Қобыланды батыр (10-бөлім)

Баласы жоқ зарланып,
Жасы алпысқа келгенде
Әрең көріпті сұмырай.
Әкемнен бөтен бай да жоқ,
Әкемнен бөтен хан да жоқ,
Әкемнен бөтен шал да жоқ.
Алдымда тұрған аға жоқ,
Артымда тұрған інім жоқ.
Жалғыздықтан мінім жоқ,
Өзімнен бөтен ерім жоқ.
Қылышымның қияғы,
Қыз да болса бірге туған шырағым
Көкем қашан келед деп,
Екі көзі жаудырап,
Екі беті албырап,
Жүрген шығар аулында
Айналайын, Қолаңым.
Сонда кемпір сөйледі:
—Тауға біткен аңдызым,
Маңдайдағы жұлдызым,
Ормандағы құндызым.
Аңдап қон қонатұғын көліңді,
Жаңғызымды алған жалғызым.
Аңдап қон қарғам, аңдап қон,
Отау тігер жеріңді.
Мендей кәрі қаншыққа
Жаман сұмдық көрінді.
Кесіліп қалған бас көрдім,
Көзден аққан жас көрдім.
Астыңдағы торы айғыр
Ер тоқымсыз бос көрдім.
Сонда Қобылан сөйледі:
—Ажалым жетсе, өлермін,
Аман болсам, келермін.
Келесі жыл толғанда,
Осы мезгіл болғанда,
Сонда сәлем берермін.
Қош, аман бол, шеше,—деп,
Қобылан батыр жөнелді.
Көктен шақырып алып күйеуін,
Қырық батпан шоқпар мен
Ақ батасын береді.
Қоштасып Қобылан жөнелді,
Көшіне салып келеді.
Құртқаға сөйлей береді:
—Аққұртқа деген сен,—деді,
Қобылан деген мен,—деді.
Менің жүрген жолыммен,
Шоқпарымның ізімен
Келесің Құртқа сен,—деді.
Қобылан өзі жөнелді,
Келе жатса ер Қобылан,
Қобыландының торы айғыр,
Танау тартып пысқырды,
Таудан үлкен ысқырды.
Келе жатса ер Қобылан
Бірі қара тау көреді.
Қалың ағаш көреді,
Қасқыр-қабан көреді.
Ол қара тау дегені
Қара дәудің өзі екен.
Терезе дегені
Маңдайындағы көзі екен.
Қалың ағаш дегені
Сақал менен мұрты екен.
Қасқыр-қабан дегені
Қара дәудің биті екен.
Зәңгі деген пері екен,
Аққұртқадай сұлуға
Ғашық болып жүр екен.
Осы жермен Қобылан жүред деп,
Қобыланды бағып жүр екен,
Дұшпанның бірі екен.
Қобылан салып келеді,
Қара дәу Қобыланға сөйледі:
—Белде, белде белдің бе,
Белден асып келдің бе?
Қыдырбайдың жалғызы,
Аққұртқаны алғандай,
Қағып төсек салғандай,
Сен Қобыландыны көрдің бе?
Сонда Қобылан сөйледі:
—Төңкерілсең деп едім,
Суға кеме мен едім.
Қобыланды түссе қолыңа,
Не қылайын деп едің.
Аққұртқаны алғандай,
Қағып төсек салғандай,
Әкең Қобылан мен едім,
Атаңалет, қара дәу.
Көрінгесін көзіне,
Шыдай алмай сөзіне,
Көтеріп шоқпар алады.
Қабырғасы қатпаған,
Омыртқасы өспеген
Он бес жастағы Қобыландыны қара дәу
Қақ басқа салып қалады.
Бір ұрғанда шыдамай,
Шоқпардың салмағына тұра алмай,
Жамалдағыр торы айғыр
Омақаса құлады.
Өмілдірік үзіліп,
Ер-тоқымы сыпырылып,
Торы айғыр кетті құтылып.
Он бес жасар Қобылан
Дұшпанда қалды тұтылып.
Жеті күн соғыс салады,
Дәл сегіз күн болғанда
Қобылан жалғыз қалады.
Қобыландының екі қолы бос кетті,
Екі көзден жас кетті.
Қол аяғы серек-серек,
Аузынан қан кетті.
Тірек-тірек ер Қобылан,
Анда санда тұрып кетеді.
Қармалап қара жерге қолын тіреп,
Сонда Қобылан жылады,
Көзінің жасын бұлады.
Қобылан айқай салып ақырды,
«Қырық бабам!» деп шақырды.
Әруағы келеді,
Төбедегі төрт бүркіт,
Төртеуі де көк бүркіт
Қобыландыға жәрдем береді.