Жастар қоғамды өзгерте ала ма?
Түйін сөздер: жастар, қоғам, азаматтық белсенділік, волонтерлік, көшбасшылық, білім, әлеуметтік жауапкершілік, қоғамдық өзгеріс, болашақ ұрпақ.
Аңдатпа: Бұл мақалада қазіргі қоғамдағы жастардың рөлі, олардың қоғамдық өзгерістерге ықпалы мен азаматтық белсенділігінің маңызы қарастырылады. Сонымен қатар Қазақстандағы ЮНИСЕФ ұйымының жастарға арналған бастамалары мен халықаралық деңгейде танылған тұлға Малала Юсуфзайдың көзқарасы негізінде жас ұрпақтың қоғам дамуына қосатын үлесі талданады.
Кіріспе
Қоғамның дамуы әр кезеңдегі ұрпақтың көзқарасы мен іс-әрекетіне тікелей байланысты. Бүгінгі жастар ертеңгі күннің ғана емес, қазіргі қоғамның да маңызды бөлігі. Олар жаңа технологияларды меңгерген, әлемдік ақпаратқа қол жеткізе алатын, өзгерістерге жылдам бейімделетін ұрпақ ретінде ерекшеленеді. Алайда жастардың мүмкіндіктері қаншалықты кең болғанымен, олардың қоғамға нақты ықпалы туралы сұрақ әлі де өзекті.
Жастар қоғамды өзгерте ала ма? Бұл сұраққа жауап іздеу үшін олардың қоғамдық өмірдегі белсенділігіне, бастамаларына және әлеуметтік жауапкершілігіне назар аудару қажет.
Жастар — өзгерістің қозғаушы күші
Қазіргі уақытта жастар қоғамдағы көптеген мәселелерге бейжай қарамай, оларды шешуге өз үлестерін қосып келеді. Мектеп парламенттері, студенттік ұйымдар, волонтерлік қозғалыстар мен әлеуметтік жобалар жастар белсенділігінің нақты көрінісі.
Мәселен, мектеп оқушыларының қайырымдылық шараларын ұйымдастыруы, қоршаған ортаны қорғау акцияларына қатысуы немесе буллингтің алдын алуға бағытталған бастамалар ұсынуы қоғамдағы оң өзгерістерге ықпал етеді. Мұндай әрекеттер үлкен нәтижеге жету үшін міндетті түрде жоғары лауазым немесе мол қаражат қажет емес екенін көрсетеді.
Жастардың басты артықшылығы — жаңа идеялар мен тың көзқарастар. Олар бұрыннан қалыптасқан мәселелерге басқа қырынан қарап, оларды шешудің тиімді жолдарын ұсына алады. Дегенмен, идеяның болуы жеткіліксіз. Оны жүзеге асыру үшін білім, табандылық және жауапкершілік қажет.
ЮНИСЕФ тәжірибесі: жастардың нақты үлесі
Жастардың қоғамға тигізетін әсерін Қазақстандағы ЮНИСЕФ ұйымының бастамаларынан да көруге болады.
ЮНИСЕФ — Біріккен Ұлттар Ұйымының Балалар қоры. Ұйым балалардың құқықтарын қорғау, олардың сапалы білім алуына, денсаулығы мен қауіпсіздігінің қамтамасыз етілуіне бағытталған жұмыстар жүргізеді.
ЮНИСЕФ-тің Қазақстандағы 2025 жылғы жылдық есебіне сәйкес, жастарды тартудың жалпыұлттық бағдарламасы аясында жыл соңына қарай 10 000-ға жуық жас жұмылдырылып, олардың 4 476-сы белсенді түрде қатысты. Сонымен қатар Астана, Алматы, Шымкент, Ақтау, Көкшетау және Семей қалаларында алты жастар хабы құрылды.
Бағдарлама аясында еріктілер 20 000 ағаш отырғызып, 500 тонна қалдық жинауға үлес қосты. Сондай-ақ балалардың құқықтары мен қауіпсіздігі туралы ақпараттық кездесулер өткізіліп, олардың бастамалары миллион адамды қамтыды.
Бұл көрсеткіштер жастардың қоғамдық мәселелерді шешуге нақты үлес қоса алатынын дәлелдейді. Ең маңыздысы — олардың белсенділігі сөз жүзінде қалмай, қоршаған орта мен қоғам өміріндегі нақты нәтижелерге айналып отыр.
Әлемдік тәжірибе: бір адамның дауысы өзгеріске бастай алады
Жастардың қоғамдағы рөлі туралы сөз қозғағанда, әлемге танымал білім беру белсендісі, Нобель бейбітшілік сыйлығының лауреаты Малала Юсуфзайды атап өтуге болады.
Малала қыз балалардың білім алу құқығын қорғап, осы мәселені халықаралық деңгейде көтерген тұлға. Ол жас кезінен бастап білімнің маңыздылығы туралы ашық айтып, миллиондаған адамның назарын білім теңсіздігі мәселесіне аударды.
Малала Юсуфзайдың 2026 жылғы Білім беру жөніндегі дүниежүзілік форумда сөйлеген сөзінде айтқан мына бір пікірі ерекше назар аудартады:
«Өзгеріс әлемнің қазіргі қалпынан емес, оның қандай болуы мүмкін екенін елестетуден басталады».
