады кешке таман күн батқанда.
40. Әкесі тышқан, / Шешесі құстан.
41. Күндіз жоқ, / Түнде бар.
42. Жар басында жарбиған, / Құлақтары қалбиған. / Тышқан, құс аңдып жүреді, / Бұл құсты кім табады?
43. Күндіз ұшпас, / Түнде ұшар, / Құс қанатты, / Тышқан суретті.
44. Бір құс бар үлпілдеген жүні жұмсақ, / Тұяғы бейне болат алмас пышақ. / Тұмсығы имек, көрмейді күндіз көзі, / Шарықтап көкті кезіп, түнде ұшады.
45. Мысық бастан, / Жапалақ түстен.
46. Қайталап атымды, / Көктемде ән саламын. / Кез келген ұяға, / Жұмыртқа табамын.
47. Даланың көріп пе едің молдаларын, / Тыңдаңыз ол сорлының айтқан зарын. / Жиылып бір араға ойбайлайды, / Кез келген дүниеге ол бір жарым.
48. Тал басында ағаш үй, / Терезесіз тамаша үй. / Соны мекен етеді, / Қыста алысқа кетеді.
49. Желіп кетсе, жеткізбейді, / Тап қасында жатса да, адам көрмес.
50. Меңгіл-меңгіл, меңгілше, / Меңгілде бар тарғылша. / Желіп кетсе, жеткізбес, / Жерге түссе, табылмас.
51. Сөйлесе, сөзді, / Айтса, ауызды, / Тынысы басқа, / Маңдайы қасқа.
52. Аққу емес, мойны ұзын, / Тырна да емес, сирақты. / Аулайды балық күн ұзын, / Түсіреді еске жирафты.
53. Тұмсығымен ояды, / Ұя салып қояды. / Табыңдаршы, балалар, / Ол қандай құс болады?
54. Қызыл жыңғыл түбінде / Қыздай болып отырмын. / Беті-қолымды жуып алып, / Мұздай болып отырмын.
55. Ай астында жортқан, / Күн астында жортқан, / Күміс сырнай тартқан.
56. Балпаң-балпаң басады, / Адамнан қатты сасады. / Саусақтары салалы, / Қыста жылыға қашады.
57. Айтайын бір жұмбақты саған нұсқап, / Басына бөрік киер қара пұшпақ. / Үстіне ақ камзолын киіп алып, / Тұрады екі қолын артына ұстап.
58. Ұзын сирақ, түйе бас, / Жібек жалды қара шаш. / Қарап тұрсаң керуен, / Жасағаны серуен.
59. Күні-түні тіл қатпай, / Қол шалғыны өкшелеп. / Шапқан шөпті құрғатпай, / Жинайды ол дестелеп.
60. Көлде жүрген көп сиыр, / Жетіп барсаң, жоқ сиыр.
61. Шелектеп құйсаң да, су жұқпас.
62. Судан шықпас, / Су жұқпас.
63. Күн батса, қонақтап қалғыған, / Таң атса, жерден жем аңдыған.
64. Таңертең қашқан сиыр кеште бұзаулайды.
65. Құрықсыз тұлпар ұстадым, / Кеште құр-құрлап.
66. Қамысы қара көлдің бунақ-бунақ, / Жел есер қара көлден тулап-тулап. / Мысырға ұзатылған апаларың / Төркіндеп келе жатыр улап-шулап.
67. Бір керуен аттанады Шам шәріне, / Алыс жол алты айлық хан шәріне. / Қош айтып, қоғалы көл, қом суларға, / Созады ащы даусын таң сәріде.
68. Екі рет туады, / Бір рет өледі.
69. Тал басында түндіксіз отау.
70. Ағаш басында, / Тас арасында, / Әр алуан қуыста / Түндіксіз отау.