Қазақ жұмбақтары шешуімен
Қазақ халқының жұмбақтары шешуімен: табиғат, жан-жануар, үй бұйымдары, адам туралы. Әр жұмбақтың жеке беті бар — алдымен өзіңіз ойланып, сосын шешуін ашыңыз. Барлығы: 2 264. 2-бет, барлығы 23 бет.
- Аспаннан күбі түсті, / Күбінің түбі түсті.
- Азаяр қыста қызуы, / Молаяр жазда шыжуы.
- Тақия толы сөк, / Таң атқанда жоқ.
- Ақ сандығым ашылды, / Ішінен жібек шашылды.
- Жалғанда бір нәрсе бар аяққаптай, / Ұшады кешке дейін дамыл таппай.
- Екеуі де анасы, / Үш жүз алпыс бес баласы, / Отыз ор дуадақ, / Бес балақ сан, / Қырық сегіз патшасы.
- Там басына тары жайдым.
- Бір халық аспанда ұшқан, аяғы жоқ, / Ұстаған қолдарында таяғы жоқ. / Күніне талай жерге кетер кезіп, / Нәрсенің бұл секілді саяғы жоқ.
- Себелеп інжу шашады, / Сергітіп көңіл ашады.
- Алдымда әр түрінен жібек жіптің, / Аспанға әшекейлеп кесте тіктім.
- Тақиям толы сөк, / Ерте тұрсам дым да жоқ.
- Біз, біз, біз едік, / Біз алты қыз едік, / Бір тақтайға жиналдық, / Таң алдында жоқ болдық.
- Көзі жасты, / Тұра қашты.
- Аспанда бір нәрсе бар жылмаңдайды, / Тау басында жүгіріп қылмаңдайды. / Жанына жан иесі жақын келсе, / Бақырып бас салудан тайынбайды.
- Аспанға ұшар бу болып, / Жерге қайтар су болып.
- Алты қаз, жеті үйрек, бір бөдене, / Кейде орта, кейде толы сар тегене, / Тұнық пенен лайдың арасынан, / Бір аққу ұшып шықты құсқа төре.
- Тоңғақты таниды, / Беті қолын қариды.
- Ақ жылан аяғы да, көзі де жоқ, / Сөйлеген не бір ауыз сөзі де жоқ, / Тоқтамай қысы-жазы жүре берер, / Бір сәтке аялдайтын жері де жоқ.
- Ауыл сыртында сайда, / Жатыр үлкен айна.
- Кетпейді қасымнан / Сипайды шашымнан. / Желпиді, өбеді, / Бетіме төнеді. / Емес ол жырақта / Көрінбес бірақ та.
- Қыста ғана болады, / Ұстасаң қолың тоңады.
- Есіктен кірді еңкейіп, / Төрге шықты қампайып.
- Өнері жоқ, қолы жоқ, / Сурет салуды біледі.
- Қыс жатады, жаз тұрады, / Жоқ болса да қол-аяқ қаз тұрады.
- Төгілген жерге ақ моншақ, / Ғайып болды сол шақта-ақ.
- Ақ сиыр тұрып кетер, / Қара сиыр жатып қалар.
- Бір нәрсе көруге бар, ұстауға жоқ, / Жаз көркі, көк шәлідей шымылдық боп.
- Көктемде ақ гүлге оранады, / Күзде қолға доп болып оралады.
- Кішкентай ғана құтыша, / Іші толған мықша.
- Тәтті. / Тәттінің іші қатты, / Қаттының іші тәтті.
- Мезгілсіз піспейді. / Піспей түспейді, / Шыңнан құласа, / Шекесі іспейді.
- Өзі қызыл, / Бауырында бар, / Жалғыз сызық. / Бұған жұрттың, / Бәрі де ынтық.
- Алыстан көрсем ақ тас, / Жақыннан көрсем – дәмді ас.
- Жерде жатып желіндейді, / Күз түскенше желінбейді. / Үндеместен төлдеп жатыр, / Су беріңдер шөлдеп жатыр.
- Сырты жасыл, қап-қатты, / Іші қып-қызыл, тәп-тәтті.
- Көк лағым көгенде жатып семіреді.
- Сусыз піскен ас көрдім, / Домаланған бас көрдім.
- Бір тауық балапан басты жерге кіріп, / Баласын шығармақшы жерде жүріп. / Ол жерден мойнын созып балалады, / Қарасақ, мыңнан да көп бетін жырып.
- Асты тақта, / Үсті тақта, / Ортасы жасыл мақта.
- Түскенде салқын күз, / Жинадық алтын тіс.
- Пошымы бар домалақ, / Көміп қойдым сығалап. / Жақсы болса тұрмысы, / Шығады екен қоғалап. / Бес ай тамам біткенде, / Қаптап алдым құмалақ.
- Үстіне тігіп көк шатыр, / Астында қызыл дәу жатыр.
- Жайлы, жұмсақ төсегім, / Домаланып өсемін. / Қабат-қабат тоным бар, / Қалай оны шешемін?
- Аласа тал, / Тамаша тал. / Самсап тұр алмасы, / Ол алқызыл, / Ол қанқызыл, / Болғанша алмашы.
- Ұзын кілемім бар, / Көтеріп ала алмаймын. / Ұзын арқаным бар, / Оны жиып ала алмаймын.
- Үлкен, үлкен түйені / Тастапты атам шөгеріп. / Өркеші бұлтқа тиеді, / Бауыры жатыр көгеріп.
- Өркешіне мұз артқан, / Шудасынан су аққан, / Мынау неткен қара нар, / Күншіліктен мұратқан?
- Көтеріп орман, тоғай, тастың бәрін / Жапанда шөгіп жатыр үлкен нарым.
