Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті: тарихи мұра және заманауи тәсіл

Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті

Физика, математика және цифрлық тыхнологиялар факультеті

Физика кафедрасы

«Физика» мамандығының

3-курс студенті Сойырғас Камшат Айдосқызы

3-курс студенті Серикбай Ұлсана Нурлыханқызы

3-курс студенті Сапарбек Аружан Ерболқызы

Ғылыми жетекші педагогика ғылымдарының магистрі Жавлиева Ардақ Түгелқызы

Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті: тарихи мұра және заманауи тәсіл

Кіріспе

Қазіргі әлемдегі басты міндет — білім беру сапасын жақсарту және оны барлығына қолжетімді ету, себебі осы уақытқа дейін халықтың басым бөлігі үшін білім алу арман болып қала береді. Біздің мақсатымыз — келер ұрпақты оқыту және оларға өз қабілеттерін дамыту саласын табуға көмектесу.

Қазіргі уақытта Қазақстанда 130-дан астам жоғары оқу орны бар (университеттерді, академияларды, институттарды және филиалдарды қоса алғанда). Осы университеттердің бірі — Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті. Ол Орталық Азиядағы қыздарға арналған жалғыз университет ретінде танымал. Университеттің бейресми ұраны: «Білімді ұлт білімді қыздардан басталады».

Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеттінің ерекшелігі – қалыптасқан мәдениеті, тарихи құндылықтарын ұмытпай, қазіргі уақытпен бірге дамиды және әр күн сайын алдыға жүреді.

1. Университеттің бірегейлігі мен миссиясы

Институт (қазіргі уақытта университет) 1944 жылы 15 тамызда Қазақ КСР Халық комиссарлары кеңесінің қазақ қыз-жастарынан білікті педагог кадрларды даярлау туралы қаулысы негізінде ашылды. Алғашқы кезеңде оның құрамында физика-математика, тіл және әдебиет, тарих факультеттері жұмыс істеді [1].

Бірінші оқу жылында институттың физика-математика факультетінде 24 студент, тіл және әдебиет факультетінде 23 студент, тарих факультетінде 28 студент оқыды, барлығы 75 студент болды. Бұл тарихи дерек университеттің бірегейлігін айқын көрсетеді: оқу орны басынан бастап қыздардың педагогикалық білім алуына бағытталған арнайы миссиямен құрылған және бүгінде еліміздегі әйелдер білімінің жетекші орталықтарының бірі саналады [3].

ҚР Білім және ғылым министрлігінің 2008 жылғы 22 қыркүйектегі бұйрығы негізінде Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық институтына «Университет» мәртебесі берілді. 2018 жылғы 25 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен университетке ұлттық мәртебе берілді [2]. Бұл шешім оқу орнының ұлттық білім беру жүйесіндегі рөлінің жоғары бағалануын және оның алдына қойылған жауапкершіліктің артқанын білдіреді.

Ұлттық мәртебе имидждік тұрғыдан да маңызды: ол сенімділіктің институционалдық кепілі ретінде талапкерлер мен әріптестерге нақты сигнал береді. Қазіргі уақытта университеттің миссиясы — ел мен әлемнің игілігі үшін білім беру саласындағы озық білім мен құндылықтарды жасай, дамыта және тарата алатын мұғалім көшбасшыларын дамыту.

2. Білім сапасы және заманауи білім беру бағдарламалары

Университет брендінің басты құндылығы – ұрпақ тәрбиесіне жауапты, кәсіби және рухани тұрғыдан жетілген маман-әйелді даярлау. Бұл құндылық оқу орнын басқа жоғары оқу орындарынан ажыратады, өйткені педагогикалық кәсіп ұлттық болашақ пен отбасы институтының беріктігімен тікелей байланысты. Университеттің даму стратегиясы 2023–2029 жылдарға арналған даму бағдарламасында айқындалған және ол оқу орнының мүмкіндіктерін білім, ғылым және тұрақты даму бағыттарында кеңейтуге бағытталған [7].

