Мұзафар Әлімбаев
XX ғасыр жазушылары мен ғалымдары · 2 мин оқу
Мұзафар Әлімбаев (1923–2017) — қазақ ақыны, балалар жазушысы, аудармашы, Қазақстанның халық жазушысы және Мемлекеттік сыйлықтың иегері. Ол 1923 жылғы 29 қазанда Павлодар облысы Шарбақты ауданындағы Маралды өңірінде туған. Арғын тайпасының Шегендік руынан тараған. Бала кезінен ән мен жыр естіп өсті, бес жасында хат таныды, мектепте оқып жүргенде ауыл кітапханасындағы жүзден астам кітапты, соның ішінде батырлар жырын және А. С. Пушкиннің төрт томдығын оқып шықты. Сегіз жасында әкесінен, он үш жасында шешесінен айырылып, жетім өсті. 1930-жылдардың басындағы ашаршылықты және 1937 жылғы саяси қуғын-сүргінді өз көзімен көрген ұрпақтың өкілі болды. Алғашқы өлеңін де осы жетімдік кезеңінде жазған.
Педагогикалық училищені бітірген соң, 1941 жылғы желтоқсанда әскерге алынды. Миномет дивизионында қатардағы жауынгер, кейін саяси жетекшінің орынбасары болды. 1942 жылдың қарашасынан 1943 жылдың шілдесіне дейін Калинин майданында, Ржев маңында соғысты, кейін танк батареясын басқарды. Соғыстан соң Шығыс Германияда әскери қызметте қалып, елге 1948 жылы оралды. Тұңғыш өлеңі «Батырға» деген атпен 1944 жылы майдан газетінде басылды; ол Мәлік Ғабдуллинге арналған еді.
Ақынның «Ту тіккен» дастаны Рейхстагқа ту тіккендердің бірі Рақымжан Қошқарбаевқа арналған. «Жүрек лүпілі», «Қарағанды жырлары», «Менің Қазақстаным», «Естай – Қорлан» сияқты шығармалары да белгілі. Әдебиеттегі негізгі жолы балалар әдебиетімен байланысты: «Балдырған» журналын құруға қатысып, оны 25 жыл бас редактор ретінде басқарды. Журнал арқылы әлемдік балалар әдебиетінің үлгілері қазақ оқырманына жетті, жаңа балалар жазушылары қалыптасты. «Менің ойыншығым», «Отпен ойнама», «Шынықсаң – шымыр боларсың» кітаптары кіші жастағы оқырмандарға арналған, ал «Аспандағы әпке» жинағы Мемлекеттік сыйлыққа лайық деп танылды.
Ол мақал-мәтелдерді жинап, зерттеп, өзге халықтардың мақалдарын қазақшаға аударумен де шұғылданды; «666 мақал мен мәтел», «Мақал – сөздің мәйегі», «Өрнекті сөз – ортақ қазына» еңбектері осы саладағы жұмысының нәтижесі. Әдеби сын мен аударма саласында да қалам тербеді, өлеңдері 38 тілге аударылған. Мұзафар Әлімбаев 2017 жылғы 26 қарашада Алматыда дүниеден өтті.