1 қазан – Қарттар күніне арналған «Қарттарым – асыл қазынам» тәрбие сағаты

1 қазан – Қарттар күні: «Қарттарым – асыл қазынам» тәрбие сағаты

Қарттар күні тәрбие сағаты оқушыларды үлкенді сыйлауға, ата-әжеге қамқор болуға және ұрпақтар сабақтастығын қадірлеуге баулиды. Төмендегі «Қарттарым – асыл қазынам» атты дайын үлгіні 1 қазан – Қарттар күніне арналған сынып сағатында қолдануға болады.

Тәрбие сағатының тақырыбы: «Қарттарым – асыл қазынам»

Бағыты: адамгершілік, ұлттық тәрбие, отбасылық құндылықтар.

Мақсаты:
Оқушыларға 1 қазан – Халықаралық қарттар күнінің маңызын түсіндіру, үлкенді құрметтеу, ата-әжені сыйлау, қариялардың ақыл-кеңесі мен өмірлік тәжірибесін бағалай білуге тәрбиелеу.

Міндеттері:

• үлкендерге құрмет көрсету мәдениетін қалыптастыру;

• ата-әже мен немере арасындағы рухани байланысты нығайту;

• қазақ халқының үлкенді сыйлау дәстүрін насихаттау;

• оқушыларды мейірімділікке, ізеттілікке, қамқорлыққа тәрбиелеу;

• ұлттық құндылықтарды дәріптеу.

Тәрбие сағатының түрі: танымдық, өнегелік тәрбие сағаты.

Әдіс-тәсілдері: сұрақ-жауап, ой қозғау, пікір алмасу, өлең оқу, мақал-мәтел айту, жағдаяттық тапсырмалар, шығармашылық жұмыс.

Көрнекілігі:
«Қарттарым – асыл қазынам» тақырыбындағы плакат, ата-әжелердің суреттері, нақыл сөздер, слайдтар, интерактивті тақта, жүрекше қағаздар.

Тәрбие сағатының барысы

І. Ұйымдастыру кезеңі

Мұғалім:

Сәлеметсіңдер ме, балалар!

Бүгінгі тәрбие сағатымыз ерекше тақырыпқа арналады.

Қазақ халқы ежелден үлкенін сыйлап, қариясын құрметтеген халық. Үлкендердің батасын алып, ақылын тыңдау халқымыздың асыл дәстүрлерінің бірі болып саналады.

Бүгін біз 1 қазан – Халықаралық қарттар күніне орай «Қарттарым – асыл қазынам» атты тәрбие сағатын өткіземіз.

ІІ. Психологиялық дайындық

Оқушылар шеңберге тұрады.

Мұғалім:

Балалар, бір-бірімізге жақсы тілек айтып, сабағымызды бастайық.

Оқушылар кезекпен:

• Ата-әжелеріміз аман болсын!

• Үлкендеріміздің ғұмыры ұзақ болсын!

• Әр отбасы бақытты болсын!

• Қарияларымыз әрдайым төрімізде отырсын!

• Еліміз тыныш болсын!

• Әр шаңырақта береке болсын!

ІІІ. Қарттар күні туралы түсінік

1 қазан – Халықаралық қарттар күні

Мұғалім:

Балалар, 1 қазан – Халықаралық қарттар күні.

Бұл күннің негізгі мақсаты – егде жастағы адамдарға құрмет көрсету, олардың қоғамдағы орнын бағалау және үлкендерге қамқорлық жасау қажеттігін еске салу.

Қариялар – біздің өткеніміз бен бүгінімізді байланыстыратын алтын көпір.

Олар өмірдің талай кезеңін бастан өткеріп, мол тәжірибе жинаған. Сондықтан үлкендердің әрбір ақылында, айтқан әңгімесінде, берген батасында үлкен мағына бар.

Қазақ халқы:

«Қариясы бар үйдің қазынасы бар»

деп бекер айтпаған.

