Піскен тағамды сақтау: қалдық асты қауіпсіз ұстаудың жолдары

Кешкі астан қалған тамақты үстел үстінде суығанша күту қауіпсіздікке кепіл болмайды. Піскен тағамды сақтау үшін негізгі ереже қарапайым: тез бұзылатын асты пісіргеннен кейін немесе ыстық күйде ұстайтын құрылғыдан алған соң екі сағат ішінде тоңазытқышқа қою керек. Бұл тәртіп тағамда ауру тудыруы мүмкін бактериялардың көбею қаупін азайтуға көмектеседі.

Піскен тағамды екі сағат ішінде тоңазытқышқа салыңыз

АҚШ-тың Ауруларды бақылау және алдын алу орталықтары (CDC) мен Ауыл шаруашылығы министрлігінің Азық-түлік қауіпсіздігі және инспекция қызметі (USDA FSIS) тез бұзылатын тағамды бөлме температурасында ұзақ ұстамауға кеңес береді. Бұл топқа ет, теңіз өнімдері, сүт өнімдері, кесілген жеміс, піскен көкөніс және қалған дайын ас жатады.

Ауа температурасы 32°C-тан жоғары болса, тағамды тоңазытқышқа қою мерзімі бір сағатқа дейін қысқарады. Мысалы, ыстық көлікте немесе даладағы дастарқанда тұрған асты екі сағат күтіп қоюға болмайды. Уақыт тағамның толық суығанын күтуді білдірмейді.

Піскен тағам 4–60°C аралығында тұрса, ауру тудыруы мүмкін бактериялар тез көбейе алады. Сондықтан шағын үлестегі ыстық асты тікелей тоңазытқышқа қоюға болады. Үлкен қазанға құйылған сорпа немесе тұтас ет кесегі баяу суитындықтан, оларды алдын ала бөліп алған дұрыс.

Үлкен порцияны таяз ыдыстарға бөліңіз

Үлкен мөлшердегі тағамды таза, таяз ыдыстарға шағын үлеспен салыңыз. Тұтас етті кішірек бөліктерге кесіңіз. Мұндайда тағамның жылуы тезірек тарайды, ал тоңазытқышта салқындауы жеңілдейді.

Қажет болса, ыдысты мұздай немесе суық су құйылған үлкендеу ыдысқа қойып, тағамды жылдам салқындатуға болады. Бірақ осы қадамды жасап жүріп ас үй үстелінде ұзақ қалдырмаңыз. Әбден суығанын күту міндетті емес: уақыт шегінен асырмай тоңазытқышқа қою маңызды.

Сақтар алдында ыдыстың қақпағын жабыңыз немесе тағамды ауа кірмейтіндей ораңыз. Тоңазытқыш температурасы 4°C-тан, ал мұздатқыш температурасы −18°C-тан жоғары болмауы керек. Егер температураны реттеу мүмкіндігі болса, осы шектерді бағдар етіңіз.

Қалдық астың сақтау мерзімі елге қарай өзгереді

АҚШ-тағы CDC пен USDA тоңазытқышта тұрған қалдық асты 3–4 күн ішінде пайдалануды немесе мұздатуды ұсынады. Ал Ұлыбританияның Азық-түлік стандарттары агенттігі (FSA) жалпы қалдық асты 48 сағат ішінде жеуге немесе мұздатуға кеңес береді. Бұл — елдердегі ресми ұсынымдар бірдей емес деген сөз.

Сондықтан 3–4 күнді барлық жерде қолданылатын ортақ мерзім деп қабылдамаған жөн. Өзіңіз тұратын жердегі санитариялық нұсқаулықты ұстаныңыз. Қалдық тағамды бірден жемейтін болсаңыз, мұздату мерзімді ұзартудың орнына қауіпсіз сақтау тәсілі бола алады.

Күрішке қатысты тәртіп қысқарақ. FSA пісірілген күрішті мүмкіндігінше тез, өз кеңесінде бір сағат ішінде суытып, тоңазытқышқа салуды ұсынады. Оны 24 сағат ішінде пайдаланып, бір реттен артық қайта қыздырмаған жөн.

Мұның себебі — пісірілмеген күріште кездесетін Bacillus cereus бактериясының споралары пісіруден аман қалуы мүмкін. Күріш бөлме температурасында ұзақ жатса, бактерия көбейіп, уыт түзуі ықтимал. Кейін қыздыру тағамның бұрынғыдай қауіпсіз болатынына кепіл бермейді.

Қалдық асты біркелкі ыстық болғанша қыздырыңыз

АҚШ нұсқаулығы бойынша, қайта қыздырылған тағамның ішкі температурасы кемінде 74°C (165°F) болуы керек. Мұны тағамдық термометрмен тексерген дұрыс. Сорпа, тұздық пен қою тұздықты қайнағанша қыздыру ұсынылады.

Микротолқынды пеш тағамның бәрін бірдей қыздырмауы мүмкін. Сырты ыстық көрінгенімен, ортасында салқын жер қалуы ықтимал. Қыздырғанда ыдысты жауып, тағамды араластырыңыз немесе айналдырыңыз. Температурасын бірнеше жерінен өлшеп тексеріңіз.

FSA дұрыс пісіріліп, екі сағат ішінде тоңазытқышқа қойылған қалдық асты суық күйінде жеуге болатынын айтады. Міндетті түрде қыздырудың қажеті жоқ. Ал қыздырсаңыз, тағамның түгелдей буы бұрқырап ыстық болғанына көз жеткізіп, қайта-қайта қыздырмаңыз.

Сақтау мен жібітуді алдын ала жоспарлаңыз

Ас ішіп болған соң қалдықты таза, таяз ыдыстарға бөліңіз. Піскен уақыттан бастап екі сағатты, ал ауа 32°C-тан жоғары болса бір сағатты есептеңіз. Ыдысқа сақтаған күнін жазып қойсаңыз, қанша уақыт өткенін бақылау оңайырақ. Жергілікті нұсқаулықтағы мерзімде жемесеңіз, тағамды мұздатыңыз.

Мұздатылған асты үстел үстінде жібітпеңіз. CDC қауіпсіз тәсіл ретінде тоңазытқышта, суық суда немесе микротолқынды пеште жібітуді атайды. Тағамның қалай сақталғаны немесе қанша тұрғаны белгісіз болса, дәмін татып тексермеңіз: бөлме температурасында тым ұзақ қалған асты тастаған дұрыс.

Тақырып бойынша оқыңыз

• Апталық ас мәзірін жоспарлау: азықты ысырап етпей сатып алудың жолы
• Үйде тепе-теңдік жаттығуларын қауіпсіз орындаудың жолдары
• Ұйқыға қолайлы жатын бөлме: жарық, шу мен температураны реттеу