Бұл ой жастардың қоғамға деген көзқарасының маңызын көрсетеді. Өйткені кез келген өзгеріс алдымен адамның санасында, арманында және нақты мақсатына деген сенімінде қалыптасады.
Малаланың өмір жолы жастардың жасына немесе тәжірибесінің аздығына қарамастан, маңызды мәселелерді көтеріп, қоғамдық пікірге ықпал ете алатынын көрсетеді. Оның жетістігі бір адамның табандылығы мен ұстанымы үлкен өзгерістерге жол аша алатынының айқын мысалы.
Мүмкіндік бар, бірақ жауапкершілік те қажет
Қазіргі жастардың алдында бұрынғы буынмен салыстырғанда көптеген жаңа мүмкіндіктер бар. Интернет арқылы білім алуға, әлемдік тәжірибемен танысуға, өз жобасын дамытуға және халықаралық ортаға шығуға болады. Алайда мүмкіндіктің болуы оның міндетті түрде нәтижеге айналатынын білдірмейді.
Қоғамды өзгерту үшін тек мәселені сынау жеткіліксіз. Оның шешімін іздеу, нақты ұсыныс жасау және сол ұсынысты жүзеге асыруға атсалысу маңызды. Әлеуметтік желіде өз пікірін білдіру белсенділіктің бір түрі. Бірақ шынайы өзгеріс күнделікті өмірдегі әрекеттен басталады.
Сонымен қатар жастар сыни ойлау, ақпаратты тексеру және өзгенің пікірін құрметтеу мәдениетін қалыптастыруы қажет. Себебі ақпарат көп заманда жалған мәліметке сену немесе оны тексермей тарату қоғамға кері әсер етуі мүмкін.
Жастардың үнін қоғам естуі керек
Жастардың белсенділігімен қатар, олардың пікіріне құлақ асатын орта да болуы қажет. Кейде жас буынның идеялары тәжірибесінің аздығына байланысты ескерусіз қалуы мүмкін. Алайда тәжірибе уақыт өте қалыптасады, ал жаңа идеялар мен бастамаларға мүмкіндік беру қоғамның дамуына жол ашады.
Жастарға тек міндет жүктеп қана қоймай, шешім қабылдау үдерістеріне қатысуға, өз жобаларын ұсынуға және қабілеттерін көрсетуге жағдай жасау маңызды. Отбасы, мектеп, жоғары оқу орындары және қоғамдық ұйымдар осы бағытта бірлесе жұмыс істеуі керек.
Өйткені жастар мен аға буын бір-біріне қарсы тараптар емес. Керісінше, тәжірибе мен жаңа көзқарастың үйлесуі қоғамның дамуына ықпал етеді.
Қорытынды: өзгеріс өзімізден басталады
Сонымен, жастар қоғамды өзгерте ала ма? Менің ойымша, әрине, өзгерте алады. Бірақ ол үшін тек үлкен арман мен жақсы идея жеткіліксіз. Білім, еңбек, жауапкершілік, табандылық және белсенді азаматтық ұстаным қажет.
Қоғамның дамуын тек билікке, белгілі тұлғаларға немесе болашақ ұрпаққа тапсырып қоюға болмайды. Әр адам өз ортасындағы мәселеге бейжай қарамай, қолынан келетін істі атқарудан бастауы керек.
Жастар ертеңгі күннің ғана емес, бүгінгі қоғамның да маңызды бөлігі. Сондықтан олардың дауысы естіліп, бастамалары қолдау табуы тиіс.
Өйткені қоғамның болашағы — жастардың қолында, ал оның бүгінгі өзгерісі әрқайсымыздың әрекетімізден басталады.
Пайдаланылған әдебиеттер мен дереккөздер
UNICEF Kazakhstan. Қазақстандағы ЮНИСЕФ-тің 2025 жылғы жылдық есебі. Ресми сайт: https://www.unicef.org/kazakhstan/
Malala Fund. Malala Yousafzai speaks at the Education World Forum 2026. https://malala.org/news-and-voices/malala-yousafzai-speak-at-the-education-world-forum-2026
Біріккен Ұлттар Ұйымы. Malala Yousafzai — UN Messenger of Peace. https://www.un.org/
Ұқсас материалдар
- #жастар қоғамды өзгерте
- #азаматтық белсенділік
- #волонтерлік қозғалыстар
- #әлеуметтік жобалар
- #қоғамдық өзгерістер
- #әлеуметтік жауапкершілік
Мақала құжаттары
Мақала жарияланған журнал шығарылымы және жарияланғаны туралы анықтама (PDF)
Мақаланы телефонда ашыңыз
Телефон камерасын QR-кодқа бағыттаңыз — мақала бірден ашылады
bilimger.kz/zhastar-qogamdy-ozgerte-alama
Сіз де өз мақалаңызбен бөлісіңіз
Мақалаңызды жариялап, сертификат пен журналды бірден алыңыз. Жарияланым Google мен Yandex-те табылады.
- Сертификат (QR-коды бар)
- Google, Yandex жүйелерінде шығады
- Журналға шығады (онлайн)
- Анықтама, журнал
- Жеке кабинетте құжаттар сақталады
- Мақалаға тұрақты сілтеме
2015 жылдан бері · ресми тіркелген журнал
Мақала жариялау
Пікірлер
Пікір қалдыру үшін аккаунтқа кіріңіз
Әзірге пікір жоқ — алғашқы болыңыз.