IV. Ой қозғау

Мұғалім оқушыларға сұрақтар қояды:

1. Қарт дегеніміз кім?

2. Отбасыларыңда ата-әжелерің бар ма?

3. Ата-әжелерің сендерге қандай ақыл айтады?

4. Сендер ата-әжелеріңе қалай көмектесесіңдер?

5. Неліктен үлкен адамдарды құрметтеу керек?

6. Үлкен кісіге қандай әдептілік көрсетуіміз керек?

7. «Қариясы бар үйдің қазынасы бар» дегенді қалай түсінесіңдер?

Оқушылар өз ойларын ортаға салады.

V. Мұғалімнің тәрбиелік әңгімесі

Мұғалім:

Адам өмірінде ата мен әженің орны ерекше.

Ата – шаңырақтың ақылшысы, отбасының тірегі.

Әже – мейірімнің, жылулықтың, ізгіліктің символы.

Көп жағдайда біз бала кезіміздегі ең жылы естеліктерімізді ата-әжемізбен байланыстырамыз.

Әженің пісірген бауырсағы, атаның айтқан әңгімесі, олардың берген батасы адамның жадында ұзақ сақталады.

Сондықтан ата-әжені сыйлау – жай ғана әдет емес. Бұл – халқымыздан келе жатқан үлкен тәрбие.

Үлкенді құрметтеген бала ертең өзі де құрметке ие болады.

VI. «Қарттарым – асыл қазынам» өлеңдер бөлімі

1-оқушы

Қарттарым – асыл қазынам,
Ақылың – өмір азығым.
Сіздерден алған тәрбием
Болар менің бағытым.

2-оқушы

Атам менің ақылды,
Сөзі әрдайым салмақты.
Айтқан әрбір өсиет
Жетелейді жан-жақты.

3-оқушы

Әжем менің аяулы,
Мейірімі баянды.
Ертегісін тыңдасам,
Көңіліміз жайланды.

4-оқушы

Ақ жаулықты әжелер,
Ақ сақалды аталар.
Сіздер барда әр үйде
Береке мен бата бар.

5-оқушы

Қарттарымыз аман боп,
Жүре берсін жанымызда.
Ақ батасы жол көрсетіп,
Нұр төгілсін бағымызға.

VII. Қарттар туралы мақал-мәтелдер

Мұғалім:

Қазақ халқы үлкенді құрметтеуді мақал-мәтелдер арқылы да ұрпақтан ұрпаққа жеткізген.

Оқушылар кезекпен мақал айтады.

1-оқушы:
«Қариясы бар үйдің қазынасы бар».

2-оқушы:
«Үлкенге – құрмет, кішіге – ізет».

3-оқушы:
«Ата көрген оқ жонар, ана көрген тон пішер».

4-оқушы:
«Батамен ел көгерер, жаңбырмен жер көгерер».

5-оқушы:
«Көп жасағаннан сұрама, көп көргеннен сұра».

6-оқушы:
«Аталы сөзге арсыз ғана тоқтамас».

7-оқушы:
«Үлкен бастар, кіші қостар».

VIII. «Мақалды жалғастыр» ойыны

Мұғалім мақалдың алғашқы бөлігін айтады, оқушылар жалғастырады.

Мұғалім: Қариясы бар үйдің...

Оқушылар: Қазынасы бар.

Мұғалім: Үлкенге – құрмет...

Оқушылар: Кішіге – ізет.

Мұғалім: Батамен ел көгерер...

Оқушылар: Жаңбырмен жер көгерер.

Мұғалім: Ата көрген оқ жонар...

Оқушылар: Ана көрген тон пішер.

IX. Жағдаяттық тапсырмалар

1-жағдаят

Автобуста бір оқушы отыр. Аялдамадан егде жастағы әжей мінді. Бос орын жоқ.

Сұрақ: Сен оқушының орнында болсаң не істер едің?

Күтілетін жауап:
Әжейге орын беремін.

