Құбығұл (11-бөлім)
Көне эпос · Н. Байғанин нұсқасы · 2 мин оқу
Түсінде көрген ғашығын
Көргенше батыр сағынды.
Соққан желдей аңқыды,
Сүйегі қызып тұлпардың
Тән-сүйегі балқыды,
Шалқая шауып шалқыды.
Екі көзі жайнайды,
Тісі сыздап тұлпардың,
Ауыздығын жануар
Бытырлатып шайнайды.
Кекіл қағып ойнайды,
Ат шабысқа тоймайды.
Екпінімен Құбығұл
Ұшармын деп ойлайды.
Батыр атты қыспады,
Жер жүзінде зулады,
Тек аспанға ұшпады.
Ағынынан тұлпардың
«Кетем бе,—деп,—жығылып»
Ер қасынан ұстады.
Шабысы аттың мол болды,
Басып кеткен іздері
Қазылып жатқан ор болды,
Жүрген жері жол болды.
Қара тері құйылып,
Қажыры қайнап жиылып,
Бүркіт құстай шүйіліп,
Біресе бауыр жазылып,
Біресе белі бүгіліп,
Екі көзі жалтылдап,
Сүйек-тәні қызынып,
Құйрығын тігіп құландай,
Жолдан соқты Құбығұл,
Арқар аң мен бұланды-ай.
Осы келген жөнінен,
Әжіғырдың бер жағы,
Бозша таудың белінен
Қаруы сай құралды
Бір айдаһар бастаған
Көрді батыр жыланды.
Жеті басты айдаһар
Баланы көріп күш қылды.
Күш қылды да ысқырды,
Ысқырғаннан таймады,
Қара бұлт аспаннан
...... қайнады.
Астына мінген Құлаша ат,
Айдаһарды көрген соң,
Орғып-орғып ойнады.
Жақсы ырым болды деп,
Құбығұл батыр ойлады.
Айдаһар бастап көп жылан
Ерге қарап қаптады,
Батыр мұнан саспады.
Алмасты қолға алады,
Батырды жылан қамады.
Қылышпенен қиратып,
Жолын ашып барады.
Сонда айдаһар тулапты,
Құйрығымен тастарды
Ысқырып, сабап қиратты.
Ат айналып шабады,
Айдаһардың лебі
Ішіне тартып барады.
Алды қолға алмасты,
Жаңа талап жас бала
Қайтпайтұғын қайратты,
Беттеген жерден таймас-ты.
Жұмсады өткір алмасты,
Тасты кескен алмастан
Сілтесе жәндік қалмас-ты.
Айдаһарды құлатты,
Ырым болды жолына,
Таудай қылып сұлатты.
Құлаша тұлпар астында
Мінген жүйрік пырақты,
Жолын ашып Құлаша ат
Тағы жазды құлашты.
Бұрынғыдан мирас сөз,
Осының бәрі рас-ты.
Бір күні өтті арада-ай,
Тозаңы көкке борады-ай,
Ертең тал түс болғанда
Теңгеліктің суына
Батыр келіп қалады-ай.
Ар жағында батырдың
Көзі түсті қалаға-ай.
Қаланы болжап алады-ай,
Сан жетпейтін халық екен,
Байқап тұрды шамалай.
Берікте тұрған ел екен,
Есепсіз, сансыз көп екен.
Жаңа талап жас бала
Қорықпайтын ер екен.
Теңгеліктің терең су
Үш шақырым ені екен,
Ағыны тасты ағызған,
Батырдың сасар жері екен.
Теңгеліктен өте алмай,
Ар жаққа өтіп кете алмай,
Баратын жерге жете алмай,
Енді батыр шаталды-ай,
Түсуге суға бата алмай.
Түрі жоқ судың өткендей,
Ердің көңіл талабы
Арғы бетке жеткендей,
Ағысы күшті су екен,
Қазандай қара тас салса,
Тоқтатпай алып кеткендей.
—Бұл жерде не ғып тұрайын,
Басыма түсті уайым.
Өткізетін су емес,
Бұған не амал қылайын.
Хан баласы асылмын,
Артық туған нәсілім,
Теңгеліктен өте алмай,
Көңілім, мұнша жасыдың.
Арғы бетке өтпедім,
Ақбілекке жетпедім,
Астымдағы Құлаша ат
Бекер қинап өктедім.
Арғы бетке бір өтіп,
Мақсатыма жетпедім.
Өткелсіз судан өте алмай,
Қиындық батыр көріп тұр.
Ақбілектің еліне
Батыр жақын келіп тұр.
Сүйегі қызған Құлаша
Тарпып жерді теуіп тұр.