Дәулеткерей мен Оразалы айтысы (1-бөлім)

Дәулеткерей:

Армысың, Сарыарқалық саңлақ жұрт,
Сүйсініп жақсы өлеңді жаны ұғарлық.
Қошеметтеп жатырсың ақыным деп,
Ыстық ықыласыңды қабыл алдық.
Деген бар той – тәңірдің қазынасы,
Ел едің салтанатты сағынарлық.
Айтыста ақындарын қабылан ғып,
Баптайтын батырларын бағылан ғып.
Жамандық жоламасын жаныңызға,
Адамдық несібеңді ағынан күт!
Азаттықты мәңгілік жырлап өткен,
Бабалар рухынан тамыр алдық.
Өшкеніміз жанғандай Алла жар боп,
Жоғалтқан асылдарды тауып алдық.
Соның бірі бабамыз – Дулат жырау,
Жырларын бойтұмардай тағынарлық.
Есімі бар қазаққа бір жаңғырды-ау,
Ұлтының оралғанда бағы барлық.

Сол бабамның тойында топқа түсіп,
Қылыштай қызыл тілді жанып алдық.
Айтысқа аман-есен жеттің бе, Ораз,
Мінгендей тұлпарыңа тағы қарғып?
Тойларың құтты болсын, арда қазақ,
Құрсағына құдайдан дарыған құт!

Жасымнан уыз өлең ұртқа жаққам,
Сыбаға дәметпеймін сырт табақтан.
Қош келдің, Ораз досым, алқамызға,
Пейілінің пердесін тұтқан ақтан.
Бабамызды танысын байтақ қазақ,
Қобыландының атындай Құртқа баққан.
Ежелгі ақындардай екпіндейік,
Екпіні Алатауға бұлт қамалтқан.
Астана – бар қазақтың бақ ордасы,
Көктегі ай күмбезіне сүт жалатқан.
Ақуыз өлеңге елді жарытайық,
Қойдың егіз табары – құт қонақтан.
Бұл айтыс халықтың бай қазынасы,
Жас ұрпақтың жанына рух таратқан.
Халықтың сүйіп тыңдар Оразы едің,
Қазақтай қабырғалы ұлтқа мақтан.
Аталы сөздер айтсаң, Аллам ырза,
Атамның қазығындай жұртқа қаққан.

Жұртыма жеткізейін сондай хабар,
Тозған елдің тауығын торғай талар.
Озған елдің ұлдары біз болайық,
Жүректен шыққан сөзді елге айта бар.
Тұсауын тұлпар аттың шешіп тастап,
Құшағын жігіт едің кеңге айқарар.
Соңғы жұптың сапына шығып қалсақ,
Жүрісі жорғамыздың тең байқалар.
Кел, енді, ал, тәуекелмен тартысалық,
Деген бар желдің бетін жел қайтарар!

Оразалы:

Жаратқан Аллам, неткен құдіретті ең,
Тілімді сүңгіден де сүйір еткен.
Астаналық ел-жұртым есенсіз бе,
Жан-жақтан кеп құралған қызметпен.
Астанамыз ай сайын ажарланып,
Қалмай өсіп келеді ұлы көштен.
Есілді емер емен де семен болып,
Еске алайын бабамның ізін өткен.
Абылай кеңесіндей Көкше жақтан,
Ескен желмен ескінің үні жеткен.
Дүбірің дүниеге кетті, Астана,
Мақтаныш қып айтайын мұны да еппен.
Азаттықтың ақ туын желбіретіп,
Кенесары қолындай жүріп өткен.
Қызығыңды қыздырғалы келіп тұрмын,
Қырықтың бірін Алла Қызыр еткен.
Жақсы ырымға жорыдым бұл келгенді,
Ыдырыстай бейішке тірі жеткен.

Сәлем беріп өзіңдей жас данаға,
Ат ізін сап кеп қалдық Астанаға.
Дәулет ақын, жүрсің бе аман-есен,
Жабағыдай ойнақтап жас қалада.
Бүгін сен бұл жарыстан үміттенсең,
Тіліңмен темір илеп, ат тағала.
Қыңқ етпеске беліңді бекен буғын,
Қызыл тілім қылыштай шапса, бала.
Бірақ сенен шығар ма ондай ерлік,
Бұл өзі тән қасиет саққа ғана.
Сені де сақ тұқымы дер едім мен,
Көзім онша жетпей тұр ақ-қараға.
Өз аузыңнан естиін ел алдында,
Әкең аты Гәп па, жоқ, Кәп пе, бала?
Кәрістердің атына ұқсайды екен.
Әйтеуір, қазаққа ақын боп жүргеннен соң,
Кінә тағып қайтейін жас балаға.
Тезге салсаң, терідей тез иленер,
Сондықтан да маған сенің зияның жоқ,
Арқалық жасасам да ат шанаға.
Ал, енді, барыңды сап, талпынып көр,
Басқаша шешер бәлкім, Хақ тағала.