Кіші жүз шежіресі (11-бөлім)

Және хабар беремін,
Жағалбайда Жетіру—
Тама менен Табынға.
Ол елде де батыр көп,
Қарсы келген дұшпанға,
Шарпу тиген жалындай.

Сәрке екен батыры,
Үш алашқа мәлім еді,
Қазыбек сасып жүргенде,
Отырамын мен қалай?!
Ел билеген ер жігіт,
Болмай ма елдің қорғаны-ай!

Осыны айтып болып Әйтекенің Қырғауылға берген жауабы:

—Отырмын деме түсініп,
Айтқан сөздің ырқынан.
Шабылып жатса, ағайын,
Болмай ма ұят тартынған.

Қатты қауіп болыпты,
Қорқып қалмақ халқынан.
Арға шаппай бола ма,
Қалмақтың қорқып даңқынан.

Кіші жүз деген байтақ ел,
Өніп-өсіп шалқыған.
Кеткен малды қайтарып,
Кек алатын батыр көп,
Қалмақтың қуып артынан.
Шабылған елді қорғауға,
Біз барамыз артынан,
Қалмай адам халқымнан.
Біздің елде батыр көп,
Көз салатын Қырымнан.

Қарымы қайтпай ерлердің,
Сұңқардай кеулі талпынған.
Көшемін деп, жер ауып,
Не жақсылық күткен сартынан.

Ертемен естігенде хабарды,
Күйзеліп халқың шарқ ұрған.
Жаңа келіп тұрсыңдар,
Қарттың айтқан ақылынан.

Көп жасаған адам екен,
Өткерген жұмыс басынан.
Арғы атамыз белгілі—
Құдуар тентек бұрыннан.

Жау көрмесе, жабылып,
Қараға шауып, ұрынған,
Дұшпанын жеңіп қашырған.
Қалмақтың талай ерлерін,
Қуып жерден асырған.
Біздің елде батыр көп,
Біртіндеп жауды қашырған.

Хабар берем алдымен,
Тама менен Табынға.
Ол елде де батыр көп,
Ойлаған елдің қамын да.

Жау дегенде желігіп,
Шабатұғын артынан,
Табында Сәрке батыр бар
Дабылы шыққан халыққа,
Үш алашқа мәлім-ді.
Айбаты бар дұшпанға,
Тамада Есет батыр бар,
Жасөспірім жас бала,
Ақсұңқар құстай түлеп тұр.

Салады көз қияғын,
Егерде жау кездессе,
Тұрады қарсы жауына,
Жанына хабар береді.

Он екі ата Бай ұлы,
Байбақтыда Сырым да—
Бақ орнаған ер еді.
Бақыт қонған басына,
Әрі батыр, әрі би,
Айбаты бар ұстанған,
Қайтпайтын жаудан ер еді.

Қалмақтың шауып ерлерін,
Шығарад шаңын аспанға,
Бұрынғы өткен батырмен
Айтайын саған осындай.
Кетеде өткен Майлыбай—
Жалғыз шауып қалмаққа,
Сәбен, Сәтбай деген,
Әкелген екі баланы-ай!

Ешкімнен жәрдем сұрамай,
Сол ерлерден тұқым жоқ,
Атағы қалған ұранға-ай.
Батыр бар Әлте солардан,
Жауға шапса кәрленіп,
Тарқататын құмарын.
Сәбен, Сәтбайдың баласы—
Асан менен Жанбақты,
Өзі ауыр салмақты.
Жалғыз барып тайынбай,
Қалмаққа салған бармақты.

Қалмақты топтап айдаған,
Шақырмай-ақ жан-жақты.
Қорықтыңдар ма білмеймін,
Күреңдер күшті қалмақты.
Арғы атамыз—Кіші жүз,
Ерлерім өткен қайратты.

Бір батыр өткен Қарасақал Шіңгір деген,
«Кәнеки, жау қайда?» деп міңгірлеген.
Астына мінген аты құлагерден,
Қуалап Алтай соққан таулы желден.
Іркіліп, жаудан қорқып, кідірмеген,
Сақтаған, өзінің елін жаудан аман,
Сырт дұшпан келіп, елін бүлдірмеген.

Бұл өткендегі ерлер еді, енді қазіргі жауға аттанған ерлерді айтайын.

Әлім менен Шөмендегі,
Аттанып ерлер қайратты.
Аттарын атап айтайын,
Тыңдаңдар салып құлақты.
Аттанып барса ерлерім,
Айдап шығар қалмақты.

Бозғұлдан батыр туған Жарымбет-ті,
Келе жатқан шежіреде асыл тегі.
Дұшпаннан алатын ер кетсе кегі,
Белгілі батыр еді еліндегі.
Кісі екен айбаты бар өркөкірек
Жарасқан қару-жарақ беліндегі,
Жауға аттансын ер бір белгілі.

Тоқайдан шыққан Арғынбай,
Батыр екен Тарғындай.
Жалғыз жауға шабатын,
Жан-жағына қарамай!

О да батыр кісі екен,
Шыдамайтын арынға-ай!
Жау хабарын естісе,
Отырады ол қалай?
Көнектен шыққан ұраннан,
Қайтпайтұғын ер еді,
Майыспайтын болаттай!
Жауды көрсе желігіп,
Қиратқан қамыс, құрақтай!

Бар еді Қара Есен, батыр Ақбай,
Тайынбай жалғыз өзі жауға шапқан.
Сескеніп, қорқып жаудан бұлтармаған,
Ер еді ықпалы артық бұлт орнаған.