Жылдық шығындарға ақша жинау: айлық жарнаны қалай есептеу керек

Мерекелік сыйлыққа, мектепке керек-жараққа немесе көлікті жоспарлы күтуге ақша бір айда көбірек қажет болуы мүмкін. Жылдық шығындарға ақша жинау осы төлемдерді алдын ала жоспарлап, ақшасын керек айға дейін біртіндеп бөлуге көмектеседі. Негізгі есеп қарапайым: жылдық соманы 12-ге бөлуге болады, бірақ төлем ертерек болса, жинауға қалған ай санын ескеру қажет.

Сирек төлемдерді айлық бюджетке енгізіңіз

Ай сайынғы бюджетте күнделікті төлемдер көзге бірден түседі, ал жылына бір не бірнеше рет келетіндері назардан тыс қалуы мүмкін. Мұндай шығындарға мереке, туған күн, маусымдық киім, сақтандыру, мектепке керек-жарақ, оқу маусымына қажет заттар, демалыс, көлік күтімі, жөндеу немесе үй жабдығын ауыстыру кіруі ықтимал.

АҚШ-тың Тұтынушылардың қаржылық қорғау бюросы (Consumer Financial Protection Bureau, CFPB) бірнеше айдың қаржы тарихын қарап, сирек кездесетін шығындарды жоспарға қосуды ұсынады. Себебі мұндай төлем күнтізбеде сирек кездескенімен, алдын ала белгілі болуы мүмкін. Оны айлық жоспарға қоспасаңыз, төлем келгенде бюджеттегі нақты бос ақшаны қайта бағалауға тура келеді.

Юта штаты университетінің кеңейту қызметі (Utah State University Extension, USU Extension) 12 айлық күнтізбе-кесте құрып, әр шығынның сомасы мен төленетін уақытын белгілеуді ұсынады. Кесте шығынның атауын ғана емес, ақшаның қай айда қажет болатынын да көрсетеді. Бірнеше шығынның сол айға арналған жарнасын қоссаңыз, жинаққа қанша бөлу керегін көресіз.

Жылдық шығындарға ақша жинауды өткен жылғы жазбадан бастаңыз

Тізімді жасамас бұрын банк үзінділері мен төлем картасының жазбаларын қарап шығыңыз. АҚШ-тың Тұтынушылардың қаржылық қорғау бюросы бірнеше айдың қаржы тарихын, түбіртектерді немесе өзіңіз жүргізген шығын есебін тексеріп, нақты төлемдерді тіркеуді ұсынады. Өткен жылғы жазбалар ұмыт қалған төлемдерді табуға көмектеседі.

Қаржы тарихынан бөлек, күнтізбедегі алдағы шараларды және үйдегі жоспарлы қажеттіліктерді қараңыз. Көлікке жоспарлы қызмет көрсету, жабдықтардың күйі, оқу маусымына дайындық секілді жайттар алдағы шығындарды еске түсіруі мүмкін. Сомасы әзірге анық болмаса, тізімде оны болжам деп белгілеңіз; кейін нақты ақпаратқа қарай түзете аласыз.

1. Шығындарды жинаңыз. Өткен жылғы банк және карта жазбаларын, түбіртектерді, күнтізбені қарап, ай сайын қайталанбаған төлемдерді белгілеңіз.
2. Әр шығынға мерзім қойыңыз. Атауын, болжамды сомасын және қаражат қажет болатын айды жазыңыз. Мереке, туған күн, мектепке керек-жарақ, сақтандыру, жөндеу мен демалысты жеке жолдарға енгізуге болады.
3. Жалпы соманы есептеңіз. Жыл ішінде жоспарланған төлемдердің сомасын қосып, жинауды қанша ай бұрын бастайтыныңызды анықтаңыз.
4. Айлық жарнаны бюджетке енгізіңіз. Әр айда жинауға бөлінетін соманы белгілеп, нақты қалған ақшамен салыстырыңыз. Шығын немесе жоспар өзгерсе, есепті жаңартыңыз.

