Тұманбай Молдағалиев
XX ғасыр жазушылары мен ғалымдары · 1 мин оқу
Тұманбай Молдағалиев (1935–2011) — қазақ ақыны, ән мәтіндерінің авторы, аудармашы, Қазақстанның халық жазушысы (1996). Ол 1935 жылғы 20 наурызда Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданындағы «Жарсу» кеңшарында дүниеге келген. Шапырашты руынан шыққан. Жоғары білімді Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетінде алып, оны 1956 жылы аяқтады.
Еңбек жолында негізінен балалар мен жастар басылымдарында қызмет етті. «Пионер» журналында жұмыс істеп, 1970–1973 жылдары «Балдырған» басылымында жауапты хатшы қызметін атқарды. 1973 жылдан бастап «Жазушы» баспасындағы балалар мен жастар әдебиеті редакциясын және «Жалын» альманағын бас редактор ретінде басқарды.
Ақынның алғашқы жарияланған өлеңі — 1954 жылы шыққан «Украина қызына». Тұңғыш жинағы «Студент дәптері» 1957 жылы басылды. Одан кейін «Кәмила», «Көктем таңы», «Алатау қызы», «Ферюза туралы жыр», «Зулайды күндер», «Жүрегім менің сапарда» кітаптары оқырманға жетті. 1967 жылы жарияланған «Жаңа дәптер» жинағы үшін жастар сыйлығын алды. «Ескерткіш», «Шақырады жаз мені», «Жүрек ояу қашанда» кітаптары, «Қош, көктем» таңдамалысы және «Хаттар» поэмалар жинағы да жарық көрді. Орыс тілінде «Я — сын Семиречья», «Первая встреча», «Новая тетрадь» жинақтары шықты. Оның лирикасы нәзік сезімімен, ойлылығымен ерекшеленеді. «Жүректегі жазулар» жинағы Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығына ие болды.
Тұманбай Молдағалиевтің көптеген өлеңдері әнге айналған. Нұрғиса Тілендиев жазған «Құстар әні», «Куә бол», Шәмші Қалдаяқовтың «Әнім сен едің» әні, сондай-ақ «Ертіс вальсі», «Шақырады көктем» сияқты туындылар кең тарады. Ол Байрон, Лермонтов, Шевченко, Туманян, Расул Ғамзатов, Зулфия сынды ақындардың шығармаларын қазақшаға аударды. Абай шығармашылығына арнаған мақаласы мен бірнеше өлеңі бар. Достық, Парасат ордендерімен және Физули атындағы халықаралық сыйлықпен марапатталған. Жары Күлтай Қасымовамен бір ұл, үш қыз өсірді. Ақын 2011 жылғы 10 қазанда Алматыда қайтыс болып, Кеңсай зиратына жерленді.