Мазмұнға өту
Мақала жариялау
Bilimger Journal №5 / 2026 шығарылымына мақала қабылдануда·QR-кодты сертификат Журнал №5 мақала қабылдануда·4 орын қалды 4 орын қалды Жариялау

: «» · ₸

Мақалаңызды журналға дайындаңыз: 3 тілде аннотация, ӘОЖ коды және ГОСТ бойынша әдебиеттер — Word файлмен. Рәсімдеу
Bilimger Media
10 мин оқу 0 оқылым

ӘОЖ коды — ғылыми мақаланың ең бірінші жолында тұратын 37.016:51 немесе 811.512.122 сияқты сандар тізбегі. Студенттердің көбі оны мақаланы журналға жіберер алдында ғана еске алады: не редакция «ӘОЖ коды көрсетілмеген» деп қайтарады, не кафедрадағы үлгіден көшірілген код мақаланың мазмұнына мүлде сай келмей шығады.

Төменде ӘОЖ жүйесінің қалай құрылғанын, кодтағы әр цифр мен белгінің нені білдіретінін және өз мақалаңызға кодты қадам-қадаммен қалай таңдайтыныңызды түсіндіреміз. Жиі пәндерге арналған үлгі кодтар кестесі, ӘОЖ мен МРНТИ-дің айырмасы және студенттер жиі жіберетін қателер де осында.

ӘОЖ деген не және ол не үшін керек

ӘОЖ — әмбебап ондық жіктеу. Орыс тілінде ол УДК (универсальная десятичная классификация), ағылшын тілінде UDC (Universal Decimal Classification) деп аталады. Бұл бір жүйенің үш атауы: орысша мақалада «УДК», ағылшынша мақалада «UDC» деп жазылады, ал кодтың өзі өзгермейді.

Жүйені XIX ғасырдың соңында бельгиялық Поль Отле мен Анри Лафонтен американдық Мелвил Дьюидің ондық жіктеуі негізінде жасай бастаған. Қазір ӘОЖ-ді халықаралық консорциум жүргізеді, кестелер жүйелі түрде толықтырылып отырады. Кітапханалар кітаптар мен мақалаларды осы жүйе бойынша пәнге қарай жіктейді, ал ТМД елдеріндегі, соның ішінде Қазақстандағы ғылыми журналдардың көбі мақалаға ӘОЖ кодын қоюды талап етеді.

Код мақалаға не береді:

  • Мақаланың қай ғылым саласына жататынын бір қарағанда көрсетеді. Редактор мен кітапханашы оны толық оқымай-ақ тиісті бөлімге жатқызады.
  • Тілге тәуелді емес. Қазақша, орысша, ағылшынша жазылған бір тақырыптағы мақалалар бір кодпен жүйеленеді.
  • Кітапхана каталогтары мен ғылыми дерекқорларда тақырыптас жұмыстарды бірге табуға көмектеседі.
  • Журнал талабын жабады. Көп басылымда ӘОЖ коды жоқ мақала техникалық тексеруден өтпейді.

Мақалада ӘОЖ коды қай жерде тұрады

Әдетте ӘОЖ коды мақаланың ең бірінші жолына, атау мен авторлардың аты-жөнінен бұрын жазылады. Көп журналда ол сол жақ жоғарғы бұрышта тұрады, кейбірінде ортаға не оң жаққа қойылады — бұл нақты журналдың рәсімдеу талабына байланысты. Журнал МРНТИ кодын да сұраса, ол ӘОЖ-дің астына бөлек жолмен жазылады.

Үлгі: мақаланың басы

ӘОЖ 37.016:51

А.Б. Сәрсенова

ЖОО атауы, Шымкент қ., Қазақстан

5-СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНА ЖАЙ БӨЛШЕКТЕРДІ ДИДАКТИКАЛЫҚ ОЙЫН АРҚЫЛЫ ОҚЫТУ

Аңдатпа. Мақалада 5-сынып оқушыларына жай бөлшектерді оқытуда дидактикалық ойындарды қолдану тәсілдері қарастырылады...

Кілт сөздер: жай бөлшектер, дидактикалық ойын, математиканы оқыту әдістемесі, 5-сынып.

Орыс тіліндегі нұсқада бұл жол «УДК 37.016:51», ағылшынша нұсқада «UDC 37.016:51» болып жазылады. Аббревиатура мен кодтың арасына бір бос орын қойылады, ал кодтың ішінде бос орын болмайды.

