Мазмұнға өту
Мақала жариялау
Bilimger Journal №5 / 2026 шығарылымына мақала қабылдануда·QR-кодты сертификат Журнал №5 мақала қабылдануда·4 орын қалды 4 орын қалды Жариялау

: «» · ₸

Мақалаңызды журналға дайындаңыз: 3 тілде аннотация, ӘОЖ коды және ГОСТ бойынша әдебиеттер — Word файлмен. Рәсімдеу
Bilimger Media
12 мин оқу 0 оқылым

Аннотация үлгісі әдетте мақала дайын болып, журналға жіберуге бір-екі күн қалғанда ізделеді: мәтін жазылды, әдебиеттер тізімі реттелді, енді үш тілде қысқаша мазмұн мен кілт сөздер керек. Бұл нұсқаулықта аннотацияның құрылымы, көлемі, кілт сөздерді таңдау тәсілі, бір мақалаға жазылған қазақша, орысша және ағылшынша толық үлгі, дайын сөйлем үлгілері мен жіберер алдындағы тексеру тізімі бар.

Аннотация деген не және оны кім оқиды

Аннотация – мақаланың немесе жұмыстың қысқаша мазмұны: не зерттелді, қалай зерттелді, не анықталды. Оны үш түрлі оқырман оқиды. Журнал редакторы аннотацияға қарап мақаланы рецензияға жіберу-жібермеуді шешеді. Ғылыми дерекқорлар мен іздеу жүйелері мақаланы атау, аннотация және кілт сөздер бойынша индекстейді. Басқа зерттеушілер толық мәтінді ашу-ашпауды аннотацияға қарап таңдайды. Сондықтан аннотация мақаланы оқымаған адамға да түсінікті, өз алдына тұтас мәтін болуы керек.

Терминге қатысты ескерту: қазақстандық журналдардың бір бөлігі «аннотация» орнына «аңдатпа», «кілт сөздер» орнына «түйін сөздер» деп жазады. Мағынасы бірдей, журнал үлгісінде қай сөз тұрса, соны алыңыз. Ағылшын тілінде бұл бөлім Abstract деп аталады; Annotation – орыс тіліндегі сөздің калькасы.

Мақала, диплом және диссертация аннотациясының айырмасы

Ғылыми мақала аннотациясы

Атау мен авторлар туралы мәліметтен кейін тұрады. Басты міндеті – нәтижені көрсету, сондықтан онда сандар, салыстыру, нақты тұжырым болады. Қазақстандық журналдар көбіне аннотацияны үш тілде сұрайды: мақала тіліндегі нұсқа басында, қалған екеуі журнал үлгісіне қарай басында бірге не мақаланың соңында беріледі.

Дипломдық жұмыс аннотациясы

Мұнда нәтижеден бөлек жұмыстың құрылымы мен көлемі сипатталады: тақырып, мақсат, міндеттер, әдістер, негізгі қорытынды, бет саны, бөлімдер, кестелер, суреттер, дереккөздер мен қосымшалар саны. Көп ЖОО-да ол бір бет көлемінде, екі не үш тілде беріледі. Нақты талапты кафедраңыздың әдістемелік нұсқауынан қараңыз.

Үлгі: дипломдық жұмыс аннотациясының соңғы жолдары

Дипломдық жұмыс кіріспеден, екі бөлімнен, қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер тізімінен (42 атау) және 3 қосымшадан тұрады.

Жұмыстың көлемі – 64 бет, оның ішінде 5 кесте, 8 сурет.

Магистрлік және PhD диссертация аннотациясы

Магистрлік диссертацияның аннотациясы көбіне дипломдағыдай бір беттік болады, бірақ онда ғылыми жаңалық пен автордың жарияланымдары аталады. PhD диссертацияның аннотациясы әдетте бөлек құжат ретінде дайындалып, бірнеше беттен тұрады: өзектілігі, мақсаты мен міндеттері, әдістері, ғылыми жаңалығы, қорғауға ұсынылатын қағидалар, жарияланымдар. Құрылымы мен көлемін өз бағдарламаңыздың ережесінен нақтылаңыз.

