Өлең шежіре (1-бөлім)

Бісмілла, сиынамын ағзубилла,
Нәбиім—Расул Кәрім Хабибулла.
Қолыма қалам алып, сөз бастайын,
Зұлжалал рақым әйлап, өзің оңда.

Сиынып, сөз жазамын қалам алып,
Біз жүрген надан құлмыз әлі адасып.
Көз көрген шариғатты ұстамаймыз,
Күнәға кіріптармыз қара басып.

Сиынып, сөз жазамын қалам басып,
Дүниеге хош емеспін, көңілім жасып.
Амалдан еш дүзулік таба алмадық,
Расул Кәрім шапағатын, қылсын нәсіп.

Бастасам, сөз кетеді тым алысқа,
Ойыма кіре берді, әрбір қисса.
Ерініп, мен жазуға айнып тұрмын,
Атаны қозғайын деп әрбір нұсқа.

Ибраһим Жәлел Алла—нақ атамыз,
Бір Алла ғапу етсін, көп қатамыз.
Ұғылы Ибраһимнің Ысқақ нәби—
Күнәға білмей айтсаң, біз батамыз.
Шешесі Ысқақ нәби Сара анамыз,
Анамыз сол Сарадан тараламыз.
Баласы Ысқақ нәби Жақып саушы,
Нәсілі болып, солардан тараламыз.

Смағұл Ысқақпенен бір туысқан,
Анасы екі басқа, Құдай қосқан.
Шешесі Смағұлдың—Ажар анам,
Сөйлеймін білгенімше, келсе шамам.

Баласы Жақып нәби—Яқуда ер,
Пендеге жәрдем болсын, ол мәдеткер.
Баласы Яқуданың Ғажам екен,
Солардан бізді өндіген Пәруардигар.

Атасы сол Ғажамның екен—Сарық,
Сарықтан Өзбегің туды барып.
Өзбек ұлы Суфиан сонан туған,
Сөйлеген біраз қисса мен бір ғаріп.

Баласы Суфианның туған Орай,
Орайдан Қырым туған, жаздым солай.
Қырымнан Араб туды деп айтады,
Сөйлесем, сөзім кетер борай-борай.

Араптан туған екен—ұлы Армұз,
Армұз ұғылы Анес дүр, сөзге тармыз.
Анестен ұғылы Қарт туыпты,
Жазуға орны келсе, сөзге бармыз.

Қарт ұлы, онан келіп Сиғлабан туған,
Баласы Сиғлабанның Зарир екен.
Бір қисса сөз жазамын ата қуған,
Баласы сол Зарирдің екен—Сараш.
Сараштан Орда туған—ол бір ата
Атадан ата қуалап, салды жарыс.
Баласы Ордаш ұлы—ол Табылды,
Бұл жерде бір тоқтау бар, сөз жаңылды:
Туыпты Табылдыдан—атаң Қазақ,
Бастай бер, біліп айтсаң, сөз табылды.

Қазаққа жоғарыда жиырма ата,
Шежіреде жазылған жоқ-ты қата.
Баласы Қазақ байдың көз жеткісіз,
Қыдырдан оңдап тиген бұған бата.

Дәл тауып Қазақ жайын айту қиын,
Оңай ма таратуға қылып жиын.
Қазақтың әулетіне көз жеткісіз,
Жігіттер, ата қуған—қаһар ойын.

Ол шеті бұл шетімен—қазақ қайда,
Жіберген Алла Тағала талай жайға.
Жөніне келтірейік ойлап қарап,
Сөз жөні келе жатыр осындайда.

Бұл сөзді таратуға үлкен қиыр,
Данышпан ақын табар, қызса бүйір.
Әрине, келіп тұрған сөз бар шығар,
Байқастап, ойға салып, мимен үйір.

Сөйтсе де, сөзді ойланып айтысайық,
Әр адам бекер сөзге қатыспайық.
Егерде бір жердегі халық болса,
Қазағың көп жұрт екен падишалық.

Сахарада қазақ халқы бір шашылған,
Шын айтса, көңілдегі кір басылған.
Аузына барлық жұрттың біз қарадық,
Сөз келіп жиырма атаға тоқтап еді.
Ақыным, енді сөйле, сен көсіліп,
Қазақтан туған екен үш ұл бала.
Сөйлейін жөн-жөнімен қылып дана:
Біреуі—Озған, бірі—Озақ, бірі—Созақ,
Үшбу дүр есімдерін, айтса шала.

Қазақтың кіші ұлының аты—Созақ,
Кетіпті Асан қайғымен алысқа ұзап.
Созақтан әулет бар деп сөйлемейді,
Қазақтың үлкен ұлы аты—Озған,
Жел сөзді сөйлей берсек, қаулап қозған.
Мұның да әулет жайын сөйлемейді,
Әулеті Құдай білсін, қайда тозған.

Қазақтың ортаншы ұлы Озақ,—аты,
Озақ десе, Озақ дүр адам заты.
Үш жүздің нақ атасы—осы кісі,
Аз емес, Алла берген кереметі.
Озақтан туған екен Ұлы Алаш—
Үш перзент бұл Алаштан ұл туыпты.

Ақылмен бөтен көрмей сөзге аралас,
Алаштан үлкен ұлы ол—Ақарыс.
Алланың бұйрығымен болады өріс,
Қара Келімбет туыпты Ақарыстан.
«Ұлы жүз» деп атайды шежіреде,
Жігіттер, орны келген сөзге сүйсін,
Өтірік айтса, жазғанның жүзі күйсін.

Бекарыс—кіші ұлы екен Алаш байдың,
Жалған деп бұл сөзге ешкім таласпаймын.
Сарыдан туған екен Ақкелімбет,
Ақыным, аталарды бірге тербет.
Туыпты Ақкелімбеттен ұлы—Алшын,
«Кіші жүз» деп атайды, тоқтай қалсын.
Ұлы жүз, Кіші жүзді тоқтаталық,
Ақыным, Орта жүзге көзің салшы.
Жанарыс—Алаш байдың ортаншы ұлы,
Туыпты Жанарыстан сол Төлембек,
Бәрі де көп мұсылман, Құдай құлы.