Қол жуу: қашан және қалай жуудың бес негізгі қадамы

Дәретханадан шықтыңыз, ас әзірлеуге кірістіңіз немесе түшкіргеннен кейін есік тұтқасын ұстадыңыз. Осындай сәттерде қол жуу микробтардың таралуын тежеуге көмектеседі. Бірақ бұл әдет аурудан толық қорғайды деген сөз емес: ұйымдар оны жұқпалы аурулардың таралу қаупін азайтатын қарапайым тәсіл ретінде ұсынады.

Қол жуу қажет болатын негізгі сәттер

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (WHO) мен ЮНИСЕФ қауымдастық жағдайларында қол гигиенасының бес негізгі сәтін атайды. Олар қолды қай кезде жуу керегін күнделікті тірлікке байланыстырып түсіндіреді:

• тамақ әзірлер алдында;
• тамақтанар алдында немесе басқаға тамақ берерде, емізерде;
• дәретханадан кейін немесе нәжіспен жанасқан соң;
• жөтелгеннен, түшкіргеннен немесе мұрын сүрткеннен кейін;
• қол көзге көрінерліктей кір болғанда.

Бұл тізімді күн тәртібіне жалғап есте сақтауға болады: дәретханадан кейін, асүйде тамаққа кіріспес бұрын, тамақтанар алдында және жөтеліп-түшкірген соң қолды жуу. Мұндай байланыс әдетті еске түсіруге көмектеседі, бірақ аурудан толық сақтануға кепіл болмайды.

АҚШ-тың Ауруларды бақылау және алдын алу орталығы (CDC) қосымша жағдайларды да көрсетеді. Тамақ әзірлеу кезінде және соңында, тамақ ішер алдында, науқасқа күтім жасағанда қол жуған жөн. Жараны таңар алдында және кейін, жаялық ауыстырған соң, жануарға немесе қоқысқа тигеннен кейін де қолды жуу керек. CDC жануардың жемі мен нәжісіне жанасқаннан кейінгі қол жууды да ұсынады.

Сабынмен қол жуудың бес қадамы

CDC қолды жууға арналған бес қарапайым қадамды ұсынады. Әр қадам қолдың бір бөлігін қалдырмай тазалауға бағытталған:

1. Қолды таза ағын сумен сулаңыз.
2. Суды уақытша жауып, сабын жағыңыз.
3. Алақанды, қолдың сыртын, саусақ арасын және тырнақ астын ысқылап, көпіртіңіз.
4. Қолды сумен жақсылап шайыңыз.
5. Таза сүлгімен немесе ауа кептіргішпен құрғатыңыз.

Сабын мен үйкеліс кірді, майды және микробтарды теріден босатуға көмектеседі, ал шаю оларды қол бетінен кетіреді. Судың суық не жылы болуы жарайды. Қолды сумен сулап қана қою жеткіліксіз: сабынмен алақанды ғана емес, саусақ арасын және тырнақ астын да ысқылау қажет.

Жуу уақыты жөніндегі кеңестер бірдей емес

CDC қолды сабындап кемінде 20 секунд ысқылауды ұсынады. Уақытты шамалау үшін «Туған күніңмен» әнін екі рет айтуға болады. Ұлыбританияның Ұлттық денсаулық сақтау қызметі (NHS) жалпы жуу уақытын шамамен 20 секунд деп көрсетіп, бас бармақты, саусақ арасын және саусақ ұштарын жеке ысқылауға кеңес береді.

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы мен ЮНИСЕФ-тің қауымдастық жағдайларына арналған нұсқаулығында секундтың нақты саны бекітілмеген. Ұсыныс бойынша сабын қолды толық жауып, жақсылап ысқылап, шаюға жеткілікті уақыт жуу керек. Демек, 20 секунд — CDC мен NHS ұсынатын күнделікті өлшем; оны ДДСҰ мен ЮНИСЕФ белгілеген бірыңғай шек деп түсінуге болмайды.

Ұйымдар уақытты әртүрлі бергенімен, қолдың барлық бетін сабындап ысқылау жөніндегі кеңесі ортақ. Жуу кезінде алақан мен қол сыртын, саусақ арасын, бас бармақты және саусақ ұштарын ұмытпау осы нұсқауларды орындауға көмектеседі.

Сабын мен су қолжетімсіз болса

Қол жуатын жер табылмаса, CDC құрамында кемінде 60 пайыз спирті бар қол антисептигін қолдануды ұсынады. WHO мен ЮНИСЕФ қол көзге көрінерліктей кір болмаған кезде спирт негізіндегі өнімді тиімді балама деп қарастырады. Ал қол анық кір болса, сабынмен және сумен жуған жөн.

Бұл баламаны сабын мен суды әрдайым алмастыратын құрал деп түсінбеу керек. Мәселе — нақты жағдайға сай амал таңдау: су мен сабын болса, қолды жуу; олар қолжетімсіз болып, қол көрінерліктей кір болмаса, спирт негізіндегі өнімді пайдалану.

Әдетті күнделікті тәртіпке енгізу

Сабын қолжуғыштың жанында тұрса, оны іздеп уақыт жоғалтпайсыз. WHO мен ЮНИСЕФ қол жуу орнының қолжетімді әрі қолдануға ыңғайлы болуын, сондай-ақ күнделікті тәртіп пен әлеуметтік ортаның бұл әдетті қолдауын атап көрсетеді. Үйде отбасы мүшелерімен қол жуатын сәттерді келісіп қою немесе қолжуғыш жанына қысқа еске салғыш өлшем ілу осы қағидаларды тұрмыста қолдануға көмектеседі.

Қол жуу туралы ұсынымдар микробтардың таралуын тежеуге арналған, толық қорғанысқа кепіл бермейді. Дәрігерге қатысты жеке сұрақ немесе денсаулық белгісі болса, медициналық маманнан кеңес алыңыз.

Тақырып бойынша оқыңыз

• Таңғы асқа талшық қосу: сұлы, тұтас дәнді нан және жеміс таңдауы
• Ұйқы алдындағы әдеттер: кешкі бір сағатты қалай тыныш өткізуге болады
• Кешкі асқа көкөніс қосудың қарапайым жолдары