Қазақтың ұлы хандары

Қазақ халқының тарихында ерекше орны бар ұлы хандар көп. Олар мемлекеттің тұтастығын сақтау, шекарасын кеңейту, халықтың бірлігін нығайту және тәуелсіздігін қорғау жолында үлкен рөл атқарды. Міне, солардың ішіндегі ең белгілілері:

1. Керей хан (XV ғ.)

• Қазақ хандығының алғашқы ханы.
• 1456 жылы Жәнібекпен бірге Қазақ хандығының негізін қалады.
• Шыңғыс ханның ұрпағы, Ақ Орданың билеуші тұқымынан шыққан.

2. Жәнібек хан (XV ғ.)

• Керей ханмен бірге Қазақ хандығының негізін қалаушылардың бірі.
• Хандықтың құрылуы мен нығаюына үлес қосты.
• Кейін "Асан қайғы" сияқты билермен бірге ел іргесін бекітті.

3. Қасым хан (1511–1523 жж.)

• Жәнібек ханның ұлы.
• Қазақ хандығының территориясын едәуір кеңейтті (1 млн шаршы км-ден аса).
• "Қасым ханның қасқа жолы" атты алғашқы заңдар жүйесін енгізді.
• Қазақ хандығы Алтын Орда мен Ноғай Ордасының орнын басқан беделді мемлекетке айналды.

4. Хақназар хан (1538–1580 жж.)

• Қазақ хандығының саяси беделін күшейтті.
• Ноғай Ордасының біраз бөлігін қосып алды.
• Сыртқы саясатта орыс патшалығы, Бұқар хандығымен қатынасты реттеді.

5. Тәуекел хан (1586–1598 жж.)

• Сыр бойындағы қалалар үшін Бұқар хандығымен күресті.
• Орта Азиядағы ірі әскери жорықтармен танымал.

6. Есім хан (1598–1628 жж.)

• "Есім ханның ескі жолы" атты заңдар жүйесін енгізді.
• Қазақ хандығын ішкі тұрақсыздықтан сақтап қалды.
• Жоңғарлармен күрес жүргізді.

7. Тәуке хан (1680–1715 жж.)

• "Жеті жарғы" заңдар жинағын қабылдады.
• Қазақ хандығында билер институтын нығайтты (Төле би, Қазыбек би, Әйтеке би).
• Қазақ қоғамында бірлік пен тұрақтылық орнатты.
• «Тәуке ханның алтын ғасыры» деп аталады.

8. Абылай хан (1771–1781 жж.)

• Қазақ елінің тәуелсіздігі мен тұтастығын сақтауға күш салды.
• Ресей, Қытай, Жоңғариямен күрделі дипломатиялық қатынас орнатты.
• Халық арасында аса беделді, көреген басшы болды.
• Орта жүздің ханы ретінде үш жүздің басын қоса білді.

9. Кенесары Қасымұлы (1841–1847 жж.)

• Қазақтың соңғы ханы, Абылай ханның немересі.
• Ресей империясының отарлық саясатына қарсы көтеріліске шықты.
• 1841 жылы бүкіл қазақ елінің ханы болып сайланды.
• 1847 жылы Қырғыз жерінде ерлікпен қаза тапты.