Қобыланды батыр (9-бөлім)

Қақырғаны қан татып,
Түкірігі жын татып,
Ерлер жаннан түңілді,
Аш күзендей бүгілді.
Бір уақыттар болғанда
Артық туған Қобыланды
Найзасын ырғап ендірді,
Ат көтіне міндірді,
Қазанды жерге төндірді.
Ту жығылар айшықты,
Ақ денеден қан шықты,
Суырып алды, жан шықты.
Тысқы қорған ішінде,
Ішкі қорған тысында,
Көріп кәпір шулады.
Шәрі байтақ жұртына
Тегіс хабар салады,
Халқын жиып алады.
Жалғыздығын білген соң,
Қобыланды сынды баланы
Самсап тұрған көп кәпір
Тұрған жерде қамады.
Артық туған Қобыланды
Жалғыздығын білген соң,
Толып жатқан кәпірдің
Қамағанын көрген соң,
Жалғыздықты айтып жабығып,
Бір Тәңірге зары қып,
Қобыланды тұрып сөйледі:
—Өзі болат, өзі өткір
Бұрынғы ердің найзасы.
Бақ қараған жігіттің
Басында болар айласы.
Алды-артымда таяу жоқ,
Қараспандағы халқымның
Қайда бір маған пайдасы?
Мініп шықтым елімнен
Астымда Бурыл дөненді,
Көкке тойған көбеңді.
Қызылбас қашып, мен қалсам,
Ерлігімді айтар деп,
Қараспанды жайлаған
Қалың қыпшақ көп елге.
Мал саттым базар бөзіне,
Салсаң жылқы тоқтайды
Арқаның бөрі көзіне.
Сал құлақты сөзіме,
Құдай жалғыз, мен жалғыз,
Бір шыбындай жан үшін,
Жан жаратқан бір Құдай,
Жалынамын өзіңе.
Бұл дұшпанның қолында
Қаза жетіп, мен өлсем,
Үстімдегі ақ сауыт,
Астымдағы Тайбурыл
Жалғызымның есі деп,
Кім көрсетер апарып,
Кемпір-шалдың көзіне.
Сүйдеп айтып болған соң,
Қиналарын білген соң,
Бауыры жазық Тайбурыл
Шығыршық атып ойнайды.
Артық туған Қобыланды
Ерегескен дұшпанын
Басын жоймай қоймайды.
Қылқобызға жағады
Қарағайдың шайырын.
Пішеншілер алады
Тырмасы менен айырын.
Шабамын деп батыр тұр,
Қырылуға кәпір тұр—
Алла берсін қайырын!
Шабайын деп Қобыланды
Тайбурыл атты аршындап,
Бурыл тұлпар ұмтылды,
Ақ сүңгісі шабалы.
Қарап тұрса Қобыланды,
Әскер басы көп төре
Алдынан шулап өтеді.
Шабайын деп Қобыланды
Алтын-ды қалпақ, жез телпек
Баса киді көзіне.
Тыңдасаңыз құлақ сал,
Кенелтейін айтқан сөзіме.
Артық туған Қобыланды
Қырық шәрлі қызылбас
Қырық кісідей батырдың
Көрінбейді көзіне.
Қабағынан қар жауып,
Кірпігіне мұз тоңып,
Қатуланып, қаттанды,
Буырқанды, бұрсанды,
Мұздай темір құрсанды.
Самсап тұрған кәпірге
Қобыланды жалғыз тиеді.
Бөлек-бөлек қылады,
Бөлінген қойдай қырады.
Қасқыр шапқан қойдай қып,
Қамап кетіп барады.
Жолбарыс шапқан құландай
Шошып кетіп барады.
Ұрттап ішіп, қан төгіп,
Тойып кетіп барады.
Үш мың атты бір сайға,
Төрт мың атты бір сайға
Қойып кетіп барады,
Қайтарында алмаққа
Тізгіндерін қосақтап,
Қойып кетіп барады.
Тұла бойы сал болып,
Ақ білегі қан болып,
Көргендерге таң болып,
Үсті-басы шаң болып,
Жау үстіне жол салды,
Үкімін батыр мол салды.
Он жеті күн болғанда,
Мың сан қолды тауысып,
Тайбурыл атпен бұлаңдап,
Қобыланды жалғыз бұ қалды.
Сол қаланың әйелі
Ерлерінен айрылып,
Бәрі де жесір, тұл қалды.
Әбзел салды алаға,
Тәңірі берді көп бақыт
Қобыланды сынды балаға.
Ат қоймаққа ойлады
Қазанның Қара қалаға.
Нақ бесінде жад етті
Жеті кәміл бабаға.