Педагогтің кәсіби даму картасы – мектепішілік әдістемелік жұмысты ұйымдастырудың тиімді құралы

Ашикова Айгерим Жумашевна
директордың ғылыми ісі жөніндегі орынбасары
Қостанай облысы әкімдігі білім басқармасының
«Әулиекөл ауданының білім бөлімінің Шоқан Уәлиханов атындағы Әулиекөл жалпы білім беретін мектебі» КММ

Қазіргі білім беру жүйесінде педагогтің кәсіби дамуын жүйелі ұйымдастыру, оның кәсіби қызметін талдау және нәтижелерін дәлелді түрде көрсету білім сапасын арттырудың маңызды шарттарының бірі болып табылады. Заманауи білім беру кеңістігінде мұғалім тек білім беруші ғана емес, сонымен қатар зерттеуші, жаңашыл педагог және кәсіби қауымдастықтың белсенді мүшесі ретінде қарастырылады. Осыған байланысты педагогтердің кәсіби дамуын мақсатты түрде жоспарлау және олардың кәсіби өсу траекториясын анықтау білім беру ұйымдарының әдістемелік жұмысының негізгі бағыттарының бірі болып отыр.

Қостанай облысы әкімдігі білім басқармасының «Әулиекөл ауданының білім бөлімінің Шоқан Уәлиханов атындағы Әулиекөл жалпы білім беретін мектебі» КММ тәжірибесінде педагогтердің кәсіби дамуын жүйелі ұйымдастыру мақсатында «Педагогтің кәсіби даму картасы: мақсат қою және жылдық даму есебін жүргізу бойынша әдістемелік нұсқаулық» әзірленіп, мектептің әдістемелік жұмыс жүйесіне енгізілді. Бұл әдістемелік құрал педагогтің кәсіби дамуын жоспарлау, SMART форматында мақсат қою және жылдық кәсіби даму нәтижелерін талдау бойынша практикалық-әдістемелік қолдау көрсетуге бағытталған.

Педагогтің кәсіби даму картасы – мұғалімнің кәсіби өсуін жүйелі жоспарлауға, кәсіби мақсаттарын анықтауға, педагогикалық қызмет нәтижелерін талдауға және кәсіби жетістіктерін дәлелдемелер арқылы көрсетуге мүмкіндік беретін тиімді басқару құралы. Бұл карта педагогтің кәсіби қызметін жоспарлау, мониторинг жүргізу және жылдық нәтижелерін талдау үдерістерін бір жүйеге келтіреді. Сонымен қатар педагогтің кәсіби даму картасы мұғалімнің жеке кәсіби даму траекториясын анықтауға және кәсіби қызметіне рефлексия жасауға мүмкіндік береді.

Әдістемелік құралдың басты ерекшелігі – педагогтің кәсіби дамуын мақсат қою – жоспарлау – әрекетті жүзеге асыру – дәлелдемелерді жинақтау – рефлексия – жылдық есеп дайындау кезеңдерінен тұратын жүйелі цикл ретінде қарастыруында. Мұндай тәсіл педагогтің кәсіби қызметін басқарылатын, нәтижеге бағытталған және дәлелдемелерге негізделген жүйеге келтіруге мүмкіндік береді.

Кәсіби даму картасының маңызды элементтерінің бірі – SMART форматында мақсат қою әдістемесін қолдану болып табылады. SMART әдісі педагогтің кәсіби мақсаттарын нақты, өлшенетін, қолжетімді, өзекті және уақытпен шектелген түрде анықтауға мүмкіндік береді. Бұл тәсіл педагогтің кәсіби қызметін тиімді жоспарлауға, нәтижелерін талдауға және кәсіби жетістіктерін нақты көрсеткіштер арқылы бағалауға жағдай жасайды.

Педагогтердің кәсіби дамуын жүйелі ұйымдастыру мектепішілік әдістемелік жұмыстың тиімділігін арттыруға да ықпал етеді. Мектеп тәжірибесінде кәсіби даму картасы әдістемелік бірлестіктердің жұмысына, тәлімгерлік жүйесіне және педагогтердің аттестацияға дайындық үдерісіне енгізілді. Нәтижесінде педагогтердің кәсіби даму әрекеттері жүйеленіп, тәжірибе алмасу мен кәсіби ынтымақтастық деңгейі артты.

Мектеп педагогтерінің кәсіби даму динамикасын талдау кәсіби даму картасын енгізудің тиімділігін көрсетеді. Соңғы үш жылдағы мониторинг нәтижелері педагогтердің кәсіби санаттарының өсу динамикасын көрсетеді. Атап айтқанда, педагог-сарапшылар саны 13-тен 18-ге дейін артқан, педагог-модераторлар саны 18-ден 21-ге дейін өскен. Бұл көрсеткіштер педагогтердің кәсіби өсу траекториясының қалыптасқанын және мектептің әдістемелік жұмысының жүйелі жүргізіліп отырғанын көрсетеді.

Сонымен қатар педагогтердің біліктілікті арттыру курстарына қатысу белсенділігі де артып келеді. Соңғы үш жылда курстан өткен педагогтердің саны 18-ден 26-ға дейін көбейген. Бұл педагогтердің кәсіби дамуға деген қызығушылығының артқанын және мектеп әкімшілігі тарапынан кәсіби қолдаудың жүйелі түрде ұйымдастырылып отырғанын көрсетеді.

Педагогтердің кәсіби дамуын ұйымдастыруда мектепішілік мониторинг жүйесінің маңызы зор. Мониторинг үдерісі педагогтердің кәсіби даму жоспарларының орындалуын бақылауға, кәсіби жетістіктерін талдауға және олардың кәсіби өсу динамикасын анықтауға мүмкіндік береді. Мектеп тәжірибесінде педагогтердің кәсіби дамуын бақылау «диагностика – талдау – жоспарлау – даму – нәтиже» кезеңдерінен тұратын жүйелі модель арқылы жүзеге асырылады.

Педагогтің кәсіби даму картасын қолдану педагогтердің кәсіби қызметін жүйелеуге ғана емес, сонымен қатар білім беру сапасын арттыруға да ықпал етеді. Мұғалім өзінің кәсіби мақсаттарын нақты анықтап, кәсіби әрекеттерін жоспарлап, нәтижелерін талдау арқылы педагогикалық тәжірибесін жетілдіреді. Сонымен қатар педагогтің кәсіби даму картасы мұғалімнің кәсіби жетістіктерін көрсетуге және аттестаттауға дайындықты жеңілдетуге мүмкіндік береді.

Қорытындылай келе, педагогтің кәсіби даму картасын білім беру ұйымында жүйелі қолдану педагогтердің кәсіби өсуін қамтамасыз ететін тиімді әдістемелік құрал болып табылады. Бұл құрал педагогтердің кәсіби қызметін жоспарлауға, олардың кәсіби жетістіктерін талдауға және педагогикалық тәжірибені жетілдіруге мүмкіндік береді. Сонымен қатар кәсіби даму картасы мектептегі әдістемелік жұмысты жаңа деңгейге көтеріп, педагогтердің кәсіби ынтымақтастығын дамытуға және білім беру сапасын арттыруға ықпал етеді.