Мазмұнға өту
Мақала жариялау
Bilimger Journal №6 / 2026 шығарылымына мақала қабылдануда·QR-кодты сертификат Журнал №6 мақала қабылдануда·2 орын қалды 2 орын қалды Жариялау

: «» · ₸

3 мин оқу 152 оқылым

Құрмашева Балауса Айжарыққызы
Атырау облысы, Атырау қаласы, «Зейнеп, Амина және балапандар» бөбекжай-бақшасының тәрбиешісі


«Табиғатты аялайық».

Бала — табиғаттың бір бөлігі. Ол айналасындағы орманды, гүлді, күнді, жаңбырды, жан-жануарларды көріп өседі. Сондықтан баланың табиғатқа деген сүйіспеншілігі мен қамқорлық сезімін қалыптастыру – мектепке дейінгі тәрбие мен білім берудің маңызды бағыты. Мектепке дейінгі жаста табиғатпен танысу арқылы балада әсемдік сезім, жауапкершілік пен экологиялық мәдениет қалыптасады. «Табиғатты аялайық» тақырыбы – балаларға туған жердің сұлулығын сезінуге, оны қорғауға және бағалауға үйретудің алғашқы қадамы.

Табиғатты танып-білу – таным бастауы.

Мектепке дейінгі жастағы балалар табиғатты бақылау барысында көптеген жаңа ақпарат алады. Олар өсімдіктердің өсуін, жануарлардың мінез-құлқын, ауа райының өзгерісін байқайды. Осындай бақылаулар баланың ойлау қабілетін, байқағыштығын арттырады.

Тәрбиеші балаларды табиғатты бақылауға жүйелі түрде баули отырып, «неліктен?», «қалай?», «қайдан?» деген сұрақтарға жауап іздеуге бағыттайды. Бұл олардың зерттеушілік дағдыларын дамытады.

Мысалы:
• Көктемде — гүл егу, ағаш отырғызу, қардың еруін бақылау;
• Жазда — бақтағы өсімдіктер мен жәндіктерді тану;
• Күзде — жапырақтардың түсуін, табиғаттың түстерін байқау;
• Қыста — қар мен мұздың қасиеттерін бақылау, құстарға жем шашу.

Осындай қарапайым әрекеттер арқылы бала табиғаттағы әрбір өзгерісті түсініп, оған қамқорлық жасау қажеттілігін сезінеді.

Тәрбиешінің экологиялық мәдениетті қалыптастырудағы рөлі.

Тәрбиеші – баланың табиғатқа деген көзқарасын қалыптастырушы тұлға. Ол табиғат туралы тек мәлімет беріп қана қоймай, өз іс-әрекетімен үлгі болуы керек. Балалар тәрбиешінің ісінен көп нәрсе үйренеді: гүлге су құю, қоқысты жерге тастамау, жануарларға қамқор болу сияқты қарапайым іс-шаралар арқылы экологиялық тәрбие сіңеді. Өз тәжірибемнен мысал: Біздің балабақшада көктем мезгілінде «Жасыл бұрыш» бар. Онда әр топ өзіне тиесілі шағын гүлзарды баптайды. Балалар таңертең келіп, гүлдерге су құйып, жапырақтарын сүртіп, өзгерісін бақылайды. Бірде Ару есімді қыз бала гүлдің солып тұрғанын байқап: «Мына гүлге су аз тиген шығар, мен су құяйын» – деді. Бұл кішкентай ғана әрекет – үлкен жауапкершіліктің белгісі. Осындай сәттерде біз баланың жүрегіне табиғатқа деген қамқорлық дәнін егеміз.

Сонымен қатар, күз мезгілінде «Құстарға қамқор болайық» атты жоба өткіздік. Балалармен бірге нанның ұнтағын жинап, өз қолдарымен жем салғыш жасап, ағаш бұтағына іліп қойдық. Осы арқылы балалар қысқы табиғаттың қиындығын түсініп, тіршілік иелеріне жанашыр болуды үйренді.

Балабақшада экологиялық тәрбие беру бағытында төмендегідей жұмыстарды ұйымдастыру тиімді:
• «Табиғатты аяла» атты сурет көрмесін өткізу;
• «Біз табиғат достарымыз» атты экологиялық ойын ұйымдастыру;
• Құстар күні, Орман күні, Жер күні сияқты мерекелерге арналған ашық іс-шаралар өткізу;
• «Жасыл бұрыш» жасап, балалармен бірге өсімдік егу және күту.

Халық педагогикасындағы табиғатқа сүйіспеншілік.

