Қазақстанда отбасының әл-ауқатын анықтайтын калькулятор іске қосылды: қалай пайдалануға болады?

Қазақстанда азаматтарға отбасының әлеуметтік және материалдық жағдайын алдын ала бағалауға мүмкіндік беретін жаңа онлайн-калькулятор іске қосылды. Сервис eGov Mobile қосымшасында қолжетімді болатыны 2026 жылғы 18 қазанда ресми хабарланды. Оның көмегімен әр азамат өз отбасының әл-ауқаты қандай санатқа жатуы мүмкін екенін тексере алады.

Жаңа калькулятор әсіресе мемлекеттік жәрдемақы алатын, көпбалалы және әлеуметтік қолдауға мұқтаж отбасылар үшін маңызды. Өйткені 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстанда мемлекеттік жәрдемақылардың 14 түрін тағайындау кезінде отбасының әл-ауқат деңгейі ескерілетін болады.

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің мәліметінше, бағалау кезінде отбасының табысы, мүлкі, тұрғын үй жағдайы, балаларының саны және басқа да әлеуметтік көрсеткіштері есепке алынады.

Калькуляторды қайдан табуға болады? Отбасының әл-ауқаты қалай анықталады? A, B, C, D және E санаттары нені білдіреді? Жаңа тәртіп жәрдемақыларға қалай әсер етеді? Төменде толық түсіндіреміз.

Отбасының әл-ауқатын анықтайтын калькулятор дегеніміз не?

Отбасының әл-ауқатын бағалау калькуляторы

Отбасының әл-ауқатын бағалау калькуляторы — азаматтарға өздерінің әлеуметтік-экономикалық жағдайын алдын ала есептеуге арналған электрондық сервис.

Калькулятор eGov Mobile мобильді қосымшасына енгізілді. Оның негізгі мақсаты — азаматтарды әлеуметтік әл-ауқатты бағалау өлшемдерімен таныстыру және отбасының ықтимал санатын анықтауға көмектесу.

Министрліктің хабарлауынша, жаңа сервис алты бағыт бойынша 59-дан астам көрсеткішті ескереді.

Бағалау кезінде отбасының табысы мен иелігіндегі мүлкіне ғана назар аударылмайды. Балалардың, егде жастағы адамдардың және мүгедектігі бар отбасы мүшелерінің болуы да есепке алынады.

Мысалы, табысы шамалас екі отбасының әлеуметтік жағдайы әртүрлі болуы мүмкін. Бір отбасында екі ересек адам ғана тұрса, екіншісінде бірнеше бала мен күтімді қажет ететін туыстары болуы ықтимал.

Осындай айырмашылықтар кешенді бағалауда ескеріледі.

Маңызды: калькулятор көрсеткен нәтиже ақпараттық сипатқа ие. Ол әлеуметтік жәрдемақыны тағайындау, тоқтату немесе одан бас тарту туралы ресми шешім болып саналмайды.

EGov Mobile қосымшасында калькуляторды пайдалану

eGov Mobile арқылы отбасының әл-ауқатын қалай анықтауға болады?

Отбасының әл-ауқат деңгейін алдын ала есептеу үшін eGov Mobile қосымшасын пайдалануға болады.

1-қадам. eGov Mobile қосымшасын ашыңыз

Алдымен смартфоныңыздан eGov Mobile мобильді қосымшасын ашыңыз.

Егер қосымша орнатылмаған болса, оны телефонның операциялық жүйесіне сәйкес App Store немесе Google Play дүкенінен жүктеңіз.

Қосымшаның соңғы нұсқасын орнатқан дұрыс.

2-қадам. Жеке кабинетке кіріңіз

Қосымшада авторизациядан өтіңіз.

Егер бұрын тіркелген болсаңыз, өзіңізге қолжетімді сәйкестендіру тәсілін пайдаланыңыз.

