Түбектің Маманға айтқаны және Толғамбаймен қағысуы

Қалқабайдың баласы – батыр Маман!
Көрмегелі көп болды. Жүрсің бе аман?
Келгеніңді сыртыңнан естіген соң,
Амандаса бұл үйге келдім саған.

Қалқабайдың баласы – Маман құтым!
Қалқабайдан тараған қанша түтін?
Амандаса алдыңа ағаң келді,
Қазықұрттай айналған балқы, құтым.

Қалқабайдың баласы Маманым-ай,
Жаяу жүрсе, ауырар табаным-ай.
Құлдан айғыр болғанда, күңнен байтал,
Осындаймен өткізген заманым-ай.

Дəулетіңнен келіп ем сый алғалы,
Ат жетектеп, қолыма түйе алғалы.
Сізге сыяр ағаңның келген жолы,
Мен халықтан отырмын ұялғалы.

Əлқисса, Маман қасындағы баласы Тұрысбекке қарап:
«Ақша бер Түбекке», – деген. Сонда Тұрысбек он бес сом
ақша тастайды алдына Түбектің. Түбек мұны алмай жəне
тоқтамай өлең айта бастады:

Айтып жүрген өлеңді мен баяғы,
Жылқы ішінде тұрмайды кей саяғы.
Өз қолыңнан бермесең, мен алмаймын,
Сізге сыяр ағаңның бата аяғы.

Түннің жарым болғаны таңға жаман,
Еттің жаман болғаны аңға жаман.
Өз қолыңнан бер-дағы, разы қыл,
Бала билеп кеткені заңға жаман.

Құдай мені жаратты бақты қылмай,
Мал бермеске, Маманжан, сақтығың-ай.
Мұндайыңа көзімді салмаушы едім,
Бура шөккен түйенің атығындай.

Өзіндей сөз айтамын ескі құтқа,
Ой Найман, Орта жүзге болдың тұтқа.
Аузыңнан шыққан сөзің ем болады,
Жетсін бе бұдан артық қолың бұлтқа?

Маман бұған қалтасынан алып, елу сом тастады. Түбек
мұны алып, разы болып, шетте отырған Толғамбайға қа-
раса, қолында домбырасы, өзін қызыл сырмен сырлаған,
үкі таққан. Мұны көріп, Толғамбайға Түбектің айтқаны:

Түбек:
Домбырасы Толғанжан қызыл екен,
Сырлап қойған, мойыны ұзын екен.
Боталаған түйедей үкі тағып,

Əлпештеген біреудің қызы ма екен?
Тақат, Торпақ – азғантай екі тайпы,
Хас кедейдің маңдайы болар тайқы.
Домбыраға Толғанжан сыр жалатқан,

Шілменді орыстың басы қайқы.
Келдім мұнда Құдайдың бұйрығындай,
Мен де көрдім, Толғамбай, жүйрігіңді-ай.
Тақат, Торпақ қосылса, бір-ақ уыс,

Қара тоқал ешкінің құйрығындай.
Əлқисса, енді Маман мынау сөзді естігенде: «Толғанжан,
не қып отырсың? Даусыңды шығар», – дегенде, Толғамбай
түзеліп отырып, малдасын құрып, домбырасының құлағын

бұрап алып, айтысқаны мынау екен:
Толғамбай:
Не болды, Түбек, саған ел пəлектеп?
Білемін арғы атаңды-ай Байкөжек деп.

Ой Найман, Орта жүзді араладың,
Еш адам озған емес баса-көктеп.
Орысты, көп болсаң да, қырғаның жоқ,
Нəпсіңді, қартайсаң да, тыйғаның жоқ.

Жетпістің жетеуінде өлең айтып,
Құдайдың сен сағиты, иманың жоқ.
Бірталай Тақат, Торпақ ел емес пе?
Дария шалқып жатқан көл емес пе?

Білмейсің ел шаршысын, қартайған соң,
Тоғызы Тоқмамбеттің мен емес пе?
Басыңа екі қатын жады қылған,
Боз азбан алжып жүрген сен емеспін.