Университет имиджінің өзегі — білім сапасы. Университеттің білім беру сапасының ең маңызды көрсеткіштерінің бірі — оның өз еліндегі және шетелдік университет рейтингтеріндегі орны. Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті халықаралық және ұлттық рейтингтерге белсенді қатысады.

Университет ұлттық білім беру саласында жоғары стандарттар мен танылуға ұмтылады. Ұлттық рейтингтерге қатысу арқылы университет NAAR, NAOKO және Atameken сияқты рейтингтердегі жетекші позицияларын сақтап келеді және ARES, QS, QS EECA, THE және Webometrics сияқты халықаралық рейтингтердегі орнын нығайтады. Қолжетімді деректер бойынша университет QS World University Rankings: Asia 2027 рейтингінде 800 аралығындағы позицияны иеленді [1, 5].

Рейтингтік көрсеткіштер оқу орнының беделін, ғылыми белсенділігін және жұмыс берушілер арасындағы танымалдығын айғақтайды, сондықтан оларды жоғарылату имидждік стратегияның маңызды міндеті болып қала береді.

Университетте бакалавриат, магистратура және докторантура деңгейлерінде білім беру бағдарламалары жүзеге асырылады, оқыту қазақ және орыс тілдерінде, ішінара ағылшын тілінде жүргізіледі [3]. Еңбек нарығында сұранысқа ие мамандықтарды дамыту, қос дипломдық бағдарламалар мен біріккен білім беру бағдарламаларын енгізу Университеттің бәсекеге қабілеттілігін арттырудың басты тетіктері болып табылады. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы жоғары оқу орындарының академиялық еркіндігін, білім беру бағдарламаларын дербес әзірлеуін және сапаны қамтамасыз етудегі жауапкершілігін бекітеді [7].

Профессор-оқытушылар құрамы – оқу орнының зияткерлік капиталы. Имидждік тұрғыдан алғанда оқытушының тек ғылыми дәрежесі емес, оның практикалық тәжірибесі, халықаралық деңгейдегі жарияланымдары және студентпен серіктестік қарым-қатынас орната алу қабілеті шешуші мәнге ие. Өз саласының танымал практиктері мен шетелдік ғалымдарды қонақ дәріс беруге тарту студенттерге кәсіби ортаға бағдар алуға мүмкіндік береді.

Заманауи университеттің имиджін оқыту әдістерінің инновациялылығы да айқындайды. Интерактивті дәрістер, кейс-стади, дискуссиялар мен ашық пікірталастар, TED-форматтағы презентациялар құрғақ теориялық білімді нақты өмірлік жағдаяттармен байланыстырады. Жобалық оқыту (Project-based learning), аралас оқыту (Blended learning) және геймификация элементтері студенттің оқу үдерісіне белсенді қатысуын арттырады. LMS платформалары, онлайн курстар және цифрлық кітапханалар білімді кез келген уақытта әрі кез келген жерде алуға жағдай жасап, оқу үдерісін қолжетімді әрі қызықты етеді.

3. Ғылыми әлеует және инновациялар

Университеттің ғылыми әлеуеті оның ғылыми-зерттеу инфрақұрылымы арқылы көрінеді. Оқу орнында әлеуметтік және гендерлік зерттеулер ғылыми-зерттеу институты, іргелі зерттеулер орталығы және ғылыми-зерттеу зертханалары жұмыс істейді [2]. Мұндай құрылымдар Университетті тек білім беру орталығы ғана емес, сонымен бірге білім өндіретін ғылыми алаңға айналдырады.

Табиғи-ғылыми бағыттағы мамандықтар, оның ішінде физика мамандығы үшін зертханалық база ерекше мәнге ие. Теориялық білімді эксперименттік тексеру, өлшеу құралдарымен жұмыс істеу, есептеу модельдеуі мен заманауи симуляторларды қолдану болашақ физик-мұғалімнің кәсіби құзыреттілігін қалыптастырады. Студенттерге бірінші курстан бастап шынайы зерттеу және жобалық жұмыстарға қатысу мүмкіндігінің берілуі олардың ғылымға деген қызығушылығын арттырады, ал студенттік стартаптар мен гранттық жобалар ғылыми білімді қоғамдық пайдаға айналдырудың тиімді жолы болып табылады.

