Қазақ жұмбақтары шешуімен
Қазақ халқының жұмбақтары шешуімен: табиғат, жан-жануар, үй бұйымдары, адам туралы. Әр жұмбақтың жеке беті бар — алдымен өзіңіз ойланып, сосын шешуін ашыңыз. Барлығы: 2 264. 15-бет, барлығы 23 бет.
- Қу тізе қу ағашқа құндақтаймын, / Аузымда сегіз тісім жылмақтаймын, / Бірін мініп, біреуін қыстап алып, / Үстінде анда-мында ырғақтаймын.
- Базардан сатып алған боз арғымақ, / Белінде тартпасы бар будақ-будақ. / Басын артып, шылауын тартып қалсаң, / Кетеді жануарым зулап-зулап.
- Екі адам аға-іні, ағайынды, / Бірі үлкен, бірі кіші бар айыбы. / Дос-жаран ағасы ұстап, інісі ұрып, / Қанын шашты, айтпады қояйын да.
- Бір қарыс қана бойы бар, / Әр нәрсеге айналса, / Аламын деген ойы бар. / Тізіліп тұрған тісі бар, / Бір ағаш бар мұртында, / Тістің бәрі сыртында.
- Керегенің басында кетпен құйрық, / Кесіп алса, таусылмас кепкен құйрық.
- Жалғыз тіс, екі қолы, қос құлағы, / Бар екен барлығының ынтымағы. / Иесі ашуланып айдаса оны, / Бұрқырап бөтен жерден жол салады.
- Бар екен бір айдаһар аузын ашқан, / Көргенде адам пенде заһар шашқан. / Кетеді, ашуланса, таудай болып, / Қайнатып қара тасты ашу басқан.
- Өзінің жалғыз аузы бар, / Лебімен от шайнайды, / Гүрілдеп демін алғанда / Алтын ұшқын ойнайды. / Ағаштан күйген ас жейді, / Адамның қолы тигенде / Еңсеріле дем алып, / Кезек-кезек үрлейді.
- Ұзын-ұзын қос таяқ, / Өрмелейміз ұстап ап, / Келте-келте көп таяқ.
- Аждаһа дию көрдім аузын ашқан, / Келгенде жем жерінде қарсыласқан. / Мінеді ағаш атқа темір қамшы, / Көр қазір, қатты жүрсе, тозаң шашқан.
- Қараңғы үйде қабан күркірейді.
- Шаңы жоқтан шаң шығады.
- Арқасында аузы бар, / Тұмсығында құйрығы бар.
- Күйсеп жатқан тас көрдім.
- Бір нәрсе керегесіз дөп-дөңгелек, / Қозғалса, жүгіреді зыр дөңгелеп. / Аузына керек асын салып қойсақ, / Шығарат мына жақтан екі бөліп.
- Бір нәрсе өзі жансыз жоқ қой жаны, / Бір тарау ортасында байлағаны. / Өзінің жұтатұғын көмейі жоқ, / Қалады жерге түсіп шайнағаны.
- Бір нәрсе асты-үстілі алты қақпақ, / Бар пенде ырызығын онан таппақ, / Бұлт алып айналасы күркіресе, / Қар жауып арасынан болады аппақ.
- Қайнап жатқан тас көрдім, / Тұзсыз піскен ас көрдім.
- Апам астында жатыр, / Атам үстінде жатыр. / Қызылы кіріп жатыр, / Ағы шығып жатыр.
- Дария күркірейді көбік атып, / Әркім-ақ іздеп барар жүгін артып. / Дарияның әрі-бері өткелі жоқ, / Біреуі кеткен емес тірі қайтып.
- Бір топ қой бір көпірден өтіп жатыр, / Астында бір қобдиға кетіп жатыр. / Өзгеріп заңдары да басқаланып, / Будалап әрбір жоққа жетіп жатыр.
- Есік, / Ортасы тесік.
- Өзі тоқ, / Көлеңкесі жоқ.
- Аузы үстінде, / Көзі түбінде.
- Өзі бар, / Көлеңкесі жоқ.
- Дүниеден бір құжыра көресің бе, / Жалғыз көзі көрінер төбесінде? / Өзіне барған мақұлық құр қайтпайды, / Жаны жоқ қимылдауға денесінде.
- Салбыратып салдым, / Тамшылатып алдым.
- Ашықса, құлайды, / Тойынса, жылайды.
- Ұзын құйрық сауысқан, / Бір көлдің суын тауысқан.
- Құс бар өзі жансыз, бауы аспанда, / Кетеді айқайласып тау асқанда. / Қасымда аңдып тұрған бір адам бар, / Кетеді іліп алып жанасқанда.
- Құдыққа мың қойым түсіп кетті, / Манақбай-санақбайымен түсіп кетті.