3-қадам. «Сервистер» бөлімін табыңыз

eGov Mobile қосымшасының төменгі мәзірінен «Сервистер» бөлімін ашыңыз.

Осы бөлімнен отбасының әл-ауқатын бағалау калькуляторын іздеңіз.

Сервис атауы қазақ тілінде «Отбасының әл-ауқатын бағалау калькуляторы», ал орыс тілінде «Калькулятор оценки благосостояния» түрінде берілуі мүмкін.

Қосымшаның нұсқасы мен интерфейс тіліне байланысты бөлімдер мен атаулардың орналасуы өзгеруі ықтимал.

4-қадам. Отбасы туралы мәліметтерді енгізіңіз

Калькулятор ашылғаннан кейін экранда ұсынылған сұрақтарға жауап беріңіз.

Сұрақтар отбасының материалдық жағдайына, табысына, мүлкіне және әлеуметтік ерекшеліктеріне қатысты болуы мүмкін.

Есептің дұрыс шығуы үшін мәліметтерді мүмкіндігінше нақты енгізіңіз.

5-қадам. Есептеу нәтижесін қараңыз

Қажетті ақпарат енгізілгеннен кейін калькулятор отбасының ықтимал әл-ауқат деңгейін есептеуге мүмкіндік береді.

Бағалау қорытындысында отбасы A, B, C, D немесе E санаттарының біріне сәйкес келуі мүмкін.

Бұл нәтиже сізге отбасы жағдайын жаңа бағалау талаптары бойынша алдын ала түсінуге көмектеседі.

Алайда өзіндік есептеу кезінде алынған санат Отбасының цифрлық картасында мемлекеттік деректер негізінде белгіленетін ресми санатпен міндетті түрде бірдей болады деген сөз емес.

Калькулятор қандай мәліметтерді ескереді?

Отбасының әлеуметтік жағдайын бағалау көрсеткіштері

Отбасының әлеуметтік жағдайын бағалау бірнеше көрсеткіштің жиынтығы арқылы жүргізіледі.

Негізгі факторларға мыналар жатады:

- Отбасының табысы: еңбек қызметі, кәсіпкерлік және басқа да табыс көздері.

- Отбасы құрамы: отбасы мүшелерінің саны, олардың жасы және әлеуметтік жағдайы.

- Балалар: кәмелетке толмаған балалардың болуы.

- Жұмыспен қамтылу: еңбекке қабілетті отбасы мүшелерінің жұмыс жағдайы.

- Тұрғын үй: баспананың және басқа жылжымайтын мүліктің болуы.

- Көлік құралдары: отбасы иелігіндегі автокөліктер.

- Кәсіпкерлік және активтер: бизнес, жер учаскелері және ауыл шаруашылығына қатысты активтер.

- Кредиттік міндеттемелер: қолданыстағы кредиттер мен мерзімі өткен берешектер.

- Әлеуметтік жағдай: қарт адамдардың, мүгедектігі бар және күтімді қажет ететін отбасы мүшелерінің болуы.

Бұл — мемлекеттік бағалау әдістемесінде қарастырылатын факторлар. Калькулятордың нақты енгізу өрістері қосымшадағы интерфейске байланысты болады.

Бір ғана пәтердің, автокөліктің немесе кредиттің болуы отбасының автоматты түрде ауқатты не мұқтаж санатқа жатқызылатынын білдірмейді.

Қазақстанда отбасының әл-ауқаты қандай санаттарға бөлінеді?

Отбасының әл-ауқат санаттары нені білдіреді?

Отбасының цифрлық картасы арқылы жүргізілетін кешенді бағалау бойынша Қазақстандағы отбасылар әлеуметтік-экономикалық жағдайына қарай бес санатқа бөлінеді.