2-жағдаят

Көшеде бір ата ауыр сөмке көтеріп келе жатыр.

Сұрақ: Не істер едің?

Күтілетін жауап:
Көмек ұсынып, сөмкесін көтерісемін.

3-жағдаят

Әжең саған бір оқиғаны бірнеше рет айтып берді.

Сұрақ: «Мұны бұрын айтқансыз» деп тыңдамай кетуге бола ма?

Күтілетін жауап:
Жоқ. Үлкен адамның сөзін сыйлап, сабырмен тыңдау керек.

4-жағдаят

Атаң телефонды қалай қолданатынын білмей, сенен көмек сұрады.

Сұрақ: Қалай әрекет етесің?

Күтілетін жауап:
Асықпай, түсінікті түрде көрсетіп беремін.

X. «Мен ата-әжеме қалай көмектесемін?» тапсырмасы

Оқушыларға парақшалар таратылады.

Әр оқушы ата-әжесіне жасай алатын бес жақсы ісін жазады.

Мысалы:

• үй шаруасына көмектесу;

• дәріханаға немесе дүкенге барып беру;

• бірге әңгімелесу;

• телефон соғып, халін сұрау;

• мерекелерде ғана емес, күнделікті көңіл бөлу;

• ауыр заттарын көтерісу;

• үйін жинауға көмектесу;

• дәрігерге барғанда бірге бару;

• жылы сөз айту.

XI. «Ата-әжемнің бір өсиеті» бөлімі

Мұғалім:

Балалар, ата-әжелерің сендерге жиі айтатын бір ақылды естеріңе түсіріңдер.

Оқушылар жауап береді.

Мысалдар:

• «Үлкенді сыйла».

• «Өтірік айтпа».

• «Сабақты жақсы оқы».

• «Ешкімге жамандық жасама».

• «Еңбекқор бол».

• «Ата-анаңды құрметте».

• «Адал бол».

• «Еліңе пайдалы адам бол».

XII. «Ата-әжеге хат» шығармашылық тапсырмасы

Оқушыларға 5–7 минут уақыт беріледі.

Тапсырма:

Атаңа немесе әжеңе қысқа хат жаз.

Хат үлгісі

Аяулы әжем!

Сізге мені әрдайым жақсы көріп, ақыл айтып, қамқор болғаныңыз үшін рақмет.

Сіздің айтқан әңгімелеріңіз бен берген ақылдарыңызды әрқашан есте сақтауға тырысамын.

Сізге ұзақ ғұмыр, мықты денсаулық және жақсы көңіл-күй тілеймін.

Сізді қатты жақсы көремін!

XIII. «Жылы сөз» тапсырмасы

Тақтаға үлкен жүрек суреті ілінеді.

Оқушылар кішкентай қағаздарға ата-әжелерге арналған бір жылы сөз жазып, жүрекке жапсырады.

Мысалы:

• Мейірімді

• Қамқор

• Асыл

• Ақылды

• Ардақты

• Қадірлі

• Сабырлы

• Жомарт

• Ақкөңіл

• Өнегелі

XIV. Ата-әжеге арналған тілектер

Оқушылар бір-бірден тілек айтады.

1-оқушы:
Ата-әжелеріміз аман болсын!

2-оқушы:
Дендеріңіз сау болсын!

3-оқушы:
Ғұмырларыңыз ұзақ болсын!

4-оқушы:
Немере-шөберелеріңіздің қызығын көріңіздер!

5-оқушы:
Әр күніңіз қуанышқа толы болсын!

6-оқушы:
Шаңырақтарыңыздан береке кетпесін!

7-оқушы:
Ақ баталарыңыздан айырмаңыздар!

XV. Қарттарға арналған бата

Оқушы:

Ақ сақалды аталар,
Ақ жаулықты аналар.
Ұзақ өмір сүріңіз,
Қуанышқа бөленіп.

