Мазмұнға өту
Мақала жариялау
academ.kz онлайн сабақ беріп, қосымша табыс табыңыз·оқушы Kaspi арқылы тікелей сізге төлейді·комиссия 0% academ.kz қосымша табыс табыңыз·14 күн тегін 14 күн тегін Тегін бастау

: «» · ₸

Шежіре (1-бөлім)

Шежірелік жыр-аңыздар · 3 мин оқу

Бисмилла деп қолыма
Алдым қағаз, қаламды.
Жаратушы бір Құдай,
Он сегіз мың ғаламмен
Толықтырған әлемді.

Адам ата, Хауа ана
Дүнияға бір келді.
Содан бастап адамзат
Өніп-өсіп бірде-бір,
Толысып дүние кенелді.

Шешендер өтті шеңберлі,
Шу дегеннен жөнелді.
Батырлар өтті айбарлы,
Киген сауыт берен-ді.

Намыс ұшып, ар ұшып,
Құбылып неше түрленді.
Бармағынан бал тамған
Өмірден өтті өнерлі.

Сәйкілер өтті ...,
Белшеден басып өмірді.
Сұлулар өтті сылаңдап,
Көгерер көрсең көңілді.

Ер азамат ел үшін
Пұшпақтап тері төгілді.
Мерзімді шағы біткесін,
Өтпеген кімдер бұл жолдан.

Ақ семсерлер кетілді,
Дүние деген шеңберлі.
Адам өскен жауқазын,
Ұрпақтан өсіп жетілді.

Кешірімді жақсы адам,
Аузында болар Алласы.
Бір Алладан кешірім,
Көңілінде болар тәубасы.

Тарықпайды інісі—
Ақылды болса ағасы.
Азаматқа аз болмас,
Дос-дұшпанның табасы.

Көрінбейді көз салсаң,
Ішінде адам аласы.
Бірдей болып бітпеген
Ақыл, ой мен санасы.

Неше ғасыр өтпеген,
Дүнияға шыққалы
Адамзаттың баласы.
Шежірелеп сөйлеген,
Ұзақта жатыр сағасы.

Шежіремен қандырған,
Осыларды баяндап,
Жақсылардың мұрасы.
Сексен жылдан көбірек,
Қарасөз болып жазылып,
Баспаға түскен шамасы.

Өлең қатып отырмын,
Мен—Нұржаубайдың баласы.
Атамызды білгеннен
Жоқ шығар деп ойлаймын,
Бізге тиер күнәсі.

Отыз үш мың сахаба,
Құрылды он екі имамат.
Мал-түліктен хабарсыз
Өмірі өтті жалғаннан.

Жетім қалды Әнес сахаба,
Атасы Мәлік дүнияда
Ертерек опат болғаннан.
Сахабаның абзалы—
Әнес еді асыл жұрағат.

Пайғамбарым Мұхаммет,
Мұхамметке біз үмбет.
Нұр жауар деді талаптан,
Қасымда менің болсын деп,
Әнесті жақсы ұнатқан.

Әнес тоғыз жасында
Пайғамбардың қасында,
Көңілінде кіршік жоқ,
Істеді қызмет асылға.

Күз аяғы, қыстың басында,
Күн қарайып, кеш болып,
Бұйрық болды сол жерге.
Жаққан оты тұтанбай,
Айырылады түрін пысқырма,
Ол кезде Әнес толыққан,
Бала жігіт басылма.

Күн ызғарын, борасын,
Жылы су жоқ, тамақ жоқ,
Бүркеніп жатты қасында.
«Дәрет су қиын болар, деп,
Атама үлкен обал», деп,
Бір құман суды мұз қатқан
Алды Әнес қысымға.

Балауса жастық күнімен,
Таң намазы болғанша,
Айналды құман ысуға.
Пайғамбар осы нұрлы адам
Мұз болса да мұңайман.

Таң намазы уақытында
Пайғамбары тұрды орнынан.
«Су әкел» деп дәретке
Сұрады Әнес баладан.

Сол кезде Әнес «құлдық» деп,
Ұшып тұрып орнынан.
Бір құман суды «ата» деп,
Суырып берді қойнынан.

Қолын жуып қараса,
Ып-ыссы суы, жылыған.
Пайғамбар сонда ырза боп,
—Жылы суды, шырағым,
Алдың,—деп,—қайдан сұраған.
—Атама болар обал, деп,
Мұздай су қиын болар, деп,
Мұзыменен құманды
Тығып едім қолтыққа,
Қойнымда жылып тұрар,—деп.

Риза боп сонда балаға,
Жалынып Алла Тағалаға:
—Қолыңды көтер, балам,—деп,—
Аллаһумма Ахсама,
Луху уладуху Аллаһа,—
Қусырды қолын «Акбар», деп.

Атасының осылай,
Алды бала батасын.
Ішінде болса сөзімнің
Кешіргей Алла қатасын.

Үйленіп Әнес сахаба,
Атасынан айырды
Қожалықтың арасын.
Қатыныменен екеуі
Бір тістем нанға зар болды,
Аштыққа қалай шыдасын?!

Атасына келді сахаба,
Өлер аштан болғасын.
Атасы айтты: «Қатын ал,
Сонда балам тоярсың».

Тағы алды бір қатын,
Тәрік ете ме сахаба
Атаның сөзі болғасын.
Бұрынғыдан бетер болды,
Істі Құдай оңдасын.
Екі қатын жатады,
Болса да мезгіл тұратын.
Қатыны екеу болғанмен,
Көрмеді Әнес рахатын.

Атасына тағы да,
Реті келді баратын.
Алдына бала келгесін,
Атасы айтты: «Шырағым,
Тағы ал,—деді,—бір қатын.

Қапа болма, перзентім,
Ұзақ емес шаттық күн,
Сауық-сайран құратын».
Үшінші алған әйелі
Жаһаннан асқан сұлу болды,
Жақсы-жаманды ұғатын.

Екі әйелге: «Тұр,—деді,—
Мезгіл болды тұратын».
—Жоқ, әлі біздер тұрмаймыз,
Тамақ табу біздерге
Еркектің,—деді,—міндеті,
Сол болар бізге құрметі.

Шежірелік жыр-аңыздар

Барлығы: 179 аңыз

Тағы оқыңыз