Санат| Әл-ауқат деңгейі| Сипаттамасы

A| Жоғары| Материалдық мүмкіндігі жоғары отбасылар

B| Ауқатты| Тұрмысы қамтамасыз етілген отбасылар

C| Қанағаттанарлық| Негізгі қажеттіліктерін өтей алатын, бірақ қосымша қолдауға мұқтаж болуы мүмкін отбасылар

D| Экономикалық тұрғыдан осал| Материалдық қиындықтарға тап болған отбасылар

E| Экономикалық және әлеуметтік тұрғыдан осал| Бірнеше күрделі әлеуметтік-экономикалық қиындықты қатар бастан кешіретін отбасылар

Бұл санаттар отбасының жалпы жағдайын сипаттайды. Нақты санат бірнеше факторды кешенді бағалау арқылы анықталады.

A және B санаттарына қандай отбасылар жатады?

A санаты әл-ауқаты жоғары отбасыларды қамтиды. Ал B санатына материалдық жағдайы ауқатты деңгейде бағаланған отбасылар жатқызылады.

Мысалы, жоғары табыс, бірнеше жылжымайтын мүлік, қымбат көлік немесе табысты кәсіпкерлік қызмет бағалауға әсер етуі мүмкін.

Дегенмен бұл белгілердің біреуіне ғана қарап отбасын A немесе B санатына жатқызуға болмайды.

Министрлік әр отбасының жағдайы көрсеткіштердің жиынтығы негізінде бағаланатынын түсіндірді.

C санаты нені білдіреді?

C санаты — әл-ауқаты қанағаттанарлық деңгейдегі отбасылар.

Мұндай отбасының тұрақты жұмысы, баспанасы және көлігі болуы мүмкін. Соған қарамастан оның әлеуметтік қолдауға мұқтаждығы сақталуы ықтимал.

Мысалы, отбасының күнделікті қажеттіліктерді қамтамасыз етуге мүмкіндігі болғанымен, бірнеше баланы тәрбиелеуге және басқа да міндеттерге байланысты шығындары жоғары болуы мүмкін.

D санаты кімдерге беріледі?

D санатына экономикалық тұрғыдан осал отбасылар жатады.

Мұндай жағдайға әсер ететін факторлардың қатарында тұрақты жұмыс пен табыстың болмауы, тұрғын үй мәселелері және кредиттік міндеттемелер бойынша мерзімі өткен берешектер болуы мүмкін.

Бірақ кредиттің болуы өздігінен D санатын білдірмейді.

E санаты нені білдіреді?

E санаты — экономикалық және әлеуметтік тұрғыдан осал отбасылар.

Бұл санаттағы отбасылар бірнеше күрделі қиындыққа қатар тап болуы мүмкін.

Мысалы, негізгі қажеттіліктерге қаражаттың жетпеуі, тұрақты табыстың болмауы, тұрғын үй мәселелері және отбасының өз жағдайын жақсарту мүмкіндіктерінің шектеулі болуы ескеріледі.

Мұндай отбасылар мемлекеттік қолдауды бірінші кезекте қажет ететін топқа жатады.

Жәрдемақы тағайындау тәртібіндегі өзгерістер

2027 жылдан бастап жәрдемақы тағайындау тәртібі қалай өзгереді?

Қазақстанда 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап мемлекеттік әлеуметтік қолдаудың жекелеген түрлерін тағайындау кезінде мұқтаждық қағидаты қолданылады.

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің түсіндіруінше, өзгеріс мемлекеттік жәрдемақының 14 түріне қатысты болады.

Жаңа тәртіп бойынша:

- A және B санатындағы отбасыларға мұқтаждыққа қарай берілетін осы төлемдер, заңда белгіленген ерекшеліктерді қоспағанда, тағайындалмайды.

- C, D және E санатындағы отбасылар тиісті талаптарға сәйкес келсе, аталған мемлекеттік қолдау түрлерін алу құқығын сақтайды.

- Республикалық бюджеттен төленетін қалған 22 түрлі мемлекеттік жәрдемақыны тағайындау тәртібі өзгеріссіз қалады.

