Үш жүздің шежіресі (7-бөлім)

Аталықтан Құттыболат, Сүттіболат,
Торқалы сауыт киген тоғыз қабат.
Құттыболаттың баласы—Көлбай, Тымбай
Орнатқан аталыққа сән-салтанат.
Қасаболат, Мұңайтпас, Ершиірбай,
Ермеген тірлігінде еш жаманат.
Бақ қонған шыр айналып Қанабекке,
Бұларға паналаған көп азамат.

Біреуі—үш Матайдың Кенже болар,
Баласы Үмбет, Мәмбет қайда барар.
Ақсудай арналы өзен, мекені бар,
Айдынға қаз қаңқылдап, үйрек қонар.
Үмбеттен Ындыш пенен Тыбыш екен,
Ішінде Жалауқарт бар іске жарар.
Мәмбеттен Шөпшіме мен Жәнебақы,
Үшінші—Темірболат, алсаң хабар.
Темірболаттан Кеңқара, Тұрсын, Сақай,
Байтілеу батыр өткен жанған панар.
Басына Жиренқасқа ат шаптырып,
Дұшпанынан досына олжа салар.
Ақ патшаның солдатын қойдай қырып,
Мүсәпір салған екен бір қансонар.
Кешегі Қашаған мен Үпі қайда,
Бүгінде жан бар ма екен аузына алар.

Ыбырайым, Қапланбек, шықты Шәріп,
Арнайы көзге түсті топты жарып.
Асында Мырзақұлдың алдына алды,
Тұлпардай Сарқызылды алып барып.
Тұрбай батыр атанған бір ағасы,
Көрмеген құрбысының көңлі қалып.
Жарады үш Матайдың ортасына,
Жаралған жігіт еді қызыр шалып.

Қаптағайдың баласы—Жолдас, Қияс,
Тоқжайлау, Қарауыл, Жасық туғаны рас.
Жолдастан Есенгелді, Теке—екеу,
Текеден Көлдей, Жұмай атам, рас.
Жұмайдан Нартайлақ пен Назар екен,
Сенбесең, білгендерден барып сұрашы.
Көлдейден Құлжаман мен Есіркемес,
Құттымбет пен Қытайға создым құлаш.

Жолдастың бір баласы Есенгелді,
Өзіңнен таратайын біраз елді.
Есенгелдіден—Жалаң мен Жарылқамыс,
Таппадым, іздестіріп сізге теңді.
Жарылқамыстан—Өрікбай, Сүйінбөлек,
Жәдігер сізге ақын көңіл бөлді.
Мұның бәрі Төртқара атанады,
Ақтолыс анамыздың сүтін емді.
Жалаңға да қарайын көзді салып,
Жалаңнан—Алакүшік, Асан, енді.
Батыр, шешен, саңлақтың бәрі осында,
Сауыт киіп, иығына таққан шенді.
Алакүшіктен Ақшора және Шаппа,
Сұрай келе бөлінер әрбір тапқа.
Асаннан алтау болып алшаңдаған,
Белсеніп, сөз сөйлеген талай топқа.
Үш Жақсылық—Төртсары, Ақтілес, Тасыбай,
Сарыдан Бөрібай шыққан атқан оққа.
Бөрібайдан—Қыдырәлі, Құлшан, Елшен,
Мініпті Қыдырәлі алтын таққа.
Үш қатын алған екен Қыдырәлі,
Осылардан табылар елдің нәні.
Таңсықтан Дөсет, Қосет, Ерқожа екен,
Бұларды айтпай тағы да болмас мәні.
Дөсеттен Қалқабай мен және Бартай,
Тәнеке Маманменен елдің сәні.
Үш Матайдың өркеші осы екеуі,
Қараны қақ жаратын бопты ханы.

Келейін Қалқабайдың алты ұлына,
Ту тіккен Баянжүрек алқымына.
Төріне үш Матайдың түрлі-түр боп,
Күреңбел жұпар шашқан салқынына.
Маманның құт орнаған сабасының,
Рулы ел қанбап па еді сарқынына.
Тәнеке он бес жаста билік айтып,
Қарашы, бақытының артуына.
Есімбек пен Тұрысбек балалары,
Дұшпанның жол бермеді тамтығына.
Жаяуға ат, жалаңашқа киім болып,
Қыдырдың қолы жеткен алтынына.

Онан соң болған екен батыр Сыртан,
Сауыт киіп, қолына найза тұтқан.
Алысып он бір болыс Матайменен
Түсіріп орнынан мысын құртқан.
Сексенбай, Дүбек, Артық, Шымыр, Дулат—
Бәрі де батыр бопты жүрек жұтқан.
Байкісі, Аязбай мен Итжеместер
Дұшпанын, ерегессе, жерге тыққан.

Қапсалаң, Жаманбала, Саршуаш би,
Өз тұсында тістескен жауын жыққан.
Нұрламбітім, Әлімбай, Қозайыр, Былшық,
Ішінде үш Матайдың ереже ұққан.
Қаптағай батыр, Шоңай бабам, Бөрібай—
Осылардың атасы, даңқы шыққан.

Кіші жүздің саласы

Бекарыс деп айтады Кіші жүзді,
Ер тағы айтпай болмас және сізді.
Арғымақтан Алау батыр, одан Алшын,
Бір барып, татқан едім нан мен тұзды.
Алшынның үш баласы—бәрі қожа,
Ақын деп халық баға берді бізді.
Қыдырқожа болады үштің бірі,
Ерімбет жазған екен, салып ізді.