Дипломдық жұмыс пен магистрлік диссертацияның титул бетіне ӘОЖ қою талабы ЖОО-ға қарай әртүрлі: бір жерде міндетті, бір жерде мүлде сұралмайды. Мұны өз кафедраңыздың әдістемелік нұсқаулығынан нақтылаңыз.

Мақаланы рәсімдеу

Мақаланың басын бір жерде дайындаңыз

«Мақаланы рәсімдеу» қызметіне мәтінді жүктесеңіз, ұсынылатын ӘОЖ кодымен бірге қазақ, орыс, ағылшын тілдеріндегі аңдатпа мен кілт сөздерді, атаудың үш тілдегі аудармасын және ГОСТ бойынша түзетілген әдебиеттер тізімін аласыз. Тіркелудің қажеті жоқ.

Мақаланы рәсімдеу

ӘОЖ құрылымы: 10 негізгі класс

ӘОЖ-де барлық білім салалары 10 негізгі класқа бөлінген, әр класс 0-ден 9-ға дейінгі бір цифрмен белгіленеді. Жүйенің «ондық» аталуы да осыдан: әр класс ондаған тармаққа, ал әр тармақ одан әрі ұсақ бөлімдерге бөлінеді.

КлассМазмұны
0Ғылым және білім. Ұйымдастыру. Информатика. Ақпарат. Құжаттама. Кітапхана ісі. Мекемелер. Басылымдар
1Философия. Психология
2Дін. Теология
3Қоғамдық ғылымдар (экономика, құқық, саясат, білім беру т.б.)
4Бос класс, қазір қолданылмайды
5Математика. Жаратылыстану ғылымдары
6Қолданбалы ғылымдар. Медицина. Техника
7Өнер. Ойын-сауық. Спорт
8Тіл. Тіл білімі. Әдебиет
9География. Өмірбаян. Тарих

4-класс қазір бос. Бұрын онда тіл білімі тұрған, кейін ол әдебиетпен бірге 8-класқа көшірілді. Сондықтан 4-тен басталатын «ӘОЖ коды» кездессе, оған сенбеңіз: ол не қате, не өте ескі басылымнан көшірілген.

Кодқа цифр қосылған сайын тақырып тарыла береді:

  • 5 Математика. Жаратылыстану ғылымдары → 51 Математика → 514 Геометрия
  • 3 Қоғамдық ғылымдар → 37 Білім беру → 378 Жоғары білім

Ұзын кодтар оқуға жеңіл болуы үшін әр үш цифрдан кейін нүктемен бөлінеді: 811.512.122. Бұл нүктені үтірмен ауыстыруға болмайды. Ал 37.016 сияқты кодтағы «.0» бөлігі — сол класстың ішкі арнайы бөлімі: 37.016 оқу пәндерінің мазмұны мен оқыту әдістемесін білдіреді.

Көмекші белгілер: кодты қалай нақтылайды

Негізгі кодқа көмекші белгілер тіркеліп, тақырыптың басқа салаға қатынасын, тілін, орнын, уақытын не құжат түрін көрсетеді. Мақалаға олардың бәрі керек емес: тек тақырыптың өзегіне жататынын қосыңыз.

Байланыстыру белгілері

БелгіМағынасыМысал
:Екі тақырыптың өзара қатынасы37.016:51 — математиканы оқыту әдістемесі
+Бір-біріне тәуелсіз тақырыптарды қосу53+54 — физика және химия
/Қатар тұрған кодтардың аралығы51/53 — 51-ден 53-ке дейінгі бөлімдер (математика, астрономия, физика)

Мақалаларда ең жиі кездесетіні — қос нүкте. Ол екі пәннің тоғысқан жерін көрсетеді: 37.016:51 жазуы «оқыту әдістемесі, математикаға қатысты» деп оқылады. Белгінің екі жағына бос орын қойылмайды.

Жалпы көмекші белгілер

Белгі түріЖазылуыМысал
ТілТеңдік белгісімен: =...=512.122 — қазақ тілі; =161.1 — орыс тілі; =111 — ағылшын тілі
ОрынЖай жақшада(574) — Қазақстан
УақытТырнақшада"19" — XX ғасыр (1900 жылдар)
Құжат түріНөлден басталатын жақшада: (0...)(075.8) — жоғары оқу орнына арналған оқулық

Тіл белгісі 811 (нақты тілдер) мен 821 (нақты тілдегі әдебиет) кодтарына тіркелгенде «=» таңбасы түсіп қалады: 811.512.122 — қазақ тілі, 821.512.122 — қазақ әдебиеті. Орын мен уақыт белгілері тарих мақалаларында жиі кездеседі: 94(574) — Қазақстан тарихы, 94(574)"19" — Қазақстанның XX ғасырдағы тарихы.