Яғни 2027 жылғы өзгерістер барлық мемлекеттік жәрдемақыны бірдей қамтымайды.

Бала тууға және бала күтіміне берілетін жәрдемақы не болады?

Министрліктің түсіндіруіне сәйкес, 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап бала тууына байланысты берілетін біржолғы бюджеттік жәрдемақы C, D және E санатындағы отбасыларға белгіленген талаптар бойынша тағайындалады.

Жұмыс істемейтін ата-аналарға бала 1,5 жасқа толғанға дейін берілетін бюджеттік күтім жәрдемақысы да мұқтаждық өлшемшартына байланысты болады.

Алайда мемлекеттік бюджеттен берілетін жәрдемақы мен Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан (МӘСҚ) төленетін әлеуметтік төлемді ажырату маңызды.

Мәселен, жүктілікке және босануға байланысты МӘСҚ-тан төленетін әлеуметтік төлем тиісті заңды талаптар орындалған жағдайда отбасының әл-ауқат санатына қарамастан сақталады.

Сондықтан қандай да бір төлемнен айырылу немесе оны алу құқығы туралы қорытынды жасамас бұрын сол төлемнің нақты түрін анықтау қажет.

Қандай жәрдемақылар отбасының санатына қарамастан сақталады?

Министрлік түсіндірмесінде заңмен қарастырылған бірқатар ерекшелік аталған.

Олардың ішінде:

- Мүгедектігі бар балаларға тағайындалатын тиісті мемлекеттік жәрдемақылар.

- I және II топтағы мүгедектігі бар адамдарға берілетін тиісті жәрдемақылар.

- Ата-анасынан толық айырылған жетім балаларға асыраушысынан айырылуына байланысты берілетін жәрдемақы.

- Мемлекеттік наградалары бар және жасына байланысты зейнетақы алып жүрген көпбалалы аналарға қатысты кепілді төлемдер.

Бұл ерекшеліктер A немесе B санатындағы отбасыларға да қолданылуы мүмкін.

Басқа төлемдердің, соның ішінде еңбекке қабілетсіз адамдарға күтім жасайтын азаматтарға берілетін жәрдемақылардың шарттары бөлек қарастырылады.

Отбасының цифрлық картасы мен калькулятордың айырмашылығы қандай?

Көпшілік eGov Mobile калькуляторын Отбасының цифрлық картасымен шатастыруы мүмкін. Екеуінің міндеті өзара байланысты болғанымен, жұмыс істеу тәсілі әртүрлі.

Отбасының цифрлық картасы (ОЦК) — мемлекеттік ақпараттық жүйелерден алынатын мәліметтер арқылы отбасының әлеуметтік-экономикалық жағдайын бағалауға арналған жүйе.

Ол 2023 жылғы 1 қаңтардан бастап жұмыс істейді.

Ресми мәліметке сәйкес, Отбасының цифрлық картасында 6,2 миллион отбасы мен үй шаруашылығына қатысты ақпарат жинақталған.

Ал eGov Mobile калькуляторы азаматтардың өздері енгізген деректер негізінде алдын ала есеп жүргізуге мүмкіндік береді.

Негізгі айырмашылық:

- Отбасының цифрлық картасы мемлекеттік деректер негізінде бағалау жүргізеді.

- Калькулятор пайдаланушы көрсеткен мәліметтерге сүйеніп, анықтамалық нәтиже береді.

Сондықтан калькуляторда көрсетілген санатты ресми жәрдемақы тағайындау шешімімен теңестіруге болмайды.

Отбасының әлеуметтік жағдайы өзгерсе, санаты қайта есептеле ме?

Иә. Отбасының цифрлық картасындағы әл-ауқат санаты біржола бекітілмейді.

Еңбек министрлігінің түсіндіруіне сәйкес, отбасының құрамы мен әлеуметтік әл-ауқат деңгейі ай сайын қайта бағаланады.

Мысалы:

- Отбасы мүшесі жұмысынан айырылса.