Аннотация құрылымы: өзектіліктен маңызына дейін

Жақсы аннотацияның логикасы мақаланың өзімен бірдей. Әр бөлікке бір-екі сөйлем жетеді:

  1. Өзектілік (1–2 сөйлем): қандай мәселе бар және ол неге шешілмеген. Жалпы сөз емес, нақты олқылық керек: «оқушылар мәтінді оқиды, бірақ негізгі ойын таба алмайды».
  2. Мақсат (1 сөйлем): «Зерттеудің мақсаты – ...». Мақсат кіріспедегі мақсатпен мағынасы жағынан сәйкес келсін.
  3. Әдіс пен материал (1–2 сөйлем): кім не зерттелді, қатысушылар саны, қандай әдіс, қанша уақыт.
  4. Нәтиже (2–3 сөйлем): аннотацияның ең салмақты бөлігі. Сандар, салыстыру, анықталған заңдылық. «Нәтижелер талданды» деген сөйлем нәтиже емес.
  5. Маңызы (1 сөйлем): нәтижені кім, қайда қолдана алады немесе зерттеу салаға не қосады.

Аннотацияға жазылмайтын нәрселер: әдебиетке сілтеме, түсіндірілмеген қысқарту, кесте мен формула, мақалада жоқ тұжырым, «автор алғаш рет дәлелдеді» сияқты дәлелсіз баға, кіріспеден көшірілген жалпы сөйлемдер. Кейбір журналдар құрылымдалған аннотация сұрайды: сол бес бөлік «Мақсаты», «Әдістері», «Нәтижелері», «Қорытынды» деген тақырыпшалармен беріледі.

Аннотацияны мақала толық жазылып болғаннан кейін жазыңыз. Кіріспеден, әдістемеден, нәтижеден және қорытындыдан бір-бір негізгі сөйлемді алып, оларды байланыстырсаңыз, алғашқы нұсқа дайын болады. Кейін қайталауды алып тастап, көлемін журнал талабына келтіресіз.

Аннотацияның көлемі мен стилі

Көп журнал 100–250 сөз аралығын сұрайды, кейбірі сөз емес, таңба санын көрсетеді. Нақты шекті журналдың авторларға арналған талабынан қараңыз және үш тілдегі нұсқаны шамалас көлемде жазыңыз. Стильге қатысты негізгі ережелер:

  • Қазақша мен орысшада ырықсыз етіс не жалпы жақ қолданылады: «зерттеу жүргізілді», «анықталды», «исследование проведено».
  • Әдіс пен нәтиже өткен шақта («жүргізілді», «өсті»), мақаланың маңызы осы не келер шақта («қолдана алады») жазылады.
  • Журнал құрылымдалған нұсқа сұрамаса, аннотация бір абзац болады.
  • Бір сөйлем – бір ой. Отыз-қырық сөздік сөйлем аудармада бұзылады.
  • Терминдер мақаладағыдай болсын, аннотацияда жаңа термин енгізбеңіз.

Кілт сөздер: неше және қалай таңдалады

Кілт сөздер – мақаланы дерекқордан табуға арналған сөздер мен сөз тіркестері. Әдетте 5–8 кілт сөз сұралады, бірақ кейбір журналдың саны басқа болады. Олар аннотациядан кейін «Кілт сөздер:» деген жолмен беріледі. Таңдау тәртібі:

  1. Зерттеу нысанын жазыңыз: «оқу сауаттылығы».
  2. Әдісті не құралды қосыңыз: «дидактикалық ойын», «педагогикалық эксперимент».
  3. Контекстті көрсетіңіз: сынып, пән, сала – «бастауыш сынып», «әдебиеттік оқу».
  4. Осы тақырыптағы 2–3 мақаланың кілт сөздерін қарап, ғылыми ортада қолданылатын нұсқаны таңдаңыз.
  5. Атауды сөзбе-сөз қайталамаңыз: атау онсыз да индекстеледі, кілт сөздер оны толықтырсын.

Кілт сөз ретінде «зерттеу», «мәселе», «әдіс», «білім» сияқты жалпы сөздерді, бір сөздің жекеше және көпше түрін қатар, сөйлем тәрізді ұзын тіркестерді жазбаңыз. Көп журналда кілт сөздер үтірмен бөлінеді, жалқы есімнен басқасы кіші әріппен жазылады, соңына нүкте қойылмайды. Үш тілдегі кілт сөздердің саны мен реті бірдей болсын.