Құжат түрі белгісі көбіне кітаптар мен оқулықтарға қойылады, мақалаға әдетте қажет болмайды. Бұдан бөлек әр класстың тек өзіне тән арнайы көмекші белгілері бар (дефиспен, «.0»-мен не апострофпен жазылады). Оларды тек ресми кестеден тексеріп барып қолданыңыз.

Жиі пәндерге арналған үлгі ӘОЖ кодтары

Төмендегі кесте — бастапқы бағдар. Мұнда тек жоғары деңгейдегі, кең таралған кодтар берілген. Мақалаңыз тар тақырыпқа арналса, кестенің ішкі бөлімдерінен нақтырақ код табылуы әбден мүмкін.

Аннотацияны 3 тілде жазып беру керек пе?Аннотация 3 тілде Мақаланы жүктеңіз: аннотация, кілт сөздер, ӘОЖ, ГОСТ әдебиеттер · тіркелусізӘОЖ · ГОСТ · Word Рәсімдеу
Пән / салаӘОЖ кодыҚолдану мысалы
Білім беру. Оқыту. Тәрбие37Педагогиканың жалпы мәселелері
Пәнді оқыту әдістемесі37.016Пән кодымен «:» арқылы: 37.016:51, 37.016:811.512.122
Жалпы білім беретін мектеп373Мектеп түрлері мен деңгейлері
Мектепке дейінгі тәрбие373.2Балабақша
Жоғары білім378ЖОО-дағы оқыту, студенттерді даярлау
Психология159.9—
Экономика33—
Құқық34—
Математика51Геометрия: 514
Физика53—
Химия54—
Биология57—
Медицина61—
Информатика, компьютерлік технологиялар004Ескі 681.3 кодының орнына қолданылады
География91—
Тарих (жалпы)94Қазақстан тарихы: 94(574)
Тіл білімі (нақты тілдер)811Қазақ тілі: 811.512.122; орыс тілі: 811.161.1; ағылшын тілі: 811.111
Әдебиет82Қазақ әдебиеті: 821.512.122
Спорт. Дене шынықтыру796—

Ескерту: кестедегі кодтар тек бағдар үшін берілген. Мақалаңыздың нақты кодын ЖОО кітапханашысынан не ресми ӘОЖ кестесі бойынша нақтылаңыз.

Мақалаға ӘОЖ кодын анықтау: 6 қадам

  1. Мақаланың не туралы екенін бір сөйлеммен жазыңыз: нені зерттейді, қай салаға жаңа дерек қосады. Атауға емес, мазмұнға қараңыз.
  2. Негізгі класты таңдаңыз. Педагогика мен экономика — 3-класс, математика мен биология — 5, тіл мен әдебиет — 8, тарих — 9.
  3. Кесте бойынша ішке қарай түсіңіз: 3 → 37 → 37.016. Тақырыпты толық қамтитын ең нақты деңгейде тоқтаңыз.
  4. Тақырып екі пәннің тоғысында тұрса, екіншісін «:» белгісімен қосыңыз: 37.016:51.
  5. Тіл, орын не уақыт тақырыптың өзегі болса ғана жалпы көмекші белгі тіркеңіз: 94(574).
  6. Шыққан кодты ресми кестеден тексеріп, кітапханашыға не журнал редакциясына растатыңыз.

Үлгі: тақырыптан кодқа дейін

«Информатика сабағында 8-сынып оқушыларына Python тілін оқыту» → 37.016:004

«Бастауыш сыныпта ағылшын тілін ойын арқылы оқыту» → 37.016:811.111

«Қазақстандағы тың игеру: 1950-жылдар» → 94(574)"195"

«Қазақ тіліндегі соматикалық фразеологизмдер» → 811.512.122 негізінде (тар бөлімін кестеден нақтылаңыз)

Аралас тақырыпта қай пәнді негізгі ету керегін анықтау үшін өзіңізге бір сұрақ қойыңыз: мақала қай ғылымға жаңа білім қосады? Мысалы, Абай өлеңдеріндегі сөз қолданысын, сөздің мағынасын талдасаңыз, мақала тіл біліміне жатады (811.512.122 негізінде). Ал сол өлеңдердегі образ жүйесін, композициясын зерттесеңіз — әдебиеттануға (821.512.122 негізінде).

Мақаланы рәсімдеу

Кодты таңдауға күмәніңіз бар ма?