Бала-шаға қасыңызда,
Немерелер жаныңызда.
Берекелі шаңырақта
Бақыт болсын бағыңызда.

Әумин!

XVI. «Қарттарды құрметтеу дегеніміз не?» қорытынды талқылау

Мұғалім тақтаға:

«Қарттарды құрметтеу – ...»

деп жазады.

Оқушылар сөйлемді жалғастырады.

Мысалы:

Қарттарды құрметтеу – үлкенге сәлем беру.

Қарттарды құрметтеу – қоғамдық көлікте орын беру.

Қарттарды құрметтеу – жағдайын сұрау.

Қарттарды құрметтеу – үй шаруасына көмектесу.

Қарттарды құрметтеу – сөзін бөлмей тыңдау.

Қарттарды құрметтеу – ата-әженің батасын алу.

Қарттарды құрметтеу – оларды жалғыз қалдырмау.

XVII. Мұғалімнің қорытынды сөзі

Мұғалім:

Балалар, бүгін біз қарттарымыздың өміріміздегі орны туралы әңгімелестік.

Қарттық – әлсіздік емес. Қарттық – өмірден жинақталған тәжірибе, даналық және тағылым.

Бүгін бізге ата-әже болып отырған жандар бір кездері жас болған. Олар еңбек етті, отбасын құрды, бала тәрбиеледі, қоғамның дамуына үлес қосты.

Сондықтан біз оларды әрқашан құрметтеуіміз керек.

Үлкендерге құрмет көрсету тек 1 қазан күнімен шектелмеуі тиіс.

Ата-әжеңе телефон соғып, жағдайын сұрау, үйіне бару, шайын құйып беру, әңгімесін тыңдау сияқты қарапайым әрекеттердің өзі олар үшін үлкен қуаныш болуы мүмкін.

Халқымыз:

«Қариясын сыйлаған елдің қазынасы мол»

деп үлкенді құрметтеуге ерекше мән берген.

Ата-әжелеріміз аман болсын!

Ақ баталары ортамыздан үзілмесін!

XVIII. Рефлексия

«Бүгін мен...» әдісі

Оқушылар сөйлемдерді аяқтайды:

Бүгін мен...

• қарттарды не үшін құрметтеу керектігін түсіндім;

• ата-әжеме көбірек көңіл бөлу керектігін білдім;

• үлкен адамның батасының маңызын түсіндім;

• ата-әжеме көмектесуге тырысамын;

• үлкен кісілерге әрқашан құрмет көрсетемін.

Тәрбие сағатының күтілетін нәтижесі

Тәрбие сағаты соңында оқушылар:

• 1 қазан – Қарттар күнінің маңызын түсінеді;

• үлкенге құрмет көрсетудің қажеттілігін біледі;

• ата-әжелердің отбасындағы орнын бағалайды;

• қарттарға қамқор болуға дағдыланады;

• ұлттық тәрбие мен отбасылық құндылықтардың маңызын түсінеді;

• ізеттілік, мейірімділік және адамгершілік қасиеттерін дамытады.

Қорытынды

«Қарттарым – асыл қазынам» тәрбие сағаты – оқушыларға үлкенді сыйлау, ата-әжені қадірлеу және қарт адамдарға қамқорлық көрсету құндылықтарын түсіндіруге арналған тәрбиелік іс-шара.

1 қазан – Қарттар күні қарсаңында өткізілетін мұндай тәрбие сағаттары жас ұрпақтың бойында мейірімділік, ізеттілік, жауапкершілік және үлкенге құрмет сияқты адамгершілік қасиеттерді қалыптастыруға көмектеседі.

Қарттарымыз – отбасымыздың ғана емес, халқымыздың да асыл қазынасы. Олардың өмірлік тәжірибесі мен ақыл-кеңесін бағалау – әр ұрпақтың міндеті.

Қосымша материал

• 1 қазан – Қарттар күніне арналған мерекелік кеш сценарийі