Адам әлейһисаламнан бері қарайғы ұрпақ, руларға дейінгі шежіре (3-бөлім)

Сапиан малын бағып, көшіп жүрген,
Өзенді таудан асып, кешіп жүрген.
Дұғасы пайғамбардың қабыл болып,
Дәулеті бұл қазақтың өсіп жүрген.

Сапианның баласы—Қазақ, Созақ,
Алдында имансыздың жанған тозақ.
Намазды оразамен күтпеген жан
Барғанда ақыретке көрер азап.

Созақтың Қарақалпақ баласы екен,
Арқаның жүрген жері даласы екен.
Қуалап қанша айтса да ата-жөнін,
Бәрінің біздің қазақ сарасы екен.

Келе ме екі елуге ердің жасы,
Айтпаймыз өтірік сөз жанның қасы.
Ақарыс, Жанарыс пен Бекарыс деп,
Бар екен бұл қазақтың үш баласы.

Баласы Ақарыстың Үйсін дейді,
Надандар айтқан сөзге түсінбейді.
Алланың әміріне көнбеген жан,
Жеті тозақ отына күйсін дейді.

Үйсіннен ағайынды үшеу туған,
Мұны да осылай деп білсін дейді.
Үйсіннің бір баласы Албан екен,
Опасыз сұм дүние жалған екен.
Суан, Дулат үшеуі бір туысып,
Осылай өсіп-өніп қалған екен.

Баласы Бекарыстың—Алшын, Жаппас,
Азамат бекер жатып дүние таппас.
Білген соң айта бермей тұрайын ба,
Бола ма өлең, шіркін, мал менен бас.

Баласы Жанарыстың Арғын, Найман,
Жарандар істің бәрі бір Құдайдан.
Туысқан Керей, Уақ алтау дейді,
Қыпшақты Қоңыратпен айтпай қойман.
Тірлікте сөз сөйлемей жүре алмаймыз,
Өлген соң қайта айналып келе алмаймыз.
Енді біздің атамыз Найман дейді,
Басқаның жөн-жосығын біле алмаймыз.

Біледі сөздің жөнін ер данасы,
Бұзылса, бытырайды сөз арасы.
Қытайби деп қойыпты атын
Бар екен Найман шалдың бір баласы.

Найманның жалғыз ұлы Қытайби-ді,
Әр сөздің жақсы кісі жөнін түйді.
Қытайби өлді, қатын жесір қалды,
Баласыз кім аяйды жалғыз шалды.
«Найманның жас келінін аламыз» деп,
Арғынның балалары әлек салды.

Қарашы келінінің азыл затын,
Әперген атасына жас бір қатын.
Ол әйелден бір жалғыз бала туып,
Қойыпты Өкіреш деп оның атын.

Баланы тәрбиелеп асырайды,
Айтқаны бұрынғының осылай-ды.
Құдайға аманат деп тапсырады,
Ол бала бәлағатқа жеткен шақта,
Онымен неке қиып қосылады.

Бұл сөзді естігенде Алла деймін,
Келіпті гүлін бұзбай соған дейін.
Жарықтық Өкірешке қосылған соң,
Тауыпты Сүгіршіні содан кейін.

Көкжарлы, Төлегетай, Терістаңбалы,
Туыпты Сүгіршіден соның бәрі.
Бура мен Сарыжомарт, Ергенекті,
Бәрінің кенжесі екен Бағаналы.

Қожамбет жалғыз екен бір анадан,
Жарболды жалшы екен жылқы баққан.
Жарболды жар болсын деп жалғызыма,
Шешесі бала қылып, қыз әперген.

Сонымен Сүгіршіден тоғыз туған,
Дау болар, айта берсем, ата қуған.
Атамыз енді біздің Төлегетай,
Төрт бала туған екен енді бұдан.

Тұқымы Төлегетай жаннан асқан,
Айтамыз балаларын бір-бір бастан.
Төртуыл, Қаракерей, Садыр, Матай,
Төртеуі ағайынды бір туысқан.

Баласы Қаракерей—Байыс, Байсық,
Байысты көбейтіпті Құдай сөйтіп.
Ахмет Қыржыменен бір туысып,
Жазыпты шежіреге бәрін жиып.

Бәйістің баласы екен Мұрын, Сыбан,
Мұрынның аты шыққан бұрынтынан.
Мұңайтпас, Тумаменен бір туысып,
Байжігіт жиені екен қыздан туған.

Меңлібай, Төбет пенен Қарамолда,
Бір Құдай істің артын өзің оңла.
Шаңқуалы, Жаңбыршымен ағайынды,
Бесеуі Байсиықтан туды сонда.

Болады Ахметтің ақылы кем,
Жақсы мен жаман, сірә, болмайды тең.
Тыңлаңыз, азаматтар, құлақ салып,
Матайдан бергі атаны айтайын мен.

Матайдың бір баласы Аталық-ты,
Қожадан ақ шалмалы бата алыпты.
Қаптағай Кенжеменен бір туысып,
Матайдың үш баласы аталыпты.

Баласы Қаптағайдың Қара, Сары,
Әркімнің жақсы болсын алған жары.
Үшеуі Көлдай, Жұбай бірге туып,
Атасын біле алмаймын одан ары.

Әр сөздің жөнін білер ақылы көп,
Жақсының көңілінде тұрмайды кек.
Күрең, Сұртай, Тұртай—бұл үшеуі,
Кенженің айтады екен баласы деп.