Сырымның Мөңкені жеңуі
Сырым Датұлы · 2 мин оқу
Сырымға бір жолаушы «Шекті елінің бір малшысы сізге «бере сал» деп еді,:—деп екі жапырақ ескі шүберек береді. Сырым шүберекті Тана Қоске би мен Бөкен биге көрсетеді. Сонда Бөкен би былай дейді:
– Мынаны шаршылап кесіпті-ау! Шаршының шеті екен. «Басым байлаулы, аяғым тұсаулы» дейді ғой шамасы. Мынаны үшкілдеп кесіпті, көйлектің шеті-ау, сірә! Адамның тәніне көйлектен жақын не бар? Сенің тәнің, ренің сүйегің-мін дейді ғой!
– Бұл біздің елдің шектіде қорлық-кемдікте жүрген бір әйел адамы болар. Сырым, сен барып алып қайт. Көзіңе шарапшын ки, қарт-жас екеніңді білдірме, айтыса қалса Мөңкенің алдына бар, – дейді Қоске қарт.
Сырым шекті еліне барып, «осы елге бір қарындасым еріксіз кеткен екен, алыр қайтайын деп келдім» деген соң, шектінің билері: «Адамыңның ата-тегін, аты-жөнін айт» дейді. Сырым атай алмайды. «Ендеше, саған ел аралатпай-мыз, адам бермейміз» – дейді. Сырым айтысып Мөңкенің алдына барады. Мөңке:
– Сырым, қуып келгенің қара дау екен, қараңғы билік беремін, – депті.
– Разымын, – дейді Сырым.
– Сырымға киіміндей киім кигізіп, атындай ат мінгізіп, қырық жігіт қосыңдар. Сырымның қарындасының қасына бір түсті киіндіріп қырық қыз-келіншек қойындар. Аулына барғанда қарындасы ағасын танып атын ұстаса, қарындасын қайырындар, жаңылса жазығы өзіне, адам бермеңдер, – деп билік қылады.
Сырым қырық кісімен аулына жетіп барғанда:
– Батыр ағам, аман келдің бе? – деп қарындасы Сырымның шылауына орала кетеді.
Бұл – Байұлынан шектінің ұрылары барымтаға әкеткен Дәуіт қызы Нұрғаным еді. Мөңке би Нұрғанымнан:
– Сен осынша көптіңішінен ағаңды қалай таныдың? – дегенде:
– Басқа жігіттер аударысып ойнап келеді екен, менің ағам төмен қарап мұңайып келеді екен, – депті.
Қырық қыз-келіншектің ішінен қарындасыңды. «сен қалай таныдың, – дегенде:
– Мең қыз-келіншектердің киіміне емес, өңіне қарадым. Қарындасымның өңі сынық, назары пәс екен, – депті Сырым.
Сырым көзінің шарапшынын шешкенде:
– Бала, қара дауға жастай үйір екенсің, ұзақ жасамассың, – деп Мөңке жас адамнан жеңілгенін ауырлап, жантая қеткен екен.