- Су тамнан суырып алдым.
- Бір нәрсе басы төмен, бауы аспанда, / Құс келер бір адамға тау асқанда. / Бір адам қарсы алдыңда уәзір боп тұр, / Кетеді іліп алып жанасқанда.
- Қырық кез оқ, / Қарағай садақ, / Қырық дуадақ, / Бір арықтан су ішеді.
- Бір құс бар басы төмен, бауы аспанда / Көзінен жас ағады тау асқанда. / Өзінің аңдып тұрған бір жауы бар, / Кетеді іліп-алып жанасқанда.
- Боз атым кетті қамшылап, / Тұра алмас оған жан шыдап. / Кіреді де шығады, / Басынан суы тамшылап.
- Болғанда басы біреу, көп-көп тісі, / Сабақтап есіп қойған өткір ұшы. / Ертеден шөп жесе де, бір тоймайды, / Томпайып көрер көзге шықпайды іші.
- Бір бұтақ, / Бір бұтақта / Төрт бұтақ.
- Төрт мүйіз, бір құйрықты, / Тындырады бұйрықты. / Көктен бөрік киеді, / Көктен таулар үйеді.
- Бір дәу жалғыз тұрып қарғылдайды, / Қызметін екі жендет бар қылады. / Ысқырып қызыл жалын шыға келсе, / Келдекпен бір-ақ ұрып дал қылады.
- Жұмылмайтын жұдырық, / Бүгілмейтін білек.
- Алғашқы темір саптаған, / Жұқартып ептеп баптаған. / Керек қылар диқаншы, / Нағыз керек кезінде, / Сат десең де, сатпаған.
- Ойдым-ойдым, ойдым жер, / Ойдым жердің шөбін жер. / Жабағылы көк қойды / Жалбыратып қасқыр жер.
- Ұзыны ұзын жатқан, / Балалары түзу жатқан.
- Тұтам ағаш тау жайлаған.
- Отырған жері ой-шұңқыр, / Басқан жері бай-шұңқыр. / Алдымда қылқан, / Артымда қылқан.
- Екі темір, бес ілгек, / Ортасында селкілдек.
- Бір нәрсе бес буынды, тиегі бар, / Темірден салбыраған иегі бар. / Болғанда бірі қолда, бірі белде, / Адамға әрқашанда керегі бар.
- Балдыр-балдыр басынан алыпты, / Тәңірберген тамағынан алыпты, / Құдайберген құйрығынан алыпты, / Ең мықтысы белінен алыпты.
- Жәндікке барып жабысар, / Асаумен де алысар. / Бағыт сілтеп адамға / Көмекші болып алысар.
- Алдында екі аяғы, / Артында бір аяғы.
- Бір нәрсе екі аяқты, бөксесі жоқ, / Қолы бар, белі нәзік, кеудесі жоқ. / Тамаша ұстағанын жібермейді, / Әркімнен қуаты артып, көңліне тоқ.
- Аттан биік, иттен аласа.
- Отырса аттан биік, / Тұрғанда аласа. / Ойлап көріңіз, / Бұл не деген тамаша?
- Ұзын еді кестім, / Жуан еді жондым. / Құдай мұндай қылар ма, / Отыруға ыңғайлы болар ма?
- Таппақ, табыспақ, / Тай үстіне жабыспақ.
- Отырғаным оба жер, / Басқаным бақыр шанақ.
- Кішкене ғана тостаған / Лақтырып мені тастаған.
- Тептім, терекке шықтым.
- Аяғыңнан алады, / Көтеріп жерден салады.
- Білесің ғой жарты айды, / Міне, осындай төрт айды. / Екі он екі шеге геп, / Қойды тасқа шегелеп.
- Жүгіріп келе жатып, / Шақшам түсті.
- Бір қыздың жүз жиырма түймесі бар, / Бес аспап дөңгелексіз күймесі бар. / Құдайдың құдіретін қарап тұрсаң, / Астында төсек, үстінде көрпесі бар.
- Жансыздан алты жігіт дос болыпты, / Бөгдеден біреу келіп еш болыпты. / Мұрнын тесіп өткізіп тұйық бұйда, / Жетектеген адамдар хош болыпты.
- Желе-желе, желе келе, / Қамқа тонын піше келе, / Қанден суын іше келе.
- Мәулім-мәулім бастан, / Орта мәулім төстен, / Құлама ет құйрық ұстайды, / Ең жаманы бақай ұстайды.
- Бір нәрсе иілмейді күйеу дейін, / Болады қанша жанға сүйеу дейін. / Бармақтай басқан ізі сол хайуанның, / Басады аттап-аттап түйе дейін.
- Басқан жері бармақтай, / Аттаған жері атандай.