Аннотация үлгісі: бір мақалаға үш тілде

Төмендегі мақала ойдан шығарылған, бірақ аннотацияның құрылымы журналға жіберілетін нұсқамен бірдей. Әр нұсқада бес бөлік те бар, сандар мен терминдер үш тілде сәйкес келеді.

Үлгі: қазақша аннотация және кілт сөздер

Бастауыш сынып оқушыларының оқу сауаттылығын дидактикалық ойындар арқылы дамыту

Аннотация. Бастауыш сынып оқушыларының едәуір бөлігі мәтінді дауыстап оқи алғанымен, оның негізгі ойын анықтауда және ақпаратты салыстыруда қиналады. Бұл оқу сауаттылығын дамытудың тиімді әдістерін іздеуді қажет етеді. Зерттеудің мақсаты – үшінші сынып оқушыларының оқу сауаттылығын дамытуда дидактикалық ойындардың тиімділігін анықтау. Зерттеу Шымкент қаласындағы жалпы білім беретін мектептің екі үшінші сыныбында жүргізілді (эксперименттік топ – 26, бақылау тобы – 25 оқушы). Эксперименттік топта сегіз апта бойы әдебиеттік оқу сабақтарында мәтінмен жұмысқа арналған ойындар жүйелі түрде қолданылды. Оқушылардың оқу сауаттылығы эксперимент басында және соңында 25 балдық диагностикалық тест арқылы өлшенді. Эксперименттік топтың орташа көрсеткіші 14,2 балдан 19,6 балға дейін өсті, ал бақылау тобында 14,0 балдан 15,8 балға дейін ғана артты; айырмашылық статистикалық тұрғыдан мәнді (Стьюденттің t-критерийі, p < 0,05). Ең жоғары өсім мәтіннің негізгі ойын анықтау және ақпаратты салыстыру тапсырмаларында байқалды. Зерттеу нәтижелерін бастауыш сынып мұғалімдері әдебиеттік оқу сабақтарын жоспарлауда пайдалана алады.

Кілт сөздер: оқу сауаттылығы, дидактикалық ойын, бастауыш сынып, әдебиеттік оқу, мәтінмен жұмыс, педагогикалық эксперимент.

Үлгі: орысша аннотация және кілт сөздер

Развитие читательской грамотности учащихся начальных классов посредством дидактических игр

Аннотация. Значительная часть учащихся начальной школы умеет читать текст вслух, однако испытывает трудности при определении его основной мысли и сопоставлении информации. Это обусловливает необходимость поиска эффективных методов развития читательской грамотности. Цель исследования – определить эффективность дидактических игр в развитии читательской грамотности учащихся третьего класса. Исследование проведено в двух третьих классах общеобразовательной школы г. Шымкента (экспериментальная группа – 26, контрольная – 25 учащихся). В экспериментальной группе в течение восьми недель на уроках литературного чтения систематически использовались игры, направленные на работу с текстом. Уровень читательской грамотности измерялся в начале и в конце эксперимента с помощью диагностического теста (максимум 25 баллов). Средний показатель экспериментальной группы вырос с 14,2 до 19,6 балла, тогда как в контрольной группе – лишь с 14,0 до 15,8 балла; различие статистически значимо (t-критерий Стьюдента, p < 0,05). Наибольший прирост отмечен в заданиях на определение основной мысли текста и сопоставление информации. Результаты исследования могут быть использованы учителями начальных классов при планировании уроков литературного чтения.

Ключевые слова: читательская грамотность, дидактическая игра, начальная школа, литературное чтение, работа с текстом, педагогический эксперимент.