Ғылым мен өндірістің, бизнестің және білім беру ұйымдарының өзара байланысы ғылыми жобалардың іс жүзінде енгізілуіне жол ашады. Университет студенттердің бәсекеге қабілеттілігін арттыру мақсатында ішкі және сыртқы конкурстарды қолдайды: республикалық пәндік олимпиадалар, халықаралық хакатондар, стартап байқаулары және ғылыми конференциялар жастардың шығармашылық әлеуетін ашады. Ішкі гранттар мен стипендиялық бағдарламалар ең үздік идеялар мен талантты жастардың одан әрі дамуына қаржылай серпін береді. Мұндай жетістіктер Университет имиджінің нақты, тексеруге болатын дәлелі болып саналады.

4. Студенттік өмір және инфрақұрылым

Университет имиджі студенттің күнделікті өмірінде қалыптасатын тәжірибеден тұрады. Заманауи кітапханалар, оқу залдары, спорт кешендері, жатақханалар және коворкинг орталықтары студенттің білім алуы мен тұлға ретінде дамуына қолайлы орта жасайды. Кампус жағдайы талапкер таңдауына тікелей әсер ететін фактор ретінде абитуриенттер үшін де, олардың ата-аналары үшін де маңызды.

Қазіргі уақытта жатақхана мәселесі өзекті болып табылады. Университетте өзінің жатақханасы бар және де студенттердің саны өсуіне орай жалған жатақханалар бар. Жатақханалар универге жақын арақашықта орналасқан, студент жолға көп уақыты кетпейді.

Студенттік өзін-өзі басқару ұйымдары, үйірмелер, пікірсайыс клубтары және волонтерлік қозғалыстар студенттердің көшбасшылық қасиеттерін, коммуникативтік дағдыларын және азаматтық белсенділігін қалыптастырады. Қазіргі таңда университетте 18 ұйым бар. Студенттер саны мыңнан асатындықтан, олардың көбі осы ұйымдардың белсенді қатысушылары. Университеттің мәдени өмірінде «Айгүл» вокалды-аспапты ансамблі мен «Ұлар» фольклорлық-этнографиялық ансамблі сияқты шығармашылық ұжымдар да ерекше орын алады [3]. Олар ұлттық құндылықтарды сақтап, жастар арасында насихаттауға ықпал етеді. Сонымен қатар Университет тұрақты даму мақсаттары бойынша жыл сайынғы жетістіктерін жариялап, эко-кампус стратегиясын іске асыруға ұмтылады [6]. Бұл әлеуметтік жауапкершілік тұрғысынан оқу орнының оң бейнесін нығайтады.

5. Түлектердің жетістіктері және мансаптық мүмкіндіктер

Университеттің ең сенімді имидждік дәлелі — оның түлектері. Құрылған күнінен бастап Университет мыңдаған маман даярлады, олар білім беру, мәдениет және мемлекеттік басқару салаларында табысты еңбек етуде [3]. Түлектердің жұмысқа орналасу көрсеткіші мен мансаптық траекториясы талапкерлер үшін білім сапасының ең нақты индикаторы болып табылады. Сондықтан бітірушілердің жұмысқа орналасу деректерін жүйелі түрде жинап, ашық жариялау имидждік саясаттың міндетті элементіне айналуы тиіс.

Студенттердің тәжірибеден өтуі үшін отандық және халықаралық серіктес ұйымдармен, мектептермен және компаниялармен тұрақты байланыс орнату практикалық дайындық сапасын арттырады. Түлектер қауымдастығы (Alumni) институтын дамыту, табысты түлектердің жетістік тарихын жариялау, олардың студенттермен кездесулерін ұйымдастыру Университетке деген сенімді күшейтіп, жас буынға үлгі болады.