- Отбасының жалпы табысы азайса.

- Бала дүниеге келіп, отбасы құрамы өзгерсе.

- Жылжымайтын мүлікке немесе басқа активтерге қатысты мәліметтер өзгерсе.

Осындай жағдайлар әлеуметтік әл-ауқат санатына әсер етуі мүмкін.

Дегенмен санаттың өзгеруі жәрдемақының автоматты түрде бірден тағайындалатынын білдірмейді. Алдымен нақты төлемді алу үшін заңда белгіленген басқа талаптар да тексеріледі.

Калькулятор отбасы жағдайын дұрыс көрсетпесе не істеу керек?

Егер калькулятордың нәтижесі сіз күткен санаттан өзгеше болса, алдымен енгізген мәліметтерді тексеріңіз.

Мысалы, табыс, отбасы құрамы, тұрғын үй немесе мүлік туралы ақпаратта қате кетуі мүмкін.

Егер мәселе Отбасының цифрлық картасында белгіленген ресми деректер мен санатқа қатысты болса, министрлік азаматтарға тұрғылықты жері бойынша мына мекемелердің біріне жүгінуге болатынын хабарлады:

1. ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Халықты әлеуметтік қорғау саласындағы реттеу және бақылау комитетінің аумақтық департаменті.

2. Жергілікті әкімдіктің жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламаларды үйлестіру басқармасы.

Мамандар мәліметтерді тексеріп, сәйкессіздіктің себебін анықтауға көмектеседі.

Егер қате бастапқы мемлекеттік ақпараттық жүйеде түзетілсе, жаңартылған ақпарат кейін Отбасының цифрлық картасына түседі.

eGov Mobile калькуляторы ашылмаса не істеу керек?

Жаңарту, 19 қазан 2026 жыл: Informburo.kz басылымы 19 қазан күні сағат 20:55-те жаңадан іске қосылған калькулятордың eGov Mobile қосымшасында қолжетімсіз болып қалғанын хабарлады.

Сервистің қалпына келу уақыты туралы расталған ресми ақпарат табылмады.

Егер калькуляторды таба алмасаңыз немесе ол ашылмаса:

1. eGov Mobile қосымшасының жаңартылған нұсқасын тексеріңіз.

2. Қосымшаны жауып, қайта ашып көріңіз.

3. «Сервистер» бөліміндегі қолжетімді қызметтерді қайта қарап шығыңыз.

4. Біраз уақыттан кейін қайталап көріңіз.

5. Техникалық мәселе шешілмесе, электрондық үкіметтің 1414 бірыңғай байланыс орталығына хабарласыңыз.

Жаңадан енгізілген сервистің уақытша қолжетімсіз болуы отбасының әлеуметтік жәрдемақы алу құқығы тоқтатылды дегенді білдірмейді.

Жиі қойылатын сұрақтар

Отбасының әл-ауқатын интернет арқылы тегін анықтауға бола ма?

eGov Mobile қосымшасына енгізілген жаңа калькулятор отбасының әлеуметтік жағдайын алдын ала бағалауға арналған. Министрліктің ресми хабарламасында бұл есептеу үшін төлем талап етілетіні көрсетілмеген.

Отбасының әл-ауқатын ЖСН арқылы тексеруге бола ма?

Ресми жарияланған калькулятор пайдаланушының өзі енгізген мәліметтер бойынша есеп жүргізеді. Тек ЖСН енгізу арқылы барлық деректі автоматты түрде алып, қорытынды шығаратын жеке мүмкіндік расталмаған.

Егер отбасым C санатына жатса, жәрдемақы аламын ба?

C санаты 2027 жылдан бастап мұқтаждыққа байланысты тағайындалатын жәрдемақылардың жекелеген түрлеріне қатысты маңызды болады.

Бірақ C санатына жату жәрдемақының міндетті түрде тағайындалуына кепілдік бермейді. Әр төлемнің өзге заңды талаптары да сақталуы тиіс.