Үлгі: ағылшынша аннотация (Abstract) және кілт сөздер

Developing Primary School Pupils' Reading Literacy through Didactic Games

Abstract. Many primary school pupils can read a text aloud but have difficulty identifying its main idea and comparing information. This highlights the need for effective methods of developing reading literacy. The aim of this study is to determine the effectiveness of didactic games in developing the reading literacy of third-grade pupils. The study was conducted in two third-grade classes at a general secondary school in Shymkent (experimental group, n = 26; control group, n = 25). Over eight weeks, games focused on working with texts were used systematically in literary reading lessons with the experimental group. Pupils' reading literacy was measured at the beginning and end of the experiment using a 25-point diagnostic test. The mean score of the experimental group increased from 14.2 to 19.6 points, whereas that of the control group rose only from 14.0 to 15.8 points; the difference was statistically significant (Student's t-test, p < 0.05). The greatest gains were observed in tasks requiring pupils to identify the main idea of a text and compare information. The findings can be used by primary school teachers when planning literary reading lessons.

Keywords: reading literacy, didactic games, primary school, literary reading, working with texts, pedagogical experiment.

Үлгідегі ұсақ детальдарға назар аударыңыз: ағылшынша нұсқада ондық бөлшек нүктемен (14.2), қазақша мен орысшада үтірмен (14,2) жазылған; топтағы оқушылар саны ағылшынша «n = 26» түрінде берілген; «әдебиеттік оқу» сабағы үш тілде бір терминмен аталған; кілт сөздердің саны мен реті бірдей.

Аннотацияны 3 тілде жазып беру керек пе?Аннотация 3 тілде Мақаланы жүктеңіз: аннотация, кілт сөздер, ӘОЖ, ГОСТ әдебиеттер · тіркелусізӘОЖ · ГОСТ · Word Рәсімдеу

Мақаланы рәсімдеу

Аннотация мен кілт сөздерді үш тілде дайындау

Мақала мәтінін жүктеңіз: «Мақаланы рәсімдеу» қызметі қазақ, орыс, ағылшын тіліндегі аннотация мен кілт сөздерді, атаудың үш тілдегі аудармасын, ұсынылатын ӘОЖ кодын және ГОСТ бойынша түзетілген әдебиеттер тізімін дайындайды. Тіркелу қажет емес, төлем Kaspi арқылы.

Аннотацияны дайындау

Сөйлем үлгілері: қазақ, орыс, ағылшын тіліндегі клишелер

Кестедегі тіркестер аннотацияның әр бөлігіне арналған. Үш баған бір-бірінің баламасы, сондықтан бір тілдегі сөйлемді екінші тілге ауыстырғанда да көмектеседі.

БөлікҚазақшаОрысшаАғылшынша
Өзектілік... мәселесі әлі жеткілікті зерттелмеген.Вопрос ... остаётся недостаточно изученным.... has received little research attention.
ӨзектілікСоңғы жылдары ... қызығушылық артып келеді.В последние годы растёт интерес к ...In recent years, there has been growing interest in ...
МақсатЗерттеудің мақсаты – ...Цель исследования – ...The aim of this study is to ...
МақсатМақалада ... талданады.В статье анализируется ...This article examines ...
ӘдісЗерттеуге ... қатысты.В исследовании приняли участие ...The study involved ...
ӘдісДеректер ... арқылы жиналды.Данные собраны с помощью ...Data were collected through ...
НәтижеНәтижелер ... екенін көрсетті.Результаты показали, что ...The results showed that ...
Нәтиже... мен ... арасында байланыс анықталды.Выявлена связь между ... и ...A relationship was found between ... and ...
ЖаңалықЗерттеудің жаңалығы – ...Новизна исследования заключается в ...The novelty of the study lies in ...
МаңызыНәтижелерді ... қолдануға болады.Результаты могут быть использованы в ...The findings can be applied in ...

Бір нюанс: «айтарлықтай өсті» тіркесін ағылшынша increased significantly деп аударсаңыз, оқырман оны статистикалық мәнділік деп түсінеді. Статистикалық тексеру жасалмаса, considerably немесе markedly деп жазыңыз.