Мақала мәтінін «Мақаланы рәсімдеу» қызметіне жүктеңіз — мазмұнына қарап ұсынылатын ӘОЖ коды дайындалады. Ұсынылған кодты кітапханашыға не журнал редакциясына көрсетіп растатсаңыз, мақаланың қате кодпен қайтарылу қаупі азаяды.

ӘОЖ кодын ұсыну

ӘОЖ мен МРНТИ (ГРНТИ): айырмашылығы неде

Қазақстандағы көп журнал мақаланың басына екі код сұрайды: ӘОЖ және МРНТИ. Студенттер оларды жиі шатастырады, бірақ бұл — екі бөлек жүйе, бірінің кодын екіншісінің орнына жазуға болмайды.

КөрсеткішӘОЖ (УДК)МРНТИ (ГРНТИ)
Толық атауыӘмбебап ондық жіктеуМемлекетаралық ғылыми-техникалық ақпарат рубрикаторы
Қолданылу аясыХалықаралық, көптеген елде және тілдеНегізінен ТМД елдері
Код пішіміҰзындығы әртүрлі, көмекші белгілермен: 37.016:51Тұрақты: XX.XX.XX
Математика5127
Білім беру, педагогика3714

МРНТИ (Ресейде ГРНТИ деп аталады) ғылыми-техникалық ақпаратты рубрикалауға арналған. Оның коды екі цифрдан тұратын үш топтан құралады: XX.XX.XX. Егер «ӘОЖ» деген сөздің жанында осындай пішімдегі код тұрса, бұл — қате: жүйелер араласып кеткен. Журнал екеуін де сұраса, әрқайсысын өз атауымен, бөлек жолға жазыңыз.

ӘОЖ коды бойынша жиі қателер

  • Тым жалпы код. «ӘОЖ 37» педагогикаға қатысты кез келген мақалаға сәйкес келеді, яғни ештеңені ажыратпайды. Тақырыпты толық қамтитын ең нақты деңгейге дейін түсіңіз: 37 емес, 37.016:51.
  • Атауға қарап таңдау. «Химия сабағында...» деп басталатын мақала химияның өзін емес, оны оқыту әдістемесін зерттейді. Мұндайда код 54 емес, 37.016:54 болады.
  • МРНТИ кодын ӘОЖ орнына жазу. XX.XX.XX пішіміндегі код — МРНТИ, ӘОЖ-де мұндай қатаң пішім жоқ.
  • Кітаптағы КБЖ (ББК) кодын көшіру. Оқулықтың шығу деректерінде ӘОЖ-мен қатар кітапханалық-библиографиялық жіктеу коды тұрады. Бұл — басқа жүйе, мақалаға әдетте тек ӘОЖ сұралады.
  • Мамандық шифрын жазу. 6B... не 7M... деп басталатын білім беру бағдарламасының коды ӘОЖ емес.
  • Ескірген код. Мысалы, компьютерлік технологиялар бұрын 681.3 кодымен белгіленген, қазір 004 қолданылады. Ескі мақаладан көшірілген код қазіргі кестеге сай келмеуі мүмкін.
  • Артық көмекші белгілер. Кодты әр аспектімен ұзарта берудің қажеті жоқ. Мысалы, журнал арнайы сұрамаса, қазақ тілінде жазылған мақалаға =512.122 тіл белгісі қосылмайды: бұл мақаланың тақырыбы емес, тілі.
  • Пішімдеу қателері. Нүктенің орнына үтір (37,016), қос нүктенің екі жағындағы бос орын (37.016 : 51), кодтың атаудан кейін тұруы.

Мақаланы журналға жіберер алдында қысқа тексеру жасаңыз:

  • Код мақаланың атауын емес, мазмұнын көрсетеді.
  • Тақырыпты толық қамтитын ең нақты деңгей таңдалған.
  • Нүкте, қос нүкте, жақша дұрыс қойылған, кодтың ішінде бос орын жоқ.
  • Журнал МРНТИ сұраса, ол бөлек жолда, өз пішімінде тұр.
  • Кодты кітапханашы не редакция растады.

Bilimger Journal

Мақалаңыз дайын болса

ӘОЖ коды, аңдатпа мен әдебиеттер тізімі ретке келсе, мақаланы Bilimger Journal-ға жіберіңіз: мақала сол күні жарияланады, сізге QR-кодты сертификат беріледі, ал мақала журнал шығарылымына енеді.

Мақала жариялау

Студент пен магистрантқа пайдалы

Жиі қойылатын сұрақтар

ӘОЖ мен УДК бір нәрсе ме?