Айлық жарнаны төлем мерзіміне қарай есептеңіз

Егер жылдық соманы жыл бойы біркелкі жинасаңыз, оны 12-ге бөлу бастапқы есеп болады. Мысалы, бірнеше төлем әр айда керек болса, әрқайсысына арналған айлық жарнаны бөлек есептеп, сол айға тиесілі сомаларды қосыңыз. Бір айда бірнеше шығын жақындаса, оған қажет жинақ басқа айлардан жоғары болуы мүмкін.

Есептеу мысалы: мерекеге 120 000 теңге, маусымдық киімге 90 000 теңге, жоспарлы көлік күтіміне 60 000 теңге және үй жабдығын ауыстыруға 90 000 теңге бөлінеді делік. Жылдық жиынтық — 360 000 теңге. Оны 12 айға бөлгенде, ай сайын 30 000 теңге жинау қажет. Бұл — тек арифметикалық үлгі; өз жоспарыңызда отбасыңызға қатысты сомалар мен мерзімдерді қолданыңыз.

Төлемге дейін толық жыл қалмаса, жылдық соманы 12-ге бөлу жеткіліксіз болуы мүмкін. Мысалы, 120 000 теңге төрт айдан кейін керек болса, жинаққа үлгеру үшін төрт ай бойы ай сайын 30 000 теңге бөлу қажет. Демек, есептеуде шығынның жалпы сомасымен бірге ақша керек болатын айды да ескеру керек.

Жоспарды нақты қалдықпен тексеріп отырыңыз

Кестедегі есеп ай соңында қалатын ақшаға сәйкес келе ме? CFPB жоспарланған бос қалдық нақты ай сайын қалатын сомамен үйлеспесе, шығын жазбаларын қайта тексеріп, сандарды түзетуді ұсынады. Жоспарға енгізілмеген төлем байқалса, оны қосып, жарнаны қайта есептеңіз. Өткен жылғы соманы сол күйінде көшіру міндетті емес: төлейтін сома не отбасының жоспары өзгерсе, болжамды жаңарту керек.

Жиі кездесетін қателіктің бірі — барлық шығынды 12-ге бөліп, төлемнің ерте келетінін елемеу. Ақша жинауға ай аз қалса, ай сайынғы жарна жоғары болуы мүмкін. Тағы бір қате — мереке, маусымдық шығын немесе жөндеуді жылдық бюджеттен алып тастау. Кестеде олардың айы мен шамаланған сомасы тұрса, айлық қажеттілікті алдын ала байқау оңайырақ.

Бұл тәсіл жыл сайын күтілетін шығындарға арналған. Күтпеген жағдайдың құнын немесе барлық отбасыға бірдей жарайтын міндетті жинақ мөлшерін бұл есеп анықтамайды. Сондықтан тізімді өзіңіздің жоспарлы төлемдеріңізге бейімдеп, сомалар мен мерзімдерді кезең-кезеңімен тексеріңіз.

Алдағы 12 айдың күнтізбесін толтырыңыз

Бастау үшін алдағы 12 айдағы белгілі төлемдерді бір жерге жазыңыз: атауы, сомасы және ақшасы қажет болатын айы. Жыл бойы жинайтын болсаңыз, жалпы соманы 12-ге бөліңіз; төлем ертерек болса, жинайтын нақты ай санына бөліңіз. Айлық жарнаны бюджетке енгізіп, шығын деректері мен нақты қалдық сәйкес келмеген сайын жоспарды түзетіңіз.

Тақырып бойынша оқыңыз

• Шағын істің бастапқы шығынын есептеу: үйден бастау жолы
• Өнімнің ең төменгі сату бағасын есептеу: шығынды қалай бөлу керек
• Ақылы жазылымды тоқтату: артық төлемді қалай анықтауға болады