Машиналық аударманың жиі қателері

Аудармашы бағдарлама аннотацияның жобасын тез береді, бірақ өңделмеген аударманы редактор бірден байқайды. Ең жиі кездесетін қателер:

Машиналық нұсқаДұрыс нұсқаНеге
AnnotationAbstractАғылшын тіліндегі ғылыми мақалада бөлімнің атауы осылай.
actuality of the researchrelevance of the studyactuality – «шынайы жағдай» деген мағынада, «өзектілік» емес.
methodicsmethodology, teaching methodsmethodics сөзі ағылшын тілінде бұл мағынада қолданылмайды.
scientific leaderacademic supervisor«Ғылыми жетекші» сөзбе-сөз аударылған.
diploma workbachelor's thesisАғылшын оқырманына түсініксіз калька.
knowledge recipientsstudents, learners«Білім алушылар» сөзбе-сөз аударылған.
14,2 points14.2 pointsАғылшын тілінде ондық бөлшек нүктемен жазылады.
  • Шақтар араласып кетеді: әдіс пен нәтиже өткен шақта (was conducted, increased), тұжырым мен маңызы осы шақта (can be used, suggest) болуы керек.
  • Артикльдер түсіп қалады: «Aim of study is» емес, «The aim of this study is».
  • Ұзын қазақша сөйлем ағылшынша да бір сөйлем болып қалады. Оны екі-үш сөйлемге бөліңіз.
  • Бір термин әр жерде әртүрлі аударылады: аннотацияда reading literacy, кілт сөздерде literacy of reading. Бір нұсқаға тоқтаңыз.
  • Аты-жөн әр жарияланымда әртүрлі жазылады. Латынша жазылуы ORCID-тегі және бұрынғы мақалалардағы нұсқамен бірдей болсын, әйтпесе дерекқор оларды екі түрлі автор деп санауы мүмкін.

Тексерудің қарапайым тәсілі – кері аударма. Ағылшынша нұсқаны қазақшаға қайта аударып, мағынасы сақталғанын салыстырыңыз. Мүмкіндік болса, мәтінді ғылыми жетекшіге не ағылшын тілін жақсы білетін әріптеске оқытыңыз.

Мәтінді тексеру

Аннотацияны жіберер алдында тексеріңіз

«Мәтінді тексеру» сауаттылық қателерін түзетуімен көрсетеді, мәтіннің құрылымы мен ғылыми стилін бағалайды, әдебиеттер тізімінің ГОСТ-қа сәйкестігін тексереді және ИИ белгілерін болжам ретінде белгілейді. Бұл антиплагиат тексерісі емес.

Мәтінді тексеру

Жіберер алдындағы тексеру чек-парағы

  • Аннотацияда бес бөлік бар: өзектілік, мақсат, әдіс, нәтиже, маңызы.
  • Нәтижеде нақты дерек бар: сан, салыстыру не анықталған байланыс.
  • Көлемі журнал талабына сай, үш нұсқаның көлемі шамалас.
  • Аннотация мақаласыз түсінікті: сілтеме, түсіндірілмеген қысқарту, кесте, формула жоқ.
  • Аннотациядағы мақсат пен тұжырым мақаланың кіріспесі мен қорытындысына сәйкес келеді.
  • Үш нұсқада сандар, топтар, мерзімдер бірдей.
  • Терминдер үш тілде бірізді, кілт сөздердің саны мен реті бірдей.
  • Ағылшынша нұсқада Abstract, Keywords, ондық бөлшекте нүкте, артикльдер мен шақтар тексерілген.
  • Қазақ әріптері (ә, ғ, қ, ң, ө, ұ, ү, һ, і) басқа қаріпке көшірген кезде сұрақ белгісіне не орыс әрпіне айналмаған.
  • Атау, аннотация және кілт сөздер журнал үлгісіндегі ретпен және талап етілген қаріппен берілген.

Bilimger Journal

Аннотация дайын болса, мақаланы жариялаңыз

Bilimger Journal-ға жіберілген мақала сол күні жарияланады және журнал шығарылымына енеді. Авторға QR-коды бар сертификат беріледі.

Мақаланы жариялау

Студент пен магистрантқа пайдалы

Жиі қойылатын сұрақтар

Аннотация неше сөзден тұруы керек?

Көп журнал 100–250 сөз аралығын сұрайды, кейбірі сөз емес, таңба санын көрсетеді. Нақты шекті журналдың авторларға арналған талабынан қараңыз. Дипломдық жұмыс пен диссертация аннотациясының көлемін кафедраның не бағдарламаның нұсқауы белгілейді.

Аннотация ағылшынша annotation ма, әлде abstract па?

