Бастауыш сынып оқушыларының танымдық белсенділігін нейрогимнастика арқылы арттыру

Адилжан Аякоз
Бастауыш білім беру

Аңдатпа: Бұл мақалада бастауыш сынып оқушыларының зейінін, есте сақтауын, ойлау қабілетін дамытуда нейрогимнастикалық жаттығулар мен нейроойындарды қолданудың тиімділігі қарастырылады. Бастауыш мектеп практикасында қолдануға болатын нақты жаттығу түрлері мен олардың сабақ сапасын арттырудағы рөлі сипатталған.

Түйін сөздер: бастауыш сынып, нейрогимнастика, зейінді шоғырландыру, моторлық дағдылар, танымдық процесс, ми жартышарлары.

1. Кіріспе

Қазіргі бастауыш мектептің басты міндеті — оқушыға тек дайын білім беру емес, оның өздігінен білім алу, ойлау және ақпаратты қабылдау қабілеттерін дамыту. Бастауыш сынып жасындағы балалардың жүйке жүйесі тез шаршауға бейім келеді. Осыған байланысты сабақ үдерісінде оқушылардың зейінін шашыратпай, сабаққа деген қызығушылығын арттыру үшін заманауи педагогикалық-психологиялық тәсілдерді енгізу қажеттілігі туындайды. Соның бірі — нейрогимнастика (кинезиологиялық жаттығулар).

2. Нейрогимнастиканың мәні мен маңызы

Нейрогимнастика — бұл мидың оң және сол жартышарларының белсенділігін синхрондауға арналған арнайы дене жаттығуларының кешені. Оң жартышар шығармашылыққа, бейнелі ойлауға жауап берсе, сол жартышар логика мен тілдік қабілеттерге жауап береді. Бастауыш сынып оқушысында екі жартышар арасындағы байланыс (нейрондық байланыстар) неғұрлым тығыз болса, оқу процесі де соғұрлым жеңіл әрі нәтижелі өтеді.

3. Сабақта нейрогимнастиканы қолданудың тәжірибелік жолдары

Нейроойындарды сабақтың кез келген кезеңінде (сабақ басында үй тапсырмасына зейін аудару үшін немесе сергіту сәтінде) 2-3 минут көлемінде өткізуге болады. Төменде бастауыш сыныпта тиімді қолдануға болатын негізгі жаттығулар ұсынылған:

• «Лезгінка» жаттығуы: Оқушы сол қолын жұдырыққа жұмып, бас бармағын сыртқа қаратады. Оң қолын алақанымен сол қолдың жұдырығына көлденең ұстайды. Кейін екі қолдың орнын жылдам ауыстырады. Бұл жаттығу қимыл-қозғалыс координациясын дамытады.

• «Жұдырық-қыры-алақан» (Кулак-ребро-ладонь): Үстел үстінде қолдың үш күйін кезекпен жылдам қайталау. Алдымен оң қолмен, кейін сол қолмен, соңында екі қолмен бірдей орындалады.

• Қос қолмен сурет салу (Симметриялы сурет): Оқушы екі қолына екі қалам алып, параққа бір уақытта екі қолмен бірдей геометриялық фигураларды немесе қарапайым суреттерді сызады. Бұл жазу, оқу жылдамдығын арттыруға тікелей әсер етеді.

4. Нәтижелер мен бақылаулар

Нейрогимнастика элементтерін күнделікті сабаққа енгізу нәтижесінде төмендегідей оң өзгерістер байқалады:

• Оқушылардың зейінін бір арнаға шоғырландыру уақыты артты;

• Оқу және жазу процесіндегі қателіктер азайды;

• Оқушылардың шаршау деңгейі төмендеп, сабаққа деген эмоционалдық ынтасы көтерілді;

• Ұсақ моторикасы мен кеңістікті бағдарлау қабілеті жақсарды.

5. Қорытынды

Бастауыш сыныпта нейрогимнастика мен нейроойындарды жүйелі түрде қолдану — білім беру сапасын арттырудың тиімді құралы. Ол оқушыны артық жүктемесіз, ойын түрінде дамытуға мүмкіндік береді. Сондықтан әрбір бастауыш сынып мұғалімі өз тәжірибесіне мұндай жаттығуларды енгізсе, баланың тұлғалық және интеллектуалдық дамуына үлкен үлес қосары хақ.

Әдебиеттер тізімі:

1. Сиротюк А.Л. Обучение детей с учетом психофизиологии. — М.: ТЦ Сфера, 2005.

2. Ханнафорд К. Мудрое движение. Мышечная память и обучение. — М., 2000.