Қазақ халқы ежелден табиғатпен етене өмір сүріп, оны аялауды ұрпағына өсиет еткен. «Су — өмірдің көзі», «Жер-ананы қорласаң, өзіңді қорлағаның», «Атаңнан мал қалғанша, тал қалсын» деген халық даналығы табиғатқа деген терең құрметті көрсетеді.

Тәрбиеші халық ауыз әдебиеті үлгілерін пайдалана отырып, балаларға табиғатты сүю, қорғау, бағалау жайында түсінік бере алады.
Мысалы:
• Табиғат туралы мақал-мәтелдер мен жұмбақтар айту;
• Ертегілер («Жер-ана мен бала», «Күн мен бұлт», «Жаңбыр тамшысы») арқылы экологиялық тәрбие беру;
• Дәстүрлі ойындарда табиғат элементтерін пайдалану.

Халық педагогикасы – баланың ұлттық сана-сезімін, табиғатқа сүйіспеншілігін оятудың ең тиімді жолдарының бірі.

Қорытынды.

Табиғатты аялау – тек бір күндік іс-шара емес, бұл өмір бойы жалғасатын мәдениет. Балабақшадағы экологиялық тәрбие – баланың санасында табиғатты қорғау, оны құрметтеу және сүйіспеншілік сезімін қалыптастырудың алғашқы сатысы.

Бүгінгі баланың табиғатқа қамқорлығы – ертеңгі елдің болашағына деген жауапкершіліктің кепілі. Сондықтан әр тәрбиеші мен ата-ана баланың жүрегіне: «Табиғатты сүй, оны қорғай біл, өйткені ол – сенің екінші анаң» деген ұлағатты ойды сіңіруі тиіс.

Авторы
Құрмашева Балауса Айжарыққызы

Материал пайдалы болды ма? Бөлісіңіз

WhatsApp Telegram

Мақала құжаттары

Мақаланың жарияланғаны туралы анықтама (PDF)

Пікірлер

Пікір қалдыру үшін аккаунтқа кіріңіз

Әзірге пікір жоқ — алғашқы болыңыз.

Авторларға

Сіз де өз мақалаңызбен бөлісіңіз

Мақалаңызды жариялап, сертификат пен журналды бірден алыңыз. Жарияланым Google мен Yandex-те табылады.

  • Сертификат (QR-коды бар)
  • Google, Yandex жүйелерінде шығады
  • Журналға шығады (онлайн)
  • Анықтама, журнал
  • Жеке кабинетте құжаттар сақталады
  • Мақалаға тұрақты сілтеме

2015 жылдан бері · ресми тіркелген журнал

Мақала жариялау

Осы тақырыптағы материалдар

Балабақша

«LEGO құрастыру ойындары арқылы мектеп жасына дейінгі балалардың танымдық және шығармашылық қабілеттерін дамыту»

Меңгеруші: Ережепбаева Алма Сайлаубековна Аңдатпа Мақалада «LEGO әлемі: ойнаймыз, құрастырамыз, дамимыз» әдістемелік құралы аясында мектеп жасына дейінгі балалардың құрастыру әрекетін ұйымдастыру жолдары қарастырылады.…

Ережепбаева Алма Сайлаубековна 8 мин 11 оқылым
Балабақша

«Таза Қазақстан» – экологиялық тәрбиенің бастауы балабақшадан

Мақалада «Таза Қазақстан» республикалық экологиялық акциясының идеяларын мектеп жасына дейінгі балалардың күнделікті өміріне енгізу тәжірибесі қарастырылады: серуендегі бақылау, тәжірибе, дидактикалық және рөлдік ойындар, еңбек, қалдықты сұрыптау, ұлттық тағылым және отбасымен бірлескен экологиялық жобалар.

Уразбаева Наргиза Самиғоллақызы 9 мин 13 оқылым
Балабақша

«Таза Қазақстан» – экологиялық мәдениет негізі

Аннотация Мақалада «Таза Қазақстан» жалпыұлттық экологиялық бастамасы аясында мектепке дейінгіұйым тәрбиеленушілерінің экологиялық мәдениетін қалыптастыру мәселелері қарастырылады. Балалардың табиғатқа жанашырлықпен…

Омарбекова Гульжана Калиевна 7 мин 31 оқылым
Балабақша

Ойынға өрілген ұлттық мұра: мектепке дейінгі балаларға арналған авторлық ойындар.

Аңдатпа Мақалада ұлттық мәдениет мазмұнын мектеп жасына дейінгі балалардың ойын тәжірибесіне енгізуге арналған авторлық дидактикалық ойын нұсқалары ұсынылады. Ою-өрнек, қонақжайлық және киіз үй тақырыптары баланың…

Балтабаева Марфуға Рахматуллаевна 8 мин