Ғылыми мақалада ағылшын тіліндегі бөлім Abstract деп аталады. Annotation – орыс тіліндегі «аннотация» сөзінің калькасы, халықаралық журналдарда бұл мағынада қолданылмайды. Кілт сөздер ағылшынша көбіне Keywords деп жазылады.

Кілт сөздер нешеу болуы керек және қалай жазылады?

Әдетте 5–8 сөз не сөз тіркесі сұралады, бірақ кейбір журналдың талабы басқа. Олар үтірмен бөлінеді, жалқы есімнен басқасы кіші әріппен жазылады. Үш тілдегі кілт сөздердің саны мен реті бірдей болуы керек.

Аннотацияны машиналық аудармамен аударуға бола ма?

Жоба алу үшін болады, бірақ нәтижені міндетті түрде өңдеу керек: терминдерді, шақтарды, артикльдерді, сандардың жазылуын тексеріңіз. Ағылшынша нұсқаны қазақшаға кері аударып, мағынасы сақталғанын салыстырыңыз. Мүмкіндік болса, ғылыми жетекшіге не ағылшын тілін жақсы білетін әріптеске оқытыңыз.

Жұмысыңызды тапсырмас бұрын тексеріңізМәтінді тексеру Сауаттылық, құрылым, ғылыми стиль, ГОСТ — түзетулерімен · тіркелусізҚателер түзетуімен Тексеру

Материал пайдалы болды ма? Бөлісіңіз

WhatsApp Telegram

Мақала құжаттары

Мақаланың жарияланғаны туралы анықтама (PDF)

Автор

Bilimger Media

Пікірлер

Пікір қалдыру үшін аккаунтқа кіріңіз

Әзірге пікір жоқ — алғашқы болыңыз.

Авторларға

Сіз де өз мақалаңызбен бөлісіңіз

Мақалаңызды жариялап, сертификат пен журналды бірден алыңыз. Жарияланым Google мен Yandex-те табылады.

  • Сертификат (QR-коды бар)
  • Google, Yandex жүйелерінде шығады
  • Журналға шығады (онлайн)
  • Анықтама, журнал
  • Жеке кабинетте құжаттар сақталады
  • Мақалаға тұрақты сілтеме

2015 жылдан бері · ресми тіркелген журнал

Мақала жариялау

Осы тақырыптағы материалдар

Университет

Әдебиеттер тізімін ГОСТ бойынша рәсімдеу: 20 дайын үлгі

Әдебиеттер тізіміндегі қате бірден көзге түседі: қиғаш сызық жоқ, бет аралығы түсіп қалған, сайттың қаралған күні жазылмаған. ГОСТ 7.1–2003 мен ГОСТ 7.0.5–2008 талаптарын, мәтіндегі сілтемені, тізімді реттеу тәсілдерін және 20 дайын үлгіні бір жерге жинадық.

Bilimger Media 13 мин
Университет

ӘОЖ коды (УДК): не үшін керек және мақалаға қалай анықталады

ӘОЖ коды мақаланың ең бірінші жолында тұрады, бірақ студенттер оны жиі қате таңдайды. Жүйенің құрылымын, көмекші белгілерді, жиі пәндерге үлгі кодтарды, МРНТИ-ден айырмасын және кодты өз мақалаңызға анықтаудың 6 қадамын түсіндіреміз.

Bilimger Media 10 мин
Университет

Магистрант жарияланым талаптары: қанша мақала, қайда және қашан

Магистрантқа қанша мақала керек, қай басылым есептеледі, қашан жариялау керек? Талапты ЖОО ережесі, кафедра және ғылыми жетекші анықтайды. Нұсқаулықта жарияланым түрлері, екі жылдық жоспар, ресми тізім үлгісі және кафедраға қоятын сұрақтар бар.

Bilimger Media 10 мин
Университет

Ғылыми мақала үлгісі: құрылымы, рәсімдеу талаптары және дайын үлгі

Ғылыми мақала қандай бөлімдерден тұрады, әр бөлімге не жазылады, қанша көлем керек және қалай рәсімделеді? ӘОЖ-ден әдебиеттер тізіміне дейінгі толық құрылым, толтыруға дайын мақала қаңқасы, жиі қателер мен жариялауға дайындық чек-парағы.

Bilimger Media 12 мин