6. Халықаралық ынтымақтастық

Халықаралық ынтымақтастық — Университеттің жаһандық деңгейін көрсететін негізгі бағыт. Қазақстанның Болон процесіне қосылуы академиялық ұтқырлықтың, кредиттік технологияның және дипломдардың өзара танылуының құқықтық және ұйымдық негізін қалады [4]. Студенттер мен оқытушылардың шетелдік серіктес жоғары оқу орындарында білім алмасуы жаңа ғылыми көзқарас қалыптастырып, педагогикалық тәжірибені байытады және еліміздің білім беру жүйесіне озық идеялардың енуіне жағдай жасайды.

Университеттің Халықаралық университеттер қауымдастығының (IAU) дүниежүзілік жоғары білім деректер базасында көрсетілуі және халықаралық рейтингтерге қатысуы оның халықаралық аренада танылуының айғағы [5, 6]. Өзге ел азаматтарының Университетте білім алуы оқу орнының тартымдылығын арттырып, мәдениетаралық диалогты дамытады. Академиялық мобильділіктің негізгі мақсаты — қазақстандық жоғары білімнің сапасын халықаралық стандарттарға сәйкес қамтамасыз ету және оның бәсекеге қабілеттілігін арттыру.

Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті 58-ден астам шетелдік серіктес университетпен халықаралық ынтымақтастықты жүзеге асырады және дамытады. Олардың қатарында Польша, Өзбекстан, Түркия, Қытай Халық Республикасы, Финляндия және тағы басқа елдер бар. Бұл бағдарлама студенттер мен оқытушыларға шетелдегі серіктес университеттерде оқуға және зерттеу жүргізуге мүмкіндік береді.

Қорытынды

Зерттеу нәтижелері Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университетінің имиджі бірнеше өзара байланысқан факторлардың ықпалымен қалыптасатынын көрсетті. Университеттің басты артықшылығы — 1944 жылдан бергі тарихы, қыздарға арналған педагогикалық білім беру миссиясы және ұлттық мәртебесі. Бұл жетістіктерді сақтап, білім сапасын арттыру, ғылыми әлеуетті күшейту, цифрлық технологияларды енгізу және халықаралық ынтымақтастықты кеңейту арқылы бәсекеге қабілеттілікті нығайтуға болады.

Авторлардың пікірінше, Университет имиджінің ең басты тірегі — студент пен түлектің жетістігі. Сондықтан имидждік стратегияның негізіне заманауи білім беру ортасын жасау, студенттің зерттеушілік және көшбасшылық қабілетін дамыту, түлектердің табыс тарихын насихаттау ұстанымдарын қою орынды. Осы бағыттардағы жүйелі жұмыс Университеттің қазақстандық және халықаралық білім кеңістігіндегі беделін одан әрі арттырады.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Kazakh National Women's Teacher Training University // Wikipedia. – URL: https://en.wikipedia.org/wiki/Kazakh_National_Women%27s_Teacher_Training_University .

2. Қазақстан Республикасы Президентінің 2018 жылғы 25 желтоқсандағы №805 Жарлығы (Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университетіне ұлттық мәртебе беру туралы).

3. Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университетінің ресми сайты. – URL: https://qyzpu.edu.kz

4. The Bologna Declaration of 19 June 1999: Joint declaration of the European Ministers of Education. – Bologna, 1999.

5. QS Quacquarelli Symonds. QS University Rankings: Emerging Europe and Central Asia 2022. – URL: https://www.topuniversities.com.

6. IAU World Higher Education Database (WHED): Kazakh National Women's Teacher Training University (IAU-010215). – URL: https://www.iau-hesd.net/node/2800.

7. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» 2007 жылғы 27 шілдедегі №319-III Заңы.

Ұқсас материалдар

• Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті: ұлттық ғылым мен білімнің көшбасшысы
• Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті – білім мен ғылымның шамшырағы
• Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті – цифрлық технологиялар мен жасанды интеллект дамуының ғылыми орталығы