- Бойы түйедей, / Ізі түймедей.
- Барады да, барады, / Теңгедей жерді алады.
- Пышақ емес, біз емес, кетпен емес, / Шот емес, темір емес, сабы бар. / Саптағанның жаны бар, / Тұтамнан асқан сабында / Жалғыз-ақ бау табылар.
- Қолы төрт, аяғы екеу, белі бір кез, / Ешнәрсе оған тура келмейді кез. / Қолына түскен жанды жібермейді, / Оншама кетпейді де, жүгіріп тез.
- Албыр-жалбыр бір тамыр.
- Қабақта қара бурам шөгіп жатыр.
- Түгел айтсаң не барын, / Төрт құмалақта бір қарын.
- Болғанда бір атасы, төрт баласы, / Адамзат толған қоршап айналасы. / Қойсаң да айдаһардың аузын ашып, / Адамға қызмет ету бар шарасы.
- Бір мешкей бар төрт құлақты, / Қою, сұйық жегізіп жұртқа ұнапты.
- Аяғы жоқ, қарны тоқ, / Құлағы бар, басы жоқ.
- Бір нәрсе көлге қарап аузын ашқан, / Түседі аузына талай қашқан. / Болғанмен басы қиын, түбі рақат, / Онымен талай адам жағаласқан.
- Атқа мінді, / Отқа қырды.
- Аузын тартса, / Демін тартқан сөзі бар.
- Бір нәрсе жансыз, аяғы жоқ, / Су мен шөптен басқа тамағы жоқ. / Ішін ашып қарасаң әрбір кезде, / Тұрады жегендері жабағы боп.
- Мұрыны бар кеудесінде ұзын тұрғы, / Салғаны құлағына үлкен сырға. / Басында кемерленген кепесі бар, / Бейнеті арылмайтын бір бишара.
- Айтайын мен бір жұмбақ табасың ба, / Таба алмай аң-таң болып қаласың ба? / Дарияның ортасында қоңыр үйрек, / Құйрығы дарияның жағасында.
- Беті үлкен тым-ақ өзге денесінен, / Бұлаңдап түсіп шығар кемесінен, / Ішіне қарын-қарын суды құйып, / Шығады сүңгіп-сүңгіп денесімен.
- Тұрады кісі келсе сары болып, / От пен су тұрады жары болып, / Ішінде қазынасы сол сары алтын, / Жақсылар бөліп алады бәрі болып. / Түйенің төрт табанындай табаны бар, / Мойынына сәлде салады кәрі болып, / Өзінде ашып кірер есігі бар, / Дәм татып шығатұғын тесігі бар.
- Жансызда төрт аяғын басып тұрған, / Аузынан гауһар отын шашып тұрған. / Айналып машинасы келгенінде, / Өзіне көп адамды асық қылған.
- Көрінер анадайдан сары болып, / Қайнайды от пен су сары болып. / Өзінің ұстайтұғын құлағы бар, / Және де ағызатын бұлағы бар.
- Сары ағаштан сарайым, / Ішінде жаққан қалайым. / От пен су бір жерде / Табылып тұр бір жерден әрдайым.
- Қарны қартас, / Мұрны бұртас, / Атқа мінбес, / Жаяу жүрмес.
- Бір ердің қарнында от жанады, / Қарамай өлгеніне шоқ салады. / Халықты айналдырып жиып алып, / Ол ердің бергеніне жұрт қанады
- Көрдім бір зат расында, / Ақ қалпағы басында. / Үлкен-кіші жиылса, / Отырады қасында.
- Төрт аяғы астында, / Ақ сәлдесі басында. / Нелер жақсы келгендер / Ұялмай ішер қасында.
- Анау тұрған нар ма екен, / Нар ботасы бар ма екен? / Табанында тас қойып, / Дәрет алған бар ма екен.
- Бір нәрсе аш жыландай жылап тұрған, / Көзін жұмып, ақырын бұлап тұрған. / Төбесінен азырақ алтын құйсаң, / Бұрқыраған бұлағы құлап тұрған.
- Ішпей-жемей тұрады суға тойып, / Жар басынан кетеді құдық ойып.
- Кішкене ғана келіншек, / Екі шелек су ішеді. / Бір адамды қинайды, / Көп адамды сыйлайды.
- Базардан алып келген алтын сандық, / Он жігіт омыраудан кілт салдық, / Су ішіп, көмір жеп, күл түскен.
- Су келеді сылдырап, / Қос қоржыны жанында, / Қоңыр телпек басында, / Ұзын бойлы қарадан, / Жолдасы бар қасында. / Бұрқан-талқан болады, / Шыдамаса ашуға.
- Айуан төрт аяғын басып тұрған, / Аузынан заһар отын шашып тұрған.