Мазмұнға өту
Мақала жариялау
Bilimger Journal №6 / 2026 шығарылымына мақала қабылдануда·QR-кодты сертификат Журнал №6 мақала қабылдануда·7 орын қалды 7 орын қалды Жариялау

: «» · ₸

2 мин оқу 72 оқылым

Автор: Дулат Әлфарабиұлы Садуахас
Жетекші: Кантарбаева Жанна Уринбасаровна

Қазақстандағы зайырлы мемлекет моделі: дінтанушы көзімен
Қазақстан тəуелсіздігін жариялаған сəттен бастап өзін зайырлы мемлекет ретінде
бекітті. Бұл – Конституцияда жазылған басты қағидаттардың бірі. Бірақ зайырлылық
дегеніміз не? Оның дінмен байланысы қандай? Қарапайым адамдар жиі шатастырып
жататын бұл ұғымға дінтанушы көзімен қарап көрейік.
Зайырлы мемлекет – діннен тыс мемлекет дегенді білдірмейді. Бұл – мемлекет пен
діннің өзара дербестігін, яғни ешбір діннің мемлекеттен артықшылыққа ие еместігін
білдіретін ұстаным. Қазақстанда барлық діндер тең, заң алдында бəрі бірдей. Мұны
зайырлылықтың негізгі принципі деп түсінуіміз керек.
Қазақстандағы зайырлы модельдің ерекшелігі – ол тек құқықтық формализм ғана емес,
мəдени дəстүрлер мен тарихи сабақтастықпен тығыз байланысқан. Қазақ халқының
тарихында ислам діні маңызды рөл атқарғанымен, ол əрқашан төзімділікпен, өзге
сенімдерге құрметпен қабаттаса өмір сүрген. Бүгінгі таңда да елімізде ислам,
православие, католицизм, протестантизм, буддизм, иудаизм секілді діндер бейбіт қатар
өмір сүріп жатыр.
Дінтанушы ретінде айтарым: зайырлылық Қазақстанда дінсіздік немесе атеизмді
білдірмейді. Керісінше, ол азаматтардың діни сенім бостандығын, ар-ождан еркіндігін
қамтамасыз ететін құқықтық негіз болып табылады. Əркімнің шіркеуге, мешітке баруға
немесе бармауға, қандай дінді ұстануға немесе мүлде ұстанбауға құқығы бар.
Қазіргі əлемде діни радикализм, экстремизм секілді қауіптер артқан шақта зайырлы
модельдің рөлі ерекше. Ол – қоғамдағы тұрақтылықтың, ұлтаралық жəне дінаралық
келісімнің кепілі. Бірақ бұл модельдің сəтті жұмыс істеуі үшін тек заң ғана емес,
азаматтардың санасы, білім деңгейі, діни сауаттылығы маңызды. Сондықтан
дінтанушылардың, ғалымдардың, ұстаздардың, журналистердің міндеті – қоғамға
зайырлылықтың мағынасын дұрыс түсіндіру, діни мəдениетті қалыптастыру.
Қазақстан зайырлылықтың өзіндік үлгісін қалыптастыра алды. Ол Батыстың немесе
Шығыстың үлгісін жай ғана көшіру емес, өзіміздің тарихи, мəдени, əлеуметтік
ерекшеліктерімізге сүйенген ұлттық модель. Бұл – еліміздің басты жетістіктерінің
бірі деп санаймын.
Ғылыми жетекшісі:
Ж. У. Кантарбаева, филос.ғ.к., Дінтану жəне мəдениеттану кафедрасының доценті
Мақала авторы:
Д. Ə. Садуахас, Дінтану жəне мəдениеттану кафедрасы, 1-курс студенті

Соңғы жаңарту: 1 желтоқсан 2025, 11:03

Авторы
Садуахас Дулат Әлфарабиұлы
Жетекшісі
Кантарбаева Жанна Уринбасаровна

Материал пайдалы болды ма? Бөлісіңіз

WhatsApp Telegram

Мақала құжаттары

Мақаланың жарияланғаны туралы анықтама (PDF)

Пікірлер

Пікір қалдыру үшін аккаунтқа кіріңіз

Әзірге пікір жоқ — алғашқы болыңыз.

Авторларға

Сіз де өз мақалаңызбен бөлісіңіз

Мақалаңызды жариялап, сертификат пен журналды бірден алыңыз. Жарияланым Google мен Yandex-те табылады.

  • Сертификат (QR-коды бар)
  • Google, Yandex жүйелерінде шығады
  • Журналға шығады (онлайн)
  • Анықтама, журнал
  • Жеке кабинетте құжаттар сақталады
  • Мақалаға тұрақты сілтеме

2015 жылдан бері · ресми тіркелген журнал

Мақала жариялау

Осы тақырыптағы материалдар

Университет

Әдебиеттер тізімін ГОСТ бойынша рәсімдеу: 20 дайын үлгі

Әдебиеттер тізіміндегі қате бірден көзге түседі: қиғаш сызық жоқ, бет аралығы түсіп қалған, сайттың қаралған күні жазылмаған. ГОСТ 7.1–2003 мен ГОСТ 7.0.5–2008 талаптарын, мәтіндегі сілтемені, тізімді реттеу тәсілдерін және 20 дайын үлгіні бір жерге жинадық.

Bilimger Media 13 мин
Университет

ӘОЖ коды (УДК): не үшін керек және мақалаға қалай анықталады

ӘОЖ коды мақаланың ең бірінші жолында тұрады, бірақ студенттер оны жиі қате таңдайды. Жүйенің құрылымын, көмекші белгілерді, жиі пәндерге үлгі кодтарды, МРНТИ-ден айырмасын және кодты өз мақалаңызға анықтаудың 6 қадамын түсіндіреміз.

Bilimger Media 10 мин
Университет

Магистрант жарияланым талаптары: қанша мақала, қайда және қашан

Магистрантқа қанша мақала керек, қай басылым есептеледі, қашан жариялау керек? Талапты ЖОО ережесі, кафедра және ғылыми жетекші анықтайды. Нұсқаулықта жарияланым түрлері, екі жылдық жоспар, ресми тізім үлгісі және кафедраға қоятын сұрақтар бар.

Bilimger Media 10 мин
Университет

Аннотация үлгісі: қазақ, орыс, ағылшын тілінде қалай жазылады

Ғылыми мақала мен дипломдық жұмысқа аннотация жазудың толық нұсқаулығы: бес бөліктен тұратын құрылым, көлемі, кілт сөздер, бір мақалаға қазақ, орыс, ағылшын тіліндегі дайын үлгі, сөйлем клишелері және машиналық аударманың жиі қателері.

Bilimger Media 12 мин