Күннен қорғану: ультракүлгін индексі мен SPF құралын дұрыс қолдану

Күннің ыстығы сезілмесе де, ультракүлгін сәуле теріге жетуі мүмкін: бұлтты, салқын күн де одан толық қорғамайды. Күннен қорғану үшін бір ғана кремге сенбей, көлеңке, денені жабатын киім, бас киім және ашық теріге жағылатын құралды бірге қолданған дұрыс.

Күн астында серуендеу, жұмыс істеу немесе сапарға шығу кезінде қорғаныс шараларын алдын ала жоспарлауға болады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) мен АҚШ Ауруларды бақылау және алдын алу орталықтары (CDC) ультракүлгін сәуледен сақтану жөнінде осындай кеңестер береді.

Күннен қорғануды ультракүлгін индексіне қарап жоспарлаңыз

Ультракүлгін индексі, қысқаша UVI, күн сәулесіндегі ультракүлгін сәулелену деңгейін көрсетеді. Көрсеткіш жоғарылаған сайын тері мен көзге зиян келу ықтималдығы артады, ал зиян қысқа уақытта туындауы мүмкін. Сондықтан жергілікті индексті ауа райы қолданбасынан немесе болжам сайтынан тексерген жөн.

ДДҰ және CDC индекс 3 немесе одан жоғары болғанда қорғану шараларын күшейтуді ұсынады. Бұл сан күн астында қауіпсіз жүруге болатын уақытты білдірмейді. Ол даладағы жоспарды құруға көмектесетін көрсеткіш: серуен уақытын, көлеңкеге қолжетімділікті және киімді соған қарай ескеріңіз.

ДДҰ мәліметінше, ультракүлгін сәуле ең күшті болатын уақыт күн талтүстен екі сағат бұрыннан екі сағат кейінге дейін созылуы мүмкін. Күн талтүсі міндетті түрде сағат 12:00 деген сөз емес, ол күннің жергілікті күн уақытындағы ең биік тұсына қатысты. Мүмкін болса, даладағы жұмысты ертерекке немесе кешірекке ауыстырыңыз. Ал уақытты өзгертуге келмесе, көлеңкеде үзіліс жасап, ашық күн астында үздіксіз жүруді қысқартыңыз.

Көлеңке жалғыз өзі толық қорғаныс бермейді

Ағаштың, қолшатырдың немесе қалқаның астында болу сәулеленуді азайтады. Бірақ көлеңке ультракүлгін сәулені түгел тоқтатпайды: шашыраған сәуле де, айналадағы ашық беттен шағылған сәуле де теріге түсуі мүмкін.

Су, құм, қар, бетон және басқа жарық беттер ультракүлгін сәулені шағылыстырады. Сондықтан жағажайда, қарлы жерде немесе бетон ғимараттардың жанында көлеңкеге кіргеннің өзінде киім мен басқа қорғаныс тәсілдерін жалғастырыңыз. Күннің көзі қатты қыздырмаса да, ультракүлгін сәуле жерге жететінін естен шығармаңыз.

Киім, бас киім және көзілдірікті бірге таңдаңыз

Ұзын жеңді жейде мен ұзын шалбар немесе белдемше ашық теріні азайтуға көмектеседі. Тығыз тоқылған мата теріні жақсырақ жабады. Киім су болып қалса, қорғанысы төмендеуі мүмкін: CDC су болған футболка құрғақ футболкадан әлсізірек қорғайтынын ескертеді.

Кең жиекті бас киім бет, құлақ пен желкені көлеңкелейді. Кепка кисеңіз, құлақ пен желкені киіммен жауып немесе сол жерлерге күннен қорғайтын құрал жағыңыз. UVA және UVB сәулелерінен қорғайтын, жан-жағын қалқалайтын көзілдірік те қорғаныс жиынтығына кіреді.

Күннен қорғану тәсілдерін бөлек емес, бірін-бірі толықтыратындай қолданыңыз. Мәселен, көлеңкеге өткенде де ұзын жеңді киім мен бас киімді шешпей, ашық қалған теріге арналған құралды пайдаланыңыз. Су мен құмның жанында сәуле шағылысатынын ескеріп, көлеңкені толық қорғаныс деп қабылдамаңыз.

SPF құралын заттаңбадағы нұсқаумен жағыңыз

ДДҰ және Ұлыбританияның Ұлттық денсаулық сақтау қызметі (NHS) ашық теріге кең спектрлі, SPF 30 немесе одан жоғары құрал қолдануды ұсынады. Кең спектрлі дегеніміз — құралдың UVA және UVB сәулелерінен қорғауға арналғанын білдіреді. SPF көрсеткіші негізінен UVB қорғанысын сипаттайды, сондықтан қаптамадан UVA/UVB немесе кең спектрлі деген белгісін де қараңыз.

Құралды мұрын, құлақ, маңдай, мойын, қолдың сырты және табан сияқты ұмытып кетуге оңай жерлерге біркелкі жағыңыз. Жұқа қабат қорғанысты төмендетуі мүмкін. Қажетті мөлшер дененің ашық қалатын бөлігіне байланысты, сондықтан қаптамадағы қолдану нұсқауын оқып, соған сай жағыңыз.

Құралды далаға шығар алдында жағу жөніндегі ұсыныстар дереккөздерде әртүрлі: ДДҰ 20–30 минут бұрын жағуды, ал NHS күн астында ұзақ болатындарға 30 минут бұрын және шығар алдында жағуды ұсынады. Сондықтан нақты өнімнің заттаңбасында көрсетілген уақытты ұстаныңыз. Қаптамадағы жарамдылық мерзімі мен қолдану шарттарын да тексеріңіз.

Құралды екі сағат сайын және судан кейін жаңартыңыз

ДДҰ мен NHS күннен қорғайтын құралды екі сағат сайын қайта жағуды ұсынады. Суға түскеннен, терлегеннен немесе сүлгімен сүрткеннен кейін де қабатты жаңарту қажет. Қаптамада суға төзімді деп жазылса да, NHS судан шыққан соң қайта жағуға кеңес береді.

Күннен қорғайтын құрал сәулені толық бөгемейді және киім мен көлеңкенің орнына жүрмейді. Оны күн астында әдеттегіден ұзақ жүруге себеп ретінде пайдаланбаңыз. Алдын ала индекс пен күннің ең күшті уақытын қарап, киім мен көлеңкені жоспарлап, ашық теріге жағатын құралды заттаңба бойынша қолданыңыз.

Қатты күлдіреуік, айқын ісіну немесе өзін жайсыз сезіну байқалса, медициналық көмекке жүгініңіз. Жаңа пайда болған немесе өзгерген меңді дәрігерге көрсеткен жөн.

Тақырып бойынша оқыңыз

• Уайымды жазу ұйқыға көмектесе ме: кешкі жоспарды қалай құруға болады
• Баспалдақпен көтерілу: күнделікті қозғалысты қалай арттыруға болады
• Қыста үйді қалай желдету керек: суықта қауіпсіз ауа алмасу