Шежіре өлең (1-бөлім)

Қолыма сөз жазуға қалам алдым,
Ескірген, көне сөзге құлақ салдым.
Біреуден пұлға сатып алғаным жоқ,
Несіне бөгелемін қолда бардың.

Қағазға білгенімді жастайымда,
Артыма сөз ғып оны тастайын да.
Кейінгі ұрпағыма мирас болсын,
Қалды сөз, шежіреден бастайын да.

Жазайық ұрпақ үшін білгенімді,
Шамамша тіршілікте көргенімді.
Осыдан керек болар деген оймен,
Жинақтап аз да болса, тергенімді.

Оқысын, білген адам жазған хаттан,
Екі сөз бірден-бірге келе жатқан.
Жастарға талабы бар ескерілсін,
Ойласа, үлес қалған үлкен қарттан.

Дүниеге келген адам бірі—ілгері, бірі—арттан,
Талапкер жастар болмақ білімі артқан.
Қалсын деп, кейінгіге жазған сөзім—
Бетіне ақ қағаздың қалам тартқан.
Жазайын, атам қазақ шежіресін,
Бұл туралы жұрт айтады, сен білесің.
Қатесін білген адам түзей жатар,
Несіне білген сөзден кідіресің.

Атам—Әнес, түріктің ұрпағынан,
Барғаны Мединеге емес жалған.
Малменен Мединеге орныға алмай,
Басра шаһарына көшіп барған.

Батыр боп, Мұқаметтің туын ұстап,
Ғакаша деген атты содан алған.
Пайғамбар дүниеден көшкеннен соң,
Тұра алмай Басраға, кейін барған.

Ұрпақ үшін үш әйел бір өзі алған.
Бұлармен жүріп, таныс болғаным жоқ,
Деп айтады «жүз жасаған».
Еншіні көзі барда бермек болып,
Шақырып қатын-баласын, жиып алған.
Бірдей етіп бөліпті дүние-малды,
Жансыз малды бір есеге бөлген екен,
Кіші әйелге бірыңғай берді малды.

Ғакаша Мәдинеде кедей болған,
Кіші әйел төркініне бір күн барған.
Сүтін ішіп, күн көріп тұрам ба деп,
Екі ешкі апасынан сұрап алған.
Осы ешкіден мал өсіп, айырбастап,
Ғакаша көп ұзамай бай боп қалған.
Осы күні әйелдің төркіндеуі—
Мінекей, мирас болып содан қалған.
Кіші әйелге жанды мал бергендігін,
Атамыз осы арасын көңілге алған.
Кіші әйелдің баласы Қабыл, Жабіл,
Бәйбішенің ұрпағына ұнамаған.
Балалар бұл қорлыққа шыдай алмай,
Туыстап, Түркістанға көшіп барған.
Көп малмен шаһарға кіре алмай,
Ен жайлап, сахараны мекен қылған.
Қабылдан өсіп-өнген дейді қалмақ,
Тау-тасты мекен қылып, онан арман.
Шаһар жоқ ел, ен далада оқу көрмей,
Надан болып өсуіне себеп болған.
Жабілден Ақмар, Мағаз екі ұл туды,
Ақмардан моңғол халқы өсіп-өнді.
Мағаздан Ақшолпан жалғыз туып,
Ақырында бірталай адам болды.

Ақшолпаннан—Аққурай, дейді—Аламан
Бұлардан өткен дәуір, талай заман.
Аламаннан Ноғайлы, көп ел болып,
Хандық дәуір ұстапты талай заман.

Аққурайдан туған бала—Асан, Алаш,
Осы жерге бірталай кірген талас.
Асаннан өскен жанды—Естек дейміз,
Бізбенен бір тұқымдас—дегені рас.

Алаштан туған екен екі бала:
Бірі—Сейілхан, бірі—Жайылхан,—депті жана.
Сейілханнан Түрікпен сегіз арыс,
Жайылханнан Майқы би—жеке дара.
«Түркі тілдің түп атасы—Майқы биден»
Деген сөз тағы бар ғой, бұрын жана.

Майқы биден Супиан, туған Өзбек,
Бұл жерде айта берсек, тіпті сөз көп.
Естектен Өзбек сонда бір қыз алып,
Шаһарда тұрып қапты «бұ да жөн» деп.
Өзбек жас та болса, ақыл тапты,
Көңілмен оқу-білім бек ұнатты.
Супиян малыменен әуре болып,
Жүргенін сахарада мақұлдапты.

Супианнан Аққалпақ, Айырқалпақ—екі ұл туған,
Бұлар да атасының жолын қуған.
Аққалпақпен он екі қырғыз өсіп,
Қазақпен соғыс қылған неше думан.

Айырқалпақ баласы—Қазақ, Созақ,
Созақтан өсіп-өнген Қарақалпақ.
Шаһар да жоқ, оқу да жоқ ен далада,
Рахатсыз, қазақ сорлы, тартқан азап.