Егер менде үй мен көлік болса, A санатына жатамын ба?

Міндетті түрде емес. Бір пәтердің немесе автокөліктің болуы отбасының жоғары әл-ауқатты санатқа автоматты түрде енгізілуіне негіз болмайды.

Кредиті бар отбасылар D немесе E санатына жатқызыла ма?

Кредиттің болуы немесе төлем бойынша кешігу отбасының жағдайын бағалау кезінде ескерілуі мүмкін. Бірақ санат барлық әлеуметтік және материалдық көрсеткіштердің жиынтығы арқылы анықталады.

Калькулятор нәтижесі жәрдемақымды тоқтата ала ма?

Жоқ. Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі калькулятордың анықтамалық мақсатта қолданылатынын хабарлады. Оның нәтижесі төлемді тоқтату туралы ресми шешім емес.

2027 жылғы жаңа тәртіп барлық жәрдемақыларға қатысты ма?

Жоқ. Жаңа мұқтаждық өлшемшарты мемлекеттік жәрдемақының 14 түрін тағайындауға қатысты болады. Қалған 22 түрлі республикалық бюджеттік жәрдемақыны тағайындау тәртібі өзгермейді.

Отбасының санатын қаншалықты жиі қайта қарайды?

Отбасының цифрлық картасындағы әлеуметтік жағдай мен отбасы құрамы ай сайын қайта бағаланады. Мемлекеттік ақпараттық жүйелердегі мәліметтер жаңарған жағдайда санат та өзгеруі мүмкін.

Қорытынды

Қазақстанда іске қосылған отбасының әл-ауқатын анықтау калькуляторы азаматтарға әлеуметтік жағдайын алдын ала бағалауға мүмкіндік береді.

Жаңа сервис арқылы тұрғындар A, B, C, D және E санаттарының мәнін түсініп, өз отбасының әлеуметтік-экономикалық жағдайы қандай деңгейге сәйкес келуі мүмкін екенін біле алады.

Бұл мүмкіндік 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап енгізілетін әлеуметтік қолдау өзгерістерін түсіну үшін маңызды.

Алайда калькулятор нәтижесі ақпараттық сипатта екенін естен шығармаған жөн. Мемлекеттік жәрдемақы алу құқығы тиісті заңнамалық талаптар мен уәкілетті органдардың шешімі бойынша анықталады.

Отбасының әл-ауқатын алдын ала тексеру үшін eGov Mobile қосымшасының «Сервистер» бөліміне кіріп, тиісті калькуляторды іздеңіз.

Ресми дереккөздер

1. "ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі — калькулятордың іске қосылуы, 18.10.2026" (https://www.gov.kz/org/enbek/press/news/details/1312916?lang=kk)

2. "Еңбек министрлігі — Отбасының цифрлық картасы әл-ауқат деңгейін қалай анықтайды?" (https://www.gov.kz/org/enbek-almaty/press/news/details/1309351?lang=kk)

3. "Еңбек министрлігі — жәрдемақылардың 14 түріне қатысты жаңа тәртіп" (https://www.gov.kz/org/lspm/press/news/details/1312854)

4. "Еңбек министрлігі — санатқа қарамастан сақталатын әлеуметтік кепілдіктер" (https://www.gov.kz/org/lspm/press/news/details/1312852)

5. "Informburo.kz — калькулятордың уақытша қолжетімсіздігі туралы, 19.10.2026" (https://informburo.kz/novosti/kalkuliator-ocenki-blagosostoianiia-semi-perestal-rabotat-spustia-sutki-posle-zapuska)

Ұқсас материалдар

• Бала тәрбиесіндегі отбасының рөлі

• Қазақ отбасындағы адамгершілік - рухани тәрбиенің маңыздылығы

• Тәрбие отбасынан басталады

• Балабақша мен отбасының бала тәрбиелеудегі қарым-қатынасы