Иә. ӘОЖ — әмбебап ондық жіктеудің қазақша атауы, УДК — орысша, UDC — ағылшынша атауы. Код үш тілде де бірдей жазылады, мақаланың тіліне қарай тек оның алдындағы аббревиатура өзгереді.

ӘОЖ кодын өзім анықтай аламын ба?

Иә, тақырыбыңызды жақсы білетін адам ретінде кодты алдымен өзіңіз ұсынғаныңыз дұрыс. Бірақ соңғы нұсқасын ЖОО кітапханашысы не журнал редакциясы растағаны жөн: кестеде тар тақырыптарға арналған нақты бөлімдер көп, оларды тәжірибелі маман тез табады.

Бір мақалаға бірнеше ӘОЖ коды қоюға бола ма?

Әдетте бір күрделі код жеткілікті: екі пән тоғысса, олар «:» не «+» белгісімен бір кодқа біріктіріледі. Кейбір журналдар бірнеше кодты қатар жазуға рұқсат етеді, мұндайда сол журналдың талабына сүйеніңіз.

ӘОЖ коды мен МРНТИ кодының айырмашылығы неде?

ӘОЖ — халықаралық ондық жіктеу, оның коды ұзындығы әртүрлі болып, көмекші белгілермен толығады (мысалы, 37.016:51). МРНТИ — негізінен ТМД елдерінде қолданылатын рубрикатор, коды XX.XX.XX пішімінде болады. Журнал екеуін де сұраса, әрқайсысын бөлек жолға жазасыз.

Жұмысыңызды тапсырмас бұрын тексеріңізМәтінді тексеру Сауаттылық, құрылым, ғылыми стиль, ГОСТ — түзетулерімен · тіркелусізҚателер түзетуімен Тексеру

Материал пайдалы болды ма? Бөлісіңіз

WhatsApp Telegram

Мақала құжаттары

Мақаланың жарияланғаны туралы анықтама (PDF)

Автор

Bilimger Media

Пікірлер

Пікір қалдыру үшін аккаунтқа кіріңіз

Әзірге пікір жоқ — алғашқы болыңыз.

Авторларға

Сіз де өз мақалаңызбен бөлісіңіз

Мақалаңызды жариялап, сертификат пен журналды бірден алыңыз. Жарияланым Google мен Yandex-те табылады.

  • Сертификат (QR-коды бар)
  • Google, Yandex жүйелерінде шығады
  • Журналға шығады (онлайн)
  • Анықтама, журнал
  • Жеке кабинетте құжаттар сақталады
  • Мақалаға тұрақты сілтеме

2015 жылдан бері · ресми тіркелген журнал

Мақала жариялау

Осы тақырыптағы материалдар

Университет

Әдебиеттер тізімін ГОСТ бойынша рәсімдеу: 20 дайын үлгі

Әдебиеттер тізіміндегі қате бірден көзге түседі: қиғаш сызық жоқ, бет аралығы түсіп қалған, сайттың қаралған күні жазылмаған. ГОСТ 7.1–2003 мен ГОСТ 7.0.5–2008 талаптарын, мәтіндегі сілтемені, тізімді реттеу тәсілдерін және 20 дайын үлгіні бір жерге жинадық.

Bilimger Media 13 мин
Университет

Магистрант жарияланым талаптары: қанша мақала, қайда және қашан

Магистрантқа қанша мақала керек, қай басылым есептеледі, қашан жариялау керек? Талапты ЖОО ережесі, кафедра және ғылыми жетекші анықтайды. Нұсқаулықта жарияланым түрлері, екі жылдық жоспар, ресми тізім үлгісі және кафедраға қоятын сұрақтар бар.

Bilimger Media 10 мин
Университет

Аннотация үлгісі: қазақ, орыс, ағылшын тілінде қалай жазылады

Ғылыми мақала мен дипломдық жұмысқа аннотация жазудың толық нұсқаулығы: бес бөліктен тұратын құрылым, көлемі, кілт сөздер, бір мақалаға қазақ, орыс, ағылшын тіліндегі дайын үлгі, сөйлем клишелері және машиналық аударманың жиі қателері.

Bilimger Media 12 мин
Университет

Ғылыми мақала үлгісі: құрылымы, рәсімдеу талаптары және дайын үлгі

Ғылыми мақала қандай бөлімдерден тұрады, әр бөлімге не жазылады, қанша көлем керек және қалай рәсімделеді? ӘОЖ-ден әдебиеттер тізіміне дейінгі толық құрылым, толтыруға дайын мақала қаңқасы, жиі қателер мен жариялауға дайындық чек-парағы.

Bilimger Media 12 мин