Қадыр Мырзалиев
XX ғасыр жазушылары мен ғалымдары · 1 мин оқу
Қадыр Ғинаятұлы Мырза Әли (1935–2011) — қазақ ақыны, драматург, аудармашы, Қазақстанның халық жазушысы (1995), Қазақстан Республикасы Әнұраны мәтінінің авторларының бірі. Ол 1935 жылғы 5 қаңтарда бұрынғы Орал облысының Жымпиты өңірінде туған. Байұлы тайпасының Байбақты руынан тараған. Қазақ мемлекеттік университетінде филология мамандығы бойынша оқып, оны 1958 жылы бітірді.
Еңбек жолын сол кезде жаңа ашылған «Балдырған» балалар журналынан бастады. Кейін «Жұлдыз» журналында поэзия мен сын бөлімін басқарды, жауапты хатшы және бас редактордың орынбасары болды. «Жазушы» баспасында 1968–1973 жылдары поэзия бөлімін басқарды, кейін «Балауса» баспасының редакторы қызметін атқарды. Жазушылар одағында поэзия бойынша кеңесші болды. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесіне екі мәрте депутат болып сайланған.
Алғашқы өлеңі 1954 жылы «Пионер» журналында басылды, тұңғыш жыр жинағы «Көктем» 1959 жылы шықты. Балаларға арналған 1960-жылдардың басында шыққан «Жаңғалақтар», «Кішкене қожанасырлар», «Ноян-қоян», «Алуан палуан» кітаптары жас оқырмандар арасында танымал болды. Ересектерге арналған «Ой орманы», «Дала дидары», «Ақ отау», «Домбыра», «Көш», «Жерұйық», «Қорамсақ», «Қызыл кітап» жинақтары оның поэзиясының негізгі белестерін көрсетеді. Ақынның жетпістен астам кітабы жарық көрді, өлеңдері мектеп оқулықтарына енгізілді. Әнге айналған өлеңдерінің саны екі жүзден асады, олар «Күндер-ай» атты жеке кітапқа жинақталды.
Драматургияда ол Алдар көсе туралы «Сақал саудасы», «Қасқыр қақпан» комедияларын, Махамбеттің өмірінің соңғы күндерін бейнелейтін «Жаралы жолбарыс» пьесасын және «Әмір Темір» драмасын жазды. Әлем әдебиетінің біраз үлгісін қазақ тіліне аударса, өз шығармалары орыс, ағылшын, француз, неміс, поляк, өзбек, қырғыз, моңғол және басқа тілдерде жарияланды. Орыс тіліндегі «Белая юрта», «Степные пути», «Прапамять» кітаптары соның қатарында. «Жерұйық» жинағы үшін 1980 жылы Мемлекеттік сыйлық алды, «Тарлан» сыйлығының, Достық және Парасат ордендерінің иегері. Он алты томдық таңдамалы шығармалары басылып шықты. Қадыр Мырза Әли 2011 жылғы 24 қаңтарда Алматыда қайтыс болды.