Қазақ шежіресі (1-бөлім)

Ұлы жүз аймағында Алатаудың,
Оңтүстіктен ырғалған бақша-баудың.
Жетісу мен Түркістан, Сырдария,
Мекендеген арасын Қаратаудың.

Ұлы жүздің Кейкі би бел баласы,
Жалқы боп туса керек ол шамасы.
Кейкіден Төбей туған төрт ұлы бар,
Осылай шежіренің бастамасы.

Тұқымы өсіп-өнген Төбей екен,
Жалқы боп аталары көбеймеген.
Қойылдыр, Мекірейіл, Майқы, Қоғам,
Төбейден осылайша төрт ұл өнген.

Мекірейіл, Қойылдыр ерте кеткен,
Ауған, түркі жерлерін мекен еткен.
Жерлеген жерлерінің жырын жырлап,
Сол елдердің салтына түсіп кеткен.

Екі ата бұл арада Майқы, Қоғам,
Қоғамнан Сіргелі атты ру қалған.
Қоңырат пен Сіргелі көршілес боп,
Қаратауды жайлаған атам заман.
Майқыдан кеп туады Ойсыл, Үйсін,
Ата-жөнін кейінгі жастар білсін.
Ойсылдан Қаңлы менен Шанышқылы,
Бақтияр сол Үйсіннен жалқы ұлысың.

Бақтиярдан тарайды Абақ, Тарақ,
Жетісу атрабына жатқан тарап.
Жансақалдан Жалайыр он екі ата,
Ақсақалға келейін енді жанап.

Ақсақалдан Байдың ұлы Бәйдібек-ті
Шаруаға Бәйдібек жайлы кепті.
Байұлыдан Шақшам деген ел тарайды,
Бәйдібектің тұқымы тіптен көп-ті.

Бәйбішеден Сарыүйсін таралады,
Аз ел болған, көп емес қаралары.
Шапырашты, Ошақты, Ысты—үшеуі
Зеріп деген әйелдің балалары.

Бәйдібектің тоқалы—Домалақ-ты,
Туған екен Домалақ Жарықшақты.
Ол кісінің аты екен Бибісара,
Ешкім оның шын атын атамапты.

Жарықшақтан Албан мен Дулат, Суан,
Үшеуінің тұқымы талай дуан.
Өсіп-өнген халықта кім болмайды,
Талай-талай зорлықшыл шыққан жуан.

Дулаттан Ботпай, Шымыр, Сиқым, Жаныс,
Жаныстан Жанту, Жантан, Жарылқамыс.
Тәшкеннен бері қарай алып жатыр,
Көбейген соң арасы кеткен алыс.
Әз Төле де Дулатқа ұран болған,
Ақылды екен атағы жерді жарған.
Даналығы Төленің аңыз болып,
Соңғы ұрпақтың аузында аты қалған.

Дейді екен: «Шымыр көп пе, шыбын көп пе»,
Айтады: «Сиқым көп пе, қиқым көп пе?».
Жанысты теңгереді қамыспенен,
Ботпай неге аз болған, батыр көп пе?

Сиқымның жолы үлкен той бастаған,
Ботпай батыр туғаннан қол бастаған.
Қарақойлы, Аққойлы, Қусирақтар,
Сиқымның ұрпақтары тұқым шашқан.

Егіз туған тетелес Ботпай, Шымыр,
Кенже боп үлкен үйді басқан тұғыр.
Құлманбет, Шылманбет, Күнту, Сәмбет—
Бәрі дағы Шымырдан өскен шүбір.

Ботпайдан—Асан, Тайлақ, Ақша, Қожай,
Есенбай мен Жанқойлық жатыр былай.
Бидас, Қоралас, Сиыршы, Додаменен,
Тағы-тағы елі бар талай-талай.

Жаныстың балалары екен қанша,
Уа, жұртым, мұрша бергін ойланғанша.
Көп әйелден өрбіген ұрпақтары—
Жанын қиған ерлер-ақ шын-ақ батыр.

Дәулеткерей, Мұхит пен Құрманғазы,
Бәрін айтып бере алман көптік сонша.
Жанту, Жантан, үлкені Жарылқамыс,
Жамбай, Шәкір, Қалпелер елге таныс.
Қыбырайменен болады жеті ағайын,
Құлақ салып сөзіме тыңдасаңыз.
Жантудан туған екен Байыс, Жайылмас,
Әулиеата жағында дейді Өтеміс.
Жанту да өскен тұқым болып жатыр,
Бай мен бегі көп болған көрсеткен күш.

Жантудан туған дейді Ерубайды,
Жолы үлкен деп оларды ел сыйлайды.
Бір атадан жалқы екен, тұқымы аз,
Ата-баба айтуы осылай-ды.

Баласы Жарылқамыс—Бейімбет-ті,
«Қасқарау» деп ел оны атап кетті.
Қараулық қып бір тойда, теңдік бермей,
Күш көрсеткен сияқты бұзып сертті.

Бейімбеттен—Елтүзер, Ораз, Бұқар,
Үш ұл туған әкеден сондай қиқар.
Елтүзер үлкені екен үшеуінің
Руы үш Қасқарау жатыр қатар.

Баласы Елтүзердің—Төке, Туыс,
Ел болған екі старшын бір-ақ уыс.
Ораздан—Бөкен менен Солтангелді,
Екі ата біріккенде бір-ақ болыс.