Қобыланды батыр (18-бөлім)

Қобыланды қозысы жақын жерден тыңдап тұра берді. Қобыландының атасы зарын айтып болғаннан кейін, іле-шала анасы Аналықтың айтқан жоқтауы:

—Тоғайдан қудым көжекті,
Етектеп тердім тезекті.
Жалғызымды жоқтайын,
Шаршағанда тоқтайын.
Жан қосағым Тоқтарбай,
Беріңіз маған кезекті.
Омар менен Оспан-ды.
Жан қосағым Тоқтарбай,
Жұмылған көзіңді ашқандай.
Ай мүйізді қошқардай,
Ішіміз толды пұшманға-ай!
Жалғызымнан айрылып,
Бәнде болдым дұшпанға-ай!
Пайғамбар—Тәңірі жолдасы,
Кәпірдің өтті бұл ісі,
Жан қосағым Тоқтарбай.
Түн ортасы болғанда,
Құбыла жақтан жел соқты.
Жаңылмасам деп едім,
Жалғызымның астында
Тайбурыл аттың тынысы.
Шырағым асты белеңнен,
Кетіп еді жау іздеп
Астында Бурыл дөненмен,
Көкке тойған көбеңмен.
Жұмысы болмай жөнелді,
Қараспанды жайлаған
Қалың қыпшақ көп елмен.
Өткізермін деуші едім,
Жасықты жанып болатқа.
Жалғыз туған жас қозым
Сапарланды талапқа.
Көзіңді сал, Тоқтарбай,
Алласы берген шыраққа,
Бұлты келді төбеңнен.
Бұлтың келді, өзің жоқ,
Жалғызым барда көңілім тоқ.
Жалғызым, сенен айрылдым,
Күйіп-жанып болдым шоқ.
Жалғызымның барында
Көшке жорға мінгенім,
Еруде қамқа кигенім.
Жалғызым сенен айрылып,
Осынша бейнет көргенім.
Құлағың сал, Тоқтарбай,
Иінім бүгін тартады,
Қараспанға ел қонып,
Еруде қамқа кигендей.
Тақымым жана тартады
Қараспан тауын қабаттап
Қалың қыпшақ ел көшіп,
Көшке жорға мінгендей.
Төсіме біткен қос тері,
Асылы жоқ, бос тері
Бұлақ болып есілді
Жалғызым келіп емгендей.
Мен бейшара зарлаймын
Ботасы өлген інгендей.
Ерінім және тартады
Он үш жасар шырақтың
Ақ бетінен сүйгендей.
Қуанамын мен сорлы
Кеткен қозым келгендей.
Оң қабағым тартады
Сапар шеккен қозымнан
Анық хабар келгендей.
Жұмылған көзім ашылып,
Жалғызымды көргендей.
Есіктің алды төбелік,
Бейшара болған біздерге
Кәпір қылды көп зорлық!
Алпыстағы шешең Аналық
Тезек теріп етектеп,
Құрт қайнатып, жүн түтіп,
Арқан ескен не қорлық?!
Өзге қорлық қорлық па,
Өзіңнің Құртқа жарыңды
Қалмақтың ханы Алшағыр
Аламын дейді, сол қорлық!
Шырағым келіп ат қояр
Алшағыр жиған нөкерге.
Кәпірден көрген бұл қорлық
Өлгенше естен кетер ме?!
Біз мұнда көрдік көп қорлық,
Жас қызым жүрді бекерге.
Зарланған менің дауысым
Шырағыма жетер ме?!

Бұдан кейін Қобыланды батырдың қарындасы Қарлығаш бір түс көрдім деп айтқаны:

Қарлығаш сонда сөйлейді:
—Жан шешеке, тұра тұр,
Жан көкеме түс көрдім.
Адыра қалған ақ балтам
Тасқа тиіп кетілді.
Тәңірі аямас болар ма
Мен бейшара жетімді?
Жан көкем болса елімде,
Қалмақтың ханы Алшағыр
Бүлдірер ме еді кентімді?!
Бүгін менің түсімде,
Өзімнің бабам ішінде
Қазанның Сырлы қаласын
Артық туған жан көкем
Жалғыз сайрап жүр еді.
Қазанды шауып, жау қашып,
Бірге туған жан көкем
Қаһарын тігіп, ақырып,
Қарт бурадай бақырып,
Қараманды шақырып,
Қатын деген бір сөзін
Бетіне айтып тұр еді.
Бөлінбеген ұйқысын,
Жыртылмаған құлпысын
Қараман менен жан көкем
Таң ата алып жүр еді
Көбікті ханның жылқысын.
Жамандатқыр Тарлан ат
Қашып барып еліне,
Ер салуға Көбікті
Тарлан атқа асығып,
Терлік салып беліне,
Қуып жетіп Көбікті,
Ағекемнің сынып наласы,
Ағекемді бәнде қып,
Ақымақ қырғыз желікті.
Бұл секілді бейнетке
Жан көкем неғып көніпті.
Жан көкемді қолдамай
Сиынып жүрген бабасы,
Ағекемнің бұл сапар
Болмады қабыл тобасы,
Көбіктінің асып айласы.
Өз аттасым Қарлыға
Көкеме тиіп пайдасы,
Қараман менен көкемді
Қолын шешіп, босатып,
Түн ішінде қашырып,
Қызметін асырып.
Өз аттасым Қарлыға
Артық туған көкемнің
Аяғына бас қойып,
Мұсылман болып жүр еді.
Биік-биік қыр еді,
Қарлыға менен үшеуі
Көбіктінің жылқысын
Және де айдап жүр еді.
Көбіктінің тарлан ат
Және де қашып шәһарға,
Көбікті мініп атына,
Бұрынғы тартып салтына,
Қуып жетіп артынан.
Пірлері қолдап жан көкем
Көбіктіні өлтіріп,
Сәтіне ісін келтіріп,
Қарлыға мінген сұр еді.
Қарамандай жаманға
Қарлығадай сұлуды
Сауғаға беріп жүр еді.
Ақ бөкендей жосылып,
Көп қосынға үшеуі
Жылқы айдап келіп қосылып.
Тайбурыл аты ақсақ боп,
Ат басындай жүрекке
Қайғы менен шер толып.
Нәсілі жоқ көп қият
Ағаекеме қарамай,
Үдере көшіп жүр еді.
Хабарланып пірінен,
Неше шауып жан көкем
Қараспанның тауында
Жұртына келіп жүр еді.
Жеңешем көмген ақ нанның
«Бұйырғаны осы» деп,
Шетінен тістеп тұр еді.
Алла Тағалам жазыпты,
Ат ауырса, қарны ашып,
Қылсын деген азықты.
Бурыл тауып жүр еді
Кез бойы алтын қазықты.
Мінген атым сұр еді,
Оқпанды сай жыра еді.
Сырт болмаса пірлерім,
Осы күні ағекем
Түсімді тыңдап тұр еді.