- Ақ жылан аяғы жоқ, көзі де жоқ, / Сөйлеген не бір ауыз сөзі де жоқ. / Тоқтамай қысы-жазы кезе берер, / Үстінде бір жапырақ бөзі де жоқ.
- Күлің, күлің, күлің ат, / Күліп өтті, көрдің бе? / Көлеңкесін көрсетпей / Жүріп өтті, көрдің бе?
- Дедектейді, зырлайды, / Артқа мойын бұрмайды.
- Шыққанда шығыны жоқ, / Жауса жауын бүйірі тоқ, / Қыста жылтыр қақ болар, / Түртінектеп тынымы жоқ.
- Бар-бар, атым бар, / Жүйрік қана затым бар. / Жылқыға ұқсап кісінемес, / Қолға ұстасам, тістемес.
- Бір шұқырда көп шұқыр, / Іштен түртіп көп шұқыр.
- Ақ боз атым арынды, / Ақ көйлекке малынды, / Таудан тасты атқылап, / Таудан түсті шапқылап.
- Жылт-жылт еткен, / Жырадан өткен.
- Ұзын-ұзын ұз келеді, / Ұзын бойлы қыз келеді. / Қасы қалтырап, / Көзі жалтырап.
- Қара атым қалтырауық, / Қабырғасы жалтырауық.
- Бір жылан жол салыпты әрбір сайға, / Сай түгіл жол салыпты әрбір жайға.
- Бар-бар, бар атым, / Бар бойынша жорға атым. / Ажырақ көрсең, тістеме, / Байтал көрсең, кісінеме.
- Аяғы жоқ жүреді, / Сылқ-сылқ күледі.
- Қасқанасы қылтылдап, / Көз қарасы жылтылдап. / Ұзын-ұзын ұз келер, / Ұзын бойлы қыз келер.
- Бар екен бір мақұлық өзі жансыз, / Келеді кей жері әлді, кей жері әлсіз. / Кеудесі жерден шығып, жерге кірген, / Шешуін мұның біраз ойланарсыз.
- Базардан әкелген бұлымыз, / Жон терісін тіліңіз. / Еті арам, сорпасы адал, / Мұны не деп біліңіз.
- Қайда қазған, / Тағдырда жазған, / Барлық жұртқа бір ана.
- Отқа жанбас, / Суға батпас.
- Суда жаралады, / Суда жоғалады.
- Отқа күймейді, / Суға шөкпейді.
- Адам тимей қағанағым жарылды.
- Қыста өседі ақ сәбіз / Төбесінде үйлердің. / Дәнегі жоқ шақсаңыз, / Соның үшін тимедім.
- Арқалық салмай үй жаптым, / Суықта жылжымай жаттым.
- Қарағайсыз, тақтасыз, / Көпір салдым балтасыз.
- Шешесі-су да, әкесі-суық, / Көктемде өлер, күз күні туып.
- Төмен қарап өседі, / Күн жылына өшеді.
- Қыстыгүні аппақ, / Жаздыгүні сұп-сұйық.
- Ақ қойым тұрып кетті, / Қара қойым жатып қалды.
- Қыста бар да, жазда жоқ, / Ол көп болса, көңіл тоқ.
- Мамықтай ұлпа, / Қанттай ақ. / Қыста жер бетін басады, / Жазда сайға қашады.
- Жер жиһанға ұн шаштым.
- Жерге қонған аспаннан көп көбелек, / Жазда іздесем, бірі де жоқ көбелек.
- Бір көрпем болушы еді ақ бәтестен, / Кім екен ыстық қолмен оны сөккен. / Төсекке көк пүліштен кілем салып, / Ғайып боп кетті өзі жер мен көктен.
- Аппақ етіп айналаны, / Ақ көбелек айналды, / Әбден қонып болған соң, / Жер әлемде жайланды.
- Ақ жібек асыл көрпедей, / Қыс болса жерді жабады. / Жазғытұрым болғанда, / Су болып сайға ағады.
- Батырмай жерге қонады, / Жердің беті оңады. / Қыста ғана тұрады, / Ұстасаң, қолың тоңады.
- Бір түйем жүре алмайды майы көптен, / Ол түйем тойынбайды жеген шөптен. / Егер де осы түйем өліп қалса, / Сүйегі табылмайды жер мен көктен.
- Бөркін ағай киеді ошырайтып.
- Бір нәрсе өліп жатыр, жетіп ажал, / Малының қисабы жоқ безбенге сал. / Сүйегі көкте де емес, жерде де емес, / Жігіттер, көңіл қойып, ойлаңыздар.
- Ақ шапанын үстінен / Алты ай бойы шешпеді. / Қара шапаны үстінен / Алты ай бойы түспейді.
- Жездекем жезді қамшысымен жер шұқылайды.
- Тама-тама тас тескен.
- Мұрынсыз шымшық мұз теседі.
- Шолақ мылтық жер теседі.
- Жазда болмайды, / Қыста болады. / Терезеге қонады, / Әсем ою ояды.
- Құлағы мен көзі жоқ, / Жоқ тіпті қол мен аяғы. / Бірақ ғажап өнерпаз, / Мәнерлеп ою ояды.
- Мөлдіреген жүзімді, / Ұстап едім үзілді.
- Қолы жоқ, сурет салады, / Тісі жоқ, тістеп алады.
- Есіктен кірді еңкейіп, / Төрге шығады қампайып.
- Терісін жыртпай етін жеген, / Жілігін шақпай майын жеген.
- Қуып едім мойнын бұрмады, / Ұстайын деп ем қолға тұрмады.
- Қанаты жоқ ұшады, / Аяғы жоқ желеді, / Аузы жоқ ұлиды.