Өтірік ертек (2-бөлім)

Бір мырс етті мұртынан,
«Құтырған құл!..» – деп қойды.
Сөйтіп, мысық қылғыды,
Қылғыды да қалғыды,

Пысылдады, кекірді.
Қалғып кетті қорылдап,
Баспалатты мырылдап
«Шүкір, шүкір, шүкір-ді».

Солай ұйықтап түн өтті,
Түн де өтті, күн де өтті,
Тышқан бойға тарады.
Тамақ керек тағы да,

Не кез келер бағына?..
Мысық жалт-жұлт қарады.
Мұртты тілмен жалап қап,
Алақтады, жалақтап,

Татарға түк көрінбей.
Сілекейін жұтыпты,
Тышқан заты жытыпты,
Ешбір тықыр білінбей.

Жердің бетін түн басты,
Мысық оймен мұңдасты...
Күлді, ойланды күбірлеп:
«Қой, бұл істі тастайын,

Мен бір істі бастайын,
Тек таң атсын сібірлеп».
Сібірледі күміс таң,
Жетті мысық жалма-жан,

Тартты тура мешітке.
Кірді жымып үндемей,
Мінді ақырын мінбеге,
Кірісті бір кәсіпке.

Мырылдады азандай,
Сәлде салды қазандай,
Тасбиқ алды қолына.
Тап сопыдай сүмиді,

Тап молдадай мүлиді,
Кірді тәубе жолына.
Кіргені оның қалайша?
Кіргені оның былайша:

Қазан сәлде қаңқиды.
Таңырай мұрты таңқиды,
Қос құлағы салпиды,
Бір момын боп маңқиды.

Бір күрсінді, бүйдейді:
«Күй, күй, жаным, күй!– дейді,–
Асты бастан күнәйім.
Қалай сабыр қылайын?!

Мейірімі мол Құдайым,
Бір өзіңе жылайын!..
Не қылғаным, Жасаған,
Талай тышқанды асағам,

Сенен қалай жасырам?!
Мейіріміңді түсір деп,
Күнәйімді кешір деп,
Дәрғаһыңа бас ұрам.

Мейірімі мол Тәңірі ие,
Мынау мешіт үйінде
Ант ішемін атыңмен:
Тіпті арамдық етпен деп,

Тұмсығына шертпен деп
Енді тышқан затының!
Сүттей аппақ ниетпен
Бір өзіңе ант берем:

Енді өмірімде ет жемен!
Ұшыраса аш тышқан,
Тәжірибесіз жас тышқан,
Етімнен кесіп ет берем».

Осылайша сұм мысық
Көзді қойып бір қысып,
Күңірентті үйді сөзімен.
Бар көңілі бағанда,

Қарап қояд бағанға
Құйрығымен көзінің.
Қарамайды-ау бағанға,
Қарап отыр тағамға,

Тағамымыз – бір тышқан:
Құжырайып, құнтиып,
Тыңдап отыр жылтиып
Сүлік құйрық сұр тышқан.

Көріп мысық сәлдесін,
Естіп антын-тәубесін,
Ұйып мысық – молдаға,
Қос құлағы ербиіп,

Қос танауы делдиіп,
Тартты тышқан ордаға.
Келді де айтты: «Осылай,
Осылай да осылай.

«Тәңірі, күнәм!» ауыр деп
Мысық зарлап жас төкті,
Бізге тимеске ант етті,–
Тышқан маған бауыр деп».

Орда тышқан үрпиді,
Бәрінің көзі жыртиды,
Ә дегенде таң болды.
Ұзамады, мәз-мейрам,

Бастады у-шу той, мейрам,
Үйдің іші даң болды.
Отағасы, балақай –
Бәрі де айғай, алақай,

Бәрі ордаға ағылды.
Шәрбат, шарап, бал, сыра,
Сырнай, керней, домбыра,
Дабыл даң-дұң қағылды.

Гүжілдеді қобызы,
Безілдеді сыбызғы,
Бұрқылдады қорқоры.
Үзім, алма алқызыл,

Өрік, анар қан қызыл,
Шаптал, інжір, алқоры.
Соныменен, сөз қысқа,
Опыр-опыр топ тышқан

Ию-қию тойда отыр.
Жалғыз-ақ бір қария,
Өзінше ойы дария,
Тойда отырып ойда отыр.

Қария айтты: «Әлеумет,
Құтты болсын қаниет!»
(Күңгірт көзін көтерді).
«Соныкі сұмдық болмасын!..

Сол сұм алдап ұрмасын!..
Малданбалық бекерді».
Арақ ішкен өңшең мас,
Есі шала өңшең жас,

Дүрсе қоя берісті:
«Көр көрінед көзіңе,
Өз ақылың – өзіңе!
Сен бүйдеме игі істі.

Кері тартпа кәрісің,
Етек басу – бар ісің,
Қой сөзіңді, оттамай!
Құй шарапты көпіртіп!

Бас сырнайды, лепіртіп!
Тарт, күрілдет, тоқтама!»
Ойшыл қария жүдеді,
Шиқыл-қиқыл үдеді,

Ию-қию бар халық.
«Мысық күнәсі ауыр ғой,
Бүгін бізге бауыр ғой,
Оған тарту тарталық!» –

Деді еліріп бір тышқан,
Сүлік құйрық сұр тышқан.
Қабылдды қалың жұрт.
«Пәле!» – десті, елірді,

Сағым ішіп семірді
Сыры ежелден мәлім жұрт.
Соныменен сөз бітіп,
Сөз біткенде, тез бітіп,

Кеңес тынды, тарады.
Енді елшілер кешікпей,
Тартты тура мешітке
Алып тарту-таралғы.

Кірді елшілер мешітке,
Сұмдық болар десіп пе?!
Ентелесті молдаға.
Көзді жұмып сұр мысық,

Оң жақ көзін бір қысып,
Басты «Алла! Аллаға».
Топ-топ болып тұр елші,
Сөз бастады бір елші:

«Тақсыр, мұнда келіпсіз.
«Еткен күнәм ауыр,– деп,–
Тышқан маған бауыр»,– деп,
Антпен уәде беріпсіз.

Қуанып соған, қылдық той,
Өзіңізге мәлім ғой
Бейбақ біздің халіміз.
Сізге әкелген тарту бар,

Асымызды, алдияр,
Көптей көріп алыңыз.
Оныңыз рас: күнә ауыр,
Енді бізбен сіз бауыр.

Тарту – достық белгісі.
Міне алма алқызыл,
Үзім, анар қан қызыл»,–
Келді мысық күлкісі.

Бір мырс етті мұртынан,
Сілекей шұбырды ұртынан,
Көзін қызыл қан жапты.
Бір «ап» деді, тап берді,

Тап бергенде, шап берді,
Топыр қылды жан-жақты.
Алла қалды адыра,
Сәлде қалды адыра,

Ұшты тәубе тәсбімен.
Көмді тырнақ мырылдап,
Қанды жұтты қырылдап,
Топ тышқанды қылды жем.

Елші түгел тұтылды,
Екі-ақ тышқан құтылды,
Зытты екеуі жорғалап.